تعرفه‌های ترامپ چیست؟ فهرست تعرفه‌های تجاری آمریکا

بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید در ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵ (۱ بهمن ۱۴۰۳) تحول بزرگی در اقتصاد جهانی ایجاد کرد. دولت دوم او مسیر تجارت آزاد کلاسیک را کنار گذاشت و به سمت سیاستی حمایت‌گرایانه حرکت کرد. در این رویکرد، تمرکز بر وضع تعرفه‌های متقابل برای اعمال مالیات بر کالاهای وارداتی با هدف فشار بر کشورهایی بود که به تجارت ناعادلانه متهم می‌شوند. همچنین عوارضی مبتنی بر امنیت ملی برای کالاهایی که ممکن است تهدیدی برای امنیت کشور تلقی شوند اعمال شد و دولت از اختیارات اضطراری برای تغییر سریع قوانین و بازسازی زنجیره‌های تامین استفاده کرد.

تا نوامبر ۲۰۲۵ (آبان ۱۴۰۴) میانگین تعرفه‌ها در آمریکا از ۲.۵ درصد به حدود ۱۶.۸ درصد افزایش یافت و در اوایل همان سال حتی به ۲۷ درصد هم رسید. این مقاله توضیح می‌دهد که منظور از تعرفه های ترامپ چیست، چه محصولاتی را شامل می‌شوند و چه تأثیری بر تجارت جهانی دارند.

خلاصه مطلب

بازگشت دونالد ترامپ به قدرت در ایالات متحده آمریکا باعث تغییر اساسی سیاست‌های تجاری شد و تمرکز بر تعرفه‌های گسترده، فشار بر واردات و استفاده از اختیارات اضطراری افزایش یافت. این سیاست‌ها منجر به تشدید جنگ تجاری با چین، ایجاد توافق‌های خاص با بریتانیا و اعمال تعرفه آمریکا بر بخش‌های مهمی مانند فلزات، خودرو، فناوری و دارو شد. در نتیجه، درآمد گمرکی آمریکا افزایش یافت اما تورم، کاهش اشتغال صنعتی و نوسان بازارهای مالی نیز شدت گرفت. همچنین معرفی تعرفه‌های ثانویه باعث فشار بر کشورهایی مانند هند شد و هم‌زمان چالش‌های حقوقی درباره اختیارات رئیس‌جمهور برای وضع تعرفه‌ها شکل گرفت. این تحولات نشان‌دهنده تغییر نظم تجارت جهانی از سیستم مبتنی بر قوانین به ساختاری مبتنی بر مذاکرات و رقابت‌های ژئوپلیتیک است.

چارچوب قانونی؛ چگونه ترامپ تعرفه‌ها را اعمال کرد؟

ترامپ برخلاف روسای جمهور قبلی، به استفاده مستقیم از قوانین موجود برای وضع تعرفه روی آورد و تلاش کرد کنگره را دور بزند. مهم‌ترین قوانین مورد استفاده او شامل این موارد بود:

الف. بخش ۲۳۲ قانون توسعه تجارت ۱۹۶۲

این قانون به رئیس‌جمهور اجازه می‌دهد اگر وزارت بازرگانی تشخیص دهد یک کالا امنیت ملی آمریکا را تهدید می‌کند، روی آن تعرفه بگذارد.
مثال‌ها در سال ۲۰۲۵:

• فولاد و آلومینیوم
• خودرو و قطعات آن
• مس
• دارو و نیمه‌هادی‌ها

ب. قانون اختیارات اقتصادی در شرایط اضطراری بین‌المللی (IEEPA)

این قانون معمولا برای تحریم کشورها استفاده می‌شد، اما ترامپ از آن برای اعلام «وضعیت اضطراری ملی» استفاده کرد.

با این اقدام، او توانست تعرفه‌های پایه جهانی، که به همه کالاهای وارداتی اعمال می‌شود را بدون بررسی صنعتی خاص وضع کند. این تعرفه‌ها به نام «تعرفه‌های روز آزادی» معروف شدند.

ج. بخش ۳۰۱ قانون تجارت ۱۹۷۴

این قانون به دولت اجازه می‌دهد در مقابل روش‌های تجاری ناعادلانه مانند قاچاق یا تعرفه‌های ناعادلانه کشورها اقدام کند.

ترامپ با استفاده از این قانون، فشار خود را بر چین افزایش داد و جنگ تجاری با این کشور را تشدید کرد.

فهرست جامع تعرفه‌های تجاری آمریکا (۲۰۲۵–۲۰۲۶)

این فهرست جزئیات تعرفه‌های وضع شده یا پیشنهاد شده در ۱۴ ماه اول دولت دوم ترامپ را نشان می‌دهد.

الف. تعرفه پایه جهانی و تعرفه‌های متقابل

در ۵ آوریل ۲۰۲۵ (۱۶ فروردین ۱۴۰۴)، دولت آمریکا تعرفه پایه جهانی ۱۰ درصد را بر تقریبا تمام کالاهای وارداتی اعمال کرد، مشروط بر اینکه تعرفه‌های بالاتر برای آن کالاها وجود نداشته باشد. این اقدام برای حمایت از تولید داخلی و افزایش درآمد گمرکی طراحی شد. علاوه‌بر این، برای ۵۷ کشور با مازاد تجاری قابل توجه یا موانع تجاری ناعادلانه، نرخ‌ها به سمت بالا افزایش یافت و در مواردی تا ۵۰ درصد رسید.

• ویژگی مهم: این تعرفه‌ها عملا بر اکثر کالاهای وارداتی تاثیر گذاشت و اولین گام گسترده در سیاست‌های تعرفه‌ای دولت دوم ترامپ بود.

ب. فلزات و مواد صنعتی

تعرفه بر فلزات استراتژیک مانند فولاد و آلومینیوم ابتدا در مارس ۲۰۲۵ به ۲۵ درصد رسید و سپس در ۴ ژوئن ۲۰۲۵ (۱۴ خرداد ۱۴۰۴) به ۵۰ درصد افزایش یافت. دامنه تعرفه شامل کالاهای مشتق شده مانند قوطی‌های آلومینیومی و لوازم خانگی نیز شد. بر مس نیز از اول آگوست ۲۰۲۵ تعرفه ۵۰ درصد اعمال شد، ولی مس کاتدی (مس تصفیه شده) معاف شد تا تولید داخلی آمریکا محافظت شود. در اکتبر ۲۰۲۵، تعرفه جهانی ۱۰ درصد برای الوار چوب نرم معرفی شد تا صنعت چوب داخلی تقویت شود.

• ویژگی آماری: تعرفه فولاد و آلومینیوم به ۵۰ درصد رسید که یکی از بالاترین سطح‌های تاریخ اخیر آمریکا بود.

ج. بخش خودرو

دولت از ۳ آوریل ۲۰۲۵ (۱۴ فروردین ۱۴۰۴)، تعرفه ۲۵ درصد بر تمامی خودروهای وارداتی اعمال کرد. یک ماه بعد، از ۳ می ۲۰۲۵ (۱۳ اردیبهشت)، همین تعرفه برای قطعات خودرو نیز برقرار شد. در اکتبر ۲۰۲۵، تعرفه ۲۵ درصد بر کامیون‌های متوسط و سنگین و قطعات آن‌ها اعمال شد تا تولید خودرو و قطعات در داخل کشور حمایت شود.

• ویژگی مهم: این تعرفه‌ها به شکل قابل توجهی بر قیمت خودروهای وارداتی و زنجیره تامین قطعات تاثیر گذاشت.

د. فناوری و الکترونیک

پس از تحقیقات بخش ۲۳۲، دولت تهدید به وضع تعرفه‌های ۱۰۰ درصد بر تراشه‌ها کرد تا شرکت‌هایی مانند اپل را به انتقال تولید به آمریکا تشویق کند. در بخش پنل‌های خورشیدی، تعرفه‌ها در آوریل ۲۰۲۵ بین ۴۱ درصد تا بیش از ۳۰۰۰ درصد برای شرکت‌های غیرهمکار در جنوب شرق آسیا اعمال شد تا از دامپینگ توسط تولیدکنندگان چینی جلوگیری شود.

• ویژگی آماری: تعرفه پنل‌های خورشیدی بیش از ۳۰۰۰ درصد برای برخی نهادها بود، بزرگترین افزایش تعرفه‌ای در این دوره.

ه. سلامت و دارو

در سپتامبر ۲۰۲۵، دولت ترامپ تعرفه ۱۰۰ درصد بر داروهای دارای برند اعلام کرد، مگر اینکه شرکت سازنده در حال احداث کارخانه در آمریکا باشد. این اقدام به هدف تقویت تولید داخلی و کاهش وابستگی به واردات دارو انجام شد. بسیاری از کشورها از جمله بریتانیا در حال مذاکره برای معافیت از این تعرفه‌ها بودند.

• ویژگی مهم: تعرفه داروهای برند ۱۰۰ درصد، به شدت مورد توجه و بحث بین‌المللی قرار گرفت.

و. کالاهای مصرفی و خرده‌فروشی

در ۲۹ آگوست ۲۰۲۵ (۷ شهریور ۱۴۰۴)، معافیت ۸۰۰ دلاری برای محموله‌های کم‌ارزش حذف شد، که بسته‌های کوچک وارداتی از غول‌های تجارت الکترونیک مانند Shein و Temu دیگر معاف از مالیات نبودند. همچنین، در اکتبر ۲۰۲۵، تعرفه‌های ۲۵ درصد تا ۵۰ درصد بر مبلمان و کابینت‌های آشپزخانه اعمال شد تا تولید داخلی کالاهای مصرفی تقویت شود.

• ویژگی آماری: حذف معافیت بر میلیاردها دلار تجارت الکترونیک کوچک تاثیر گذاشت و درآمد گمرکی افزایش یافت.

جنگ تجاری با چین؛ تشدید در سال ۲۰۲۵

در سال ۲۰۲۵، جنگ تجاری میان آمریکا و چین به مرحله‌ای جدید و پیچیده‌تر رسید، به‌ویژه در موضوع فنتانیل و تعرفه‌ها. این تنش‌ها در چندین مرحله تشدید شد:

1. فوریه ۲۰۲۵: آمریکا تصمیم به اعمال ۱۰ درصد عوارض بر تمام کالاهای وارداتی از چین گرفت.
2. آوریل ۲۰۲۵: چین واکنشی تلافی‌جویانه نشان داد و تعرفه‌های خود را بر برخی کالاهای آمریکایی به ۱۴۵ درصد افزایش داد.
3. اکتبر ۲۰۲۵: پس از نشست‌های دو طرف در کره جنوبی، تنش‌ها کمی کاهش یافت. تعرفه‌ها بر فنتانیل از ۲۰ درصد به ۱۰ درصد کاهش یافت. در عوض، چین توافق کرد که محصولات کشاورزی آمریکا، به‌ویژه سویا، را خریداری کند و به منابع معدنی کمیاب آمریکایی دسترسی داشته باشد.

استثنای بریتانیا؛ توافق شکوفایی اقتصادی (EPD)

بریتانیا در جنگ تجاری بین آمریکا و چین موقعیت خاصی داشت و برای حفظ منافع اقتصادی خود، رویکردی عمل‌گرایانه اتخاذ کرد. در حالی که اکثر کالاهای بریتانیایی با تعرفه ۱۰ درصدی مواجه بودند، این کشور در می ۲۰۲۵ موفق به امضای توافقی ویژه با آمریکا به نام توافق شکوفایی اقتصادی (EPD) شد که شرایط تسهیل‌شده‌ای را برای صنایع کلیدی بریتانیا فراهم می‌کرد.

معافیت‌ها و شرایط کلیدی بریتانیا در چارچوب EPD

1. صنعت خودرو: بریتانیا اجازه دارد تا سالانه ۱۰۰,۰۰۰ خودرو با تعرفه کاهش یافته ۱۰ درصد (بجای تعرفه استاندارد ۲۵ درصد) به آمریکا صادر کند.
2. فولاد و آلومینیوم: تعرفه‌های ۲۵ درصد برای صادرات فولاد و آلومینیوم بریتانیا به آمریکا حفظ شد. سایر کشورها با تعرفه ۵۰ درصد مواجه هستند. اما برای حذف کامل این تعرفه‌ها، بریتانیا باید شرایط سخت‌گیرانه‌ای از جمله بازرسی‌های «امنیت زنجیره تامین» را رعایت کند.
3. دارو: از دسامبر ۲۰۲۴، داروهای بریتانیایی بدون تعرفه وارد آمریکا خواهند شد. در مقابل، بریتانیا توافق کرده است که بودجه NHS (سیستم بهداشت ملی بریتانیا) برای خرید داروهای نوآورانه را ۲۵ درصد افزایش دهد.
4. هوافضا: تعرفه‌ها بر موتورهای جت و قطعات هوافضای بریتانیا از ژوئن ۲۰۲۵ لغو شد.
5. کشاورزی: یک توافق تجاری ویژه میان آمریکا و بریتانیا، امکان صادرات ۱۳,۰۰۰ تن گوشت گاو بریتانیایی به آمریکا را فراهم کرد. در عوض، بریتانیا ۱.۴ میلیارد لیتر بیواتانول آمریکایی را بدون تعرفه وارد خواهد کرد.

تاثیرات و پیامدهای اقتصادی تعرفه ترامپ چیست؟

هدف اصلی قانون این لایحه بزرگ و زیبا، جایگزینی مالیات بر درآمد با درآمد حاصل از تعرفه‌ها بود، اما نتایج این سیاست با چالش‌های مختلفی همراه شد:

1. درآمد حاصل از تعرفه‌ها: ایالات متحده در سال ۲۰۲۵ موفق شد ۲۸۷ میلیارد دلار از حقوق گمرکی جمع‌آوری کند که نسبت به سال ۲۰۲۴، ۱۹۲ درصد افزایش نشان می‌دهد.
2. تورم: شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) در طول سال ۲۰۲۵ افزایش یافت. این افزایش به دلیل انتقال هزینه‌های تعرفه‌ها از سوی کسب‌وکارها به مصرف‌کنندگان بود. براساس ارزیابی گلدمن ساکس، ۸۸ درصد از هزینه‌های تعرفه‌ها توسط کسب‌وکارها و مصرف‌کنندگان آمریکایی پرداخت شد، نه صادرکنندگان خارجی.
3. سقوط بازار سهام: در آوریل ۲۰۲۵، اعلام تعرفه‌های جهانی منجر به سقوط ۴.۸۸ درصدی شاخص S&P 500 در یک روز شد. این افت شدید باعث شد که دولت مجبور به توقف برخی از اقدامات متقابل و آغاز مذاکرات دوجانبه شود.
4. تولید: علیرغم شعار «اول آمریکا»، اشتغال در بخش تولید در اواخر سال ۲۰۲۵ کاهش یافت. این امر، به دلیل هزینه‌های بالای مواد اولیه مانند فولاد و مس بود که به توان تولیدی کارخانه‌های داخلی آسیب وارد کرد.
5. ورشکستگی‌های شرکتی: به دلیل اختلال در زنجیره تامین و افزایش هزینه‌ها، ورشکستگی شرکت‌های آمریکایی به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۱۰ رسید.

تعرفه‌های ثانویه؛ مرزهای جدید

در تحول سیاستی مهم، ایالات متحده در اوت ۲۰۲۵ «تعرفه‌های ثانویه» را معرفی کرد. این تعرفه‌ها کشورهای ثالثی که با دشمنان آمریکا تجارت می‌کنند، مجازات می‌کند.

• مورد هند: هند با یک تعرفه اضافی ۲۵ درصدی (که در مجموع به ۵۰ درصد می‌رسید) به دلیل ادامه خرید نفت از روسیه مواجه شد. این تعرفه تا فوریه ۲۰۲۶ پابرجا بود و پس از موافقت هند با محدود کردن واردات انرژی از روسیه، لغو شد.

چالش‌های قانونی؛ پرونده Learning Resources علیه ترامپ

در پی جنگ تجاری و اعمال تعرفه‌های گسترده، شرکت Learning Resources علیه دولت ترامپ شکایت کرد، با این استدلال که استفاده از IEEPA (قانون اضطراری اقتصادی بین‌المللی)، برای وضع تعرفه‌های گسترده، قانونی نیست. این قانون به رئیس‌جمهور اجازه می‌دهد در شرایط اضطراری اقتصادی، مانند تهدیدات ملی، تعرفه‌ها و تحریم‌ها را وضع کند.

در سال ۲۰۲۵، دادگاه‌های پایین‌تر تصمیم گرفتند که شرایط اضطراری که دولت ترامپ اعلام کرده، مبنی بر تهدید فنتانیل و کسری تجاری برای توجیه اعمال تعرفه‌های سنگین کافی نبوده و ارتباط منطقی با اقداماتی که دولت انجام داده ندارد.

این پرونده اکنون در دیوان عالی ایالات متحده در حال بررسی است و انتظار می‌رود که در سال ۲۰۲۶ تصمیم نهایی گرفته شود. این تصمیم می‌تواند مشخص کند که آیا رئیس‌جمهور می‌تواند به‌طور یک‌جانبه و بدون تایید کنگره تعرفه‌ها را وضع کند یا خیر. اگر دیوان عالی تصمیم به محدود کردن اختیارات رئیس‌جمهور بگیرد، قوانین تجاری ایالات متحده ممکن است تغییرات بزرگی را تجربه کند.

نقش ارزهای دیجیتال در مواجهه با تنش‌های تجاری و بی‌ثباتی اقتصادی

در شرایطی که جنگ‌های تجاری، افزایش تعرفه‌ها و اختلافات اقتصادی میان کشورها باعث بی‌ثباتی در بازارهای سنتی می‌شود، توجه سرمایه‌گذاران به ارزهای دیجیتال افزایش پیدا می‌کند. بسیاری از فعالان بازار، ارزهای دیجیتال را به‌عنوان ابزاری برای حفظ ارزش دارایی در برابر تورم و نوسانات اقتصادی در نظر می‌گیرند.

افزایش تعرفه‌ها و اختلال در زنجیره تامین جهانی معمولا باعث افزایش هزینه تولید و در نتیجه رشد تورم می‌شود. در چنین شرایطی، برخی سرمایه‌گذاران به خرید ارزهای دیجیتال روی می‌آورند تا از کاهش ارزش پول ملی جلوگیری کنند. علاوه بر این، قیمت ارزهای دیجیتال اغلب تحت تاثیر شرایط اقتصاد کلان قرار می‌گیرد و تنش‌های اقتصادی می‌تواند باعث افزایش تقاضا و در نتیجه رشد قیمتی در این بازار شود.

از طرف دیگر، سرمایه‌گذاری در ارزهای دیجیتال مثل خرید بیت کوین به دلیل ماهیت غیرمتمرکز خود، می‌توانند گزینه‌ای جایگزین برای انتقال سرمایه در زمان محدودیت‌های مالی و تجاری بین کشورها باشند. به همین دلیل، در دوره‌های بی‌ثباتی اقتصادی، نقش این دارایی‌ها در استراتژی‌های سرمایه‌گذاری پررنگ‌تر می‌شود.

جمع‌بندی

تا فوریه ۲۰۲۶، چشم‌انداز تجارت جهانی نسبت به اوایل دهه ۲۰۲۰ غیرقابل شناسایی شده است. «تعرفه‌های ترامپ» تجارت را از یک موضوع مربوط به کارایی اقتصادی به ابزاری برای امنیت ملی و اهرم ژئوپلیتیک تبدیل کرده است. در حالی که برخی کشورها مانند بریتانیا با موفقیت از طریق قراردادهای عمل‌گرایانه در این دنیای جدید حرکت کرده‌اند، برخی دیگر همچنان درگیر جنگ‌های تجاری شدید هستند.

برای کسب‌وکارها، نکته اصلی این است که «نظم مبتنی بر قواعد» سازمان تجارت جهانی جای خود را به یک «نظم مبتنی بر معامله» داده است، جایی که نرخ‌های تعرفه از طریق فرمان‌های اجرایی، پست‌های شبکه‌های اجتماعی و مذاکرات دوجانبه تغییر می‌کنند.

سوالات متداول