بهترین جایگزین‌‌های تتر که فریز نمی‌شوند

تتر (USDT) بزرگ‌ترین و محبوب‌ترین استیبل کوین بازار ارزهای دیجیتال با مارکت‌کپ بیش از ۱۸۶ میلیارد دلار (دسامبر ۲۰۲۵) است. با اینکه ارزش تتر ثابت و همواره برابر یک دلار است، به‌دلیل نوسانات قیمت دلار در کشور ما، خرید تتر می‌تواند برای کاربران ایرانی سودآور باشد. بااین‌حال، مشکل بزرگی دراین‌بین وجود دارد و آن، ماهیت کاملاً متمرکز تتر است. کنترل این استیبل کوین منحصراً در اختیار شرکت تتر لیمیتد (Tether Limited) است و به همین دلیل، با یک شمشیر دو لبه طرفیم. از یک سو، نظارت و مدیریت شرکت تتر به ثبات و پشتوانه دلاری USDT اطمینان می‌بخشد ولی از آن سو، خطر فریز شدن آن بالاست. گزارش‌های زیادی منتشر شده‌اند که نشان می‌دهد تتر بارها به‌خواست مقامات قانونی برای رعایت تحریم‌های بین‌المللی، میلیاردها دلار USDT را مسدود کرده است.

نیازی به گفتن نیست که این خطر برای کاربران ایرانی تا چه اندازه جدی‌تر است. بنابراین، در این مطلب تصمیم گرفتیم برای علاقه‌مندان به تتر، چند جایگزین معرفی کنیم که فریز نمی‌شوند.

معامله سریع و آسان در نوبیتکس خرید دای

قیمت لحظه‌ای دای

DAI

---

بهترین جایگزین‌های تتر

اگر بخواهیم به‌دنبال بهترین جایگزین‌های تتر که فریز نمی‌شوند باشیم، باید آنهایی را انتخاب کنیم که دو ویژگی زیر در آن‌ها صدق کند:

• استیبل کوین باشند؛
• غیرمتمرکز باشند.

استیبل کوین‌های غیرمتمرکز (Decentralized Stablecoin) با کمک کدها و الگوریتم‌های روی بلاکچین مدیریت می‌شوند. درنتیجه هیچ نهاد یا شرکت متمرکزی آن‌ها را اداره نمی‌کند. این ویژگی ریسک فریز شدن را از بین می‌برد. در ادامه، برخی از بهترین آن‌ها را معرفی کرده‌ایم:

دای (DAI)

دای که روی اتریوم فعالیت می‌کند، قدیمی‌ترین و معتبرترین استیبل کوین غیرمتمرکز است. مدیریت دای برعهده یک سازمان خودگردان غیرمتمرکز (DAO) به‌نام میکردائو (MakerDAO) است که درحال‌حاضر به Sky ریبرند شده است.

دای به‌جای ارزهای فیات از ترکیبی از ارزهای دیجیتال به‌عنوان پشتوانه استفاده می‌کند و درنتیجه، دربرابر تمرکزگرایی و سانسور مقاوم است. براساس الگوریتم دای، همواره ارزش وثیقه‌های قفل‌شده باید بیشتر از دای‌های صادرشده باشد (Over-collateralized). درصورتی‌که ارزش وثیقه‌ها افت کند، سیستم به‌شکل خودکار دارایی را می‌فروشد تا نسبت ۱:۱ آن با دلار آمریکا حفظ شود. کاربران می‌توانند با استفاده از قراردادهای هوشمند، ارزهای دیجیتال مختلف را به‌عنوان وثیقه قرار دهند و در ازای آن، توکن‌های دای را مینت کنند. در ابتدا دای برای وثیقه‌گذاری فقط به اتریوم متکی بود. حالا USDC و سایر دارایی‌های دنیای واقعی مانند اوراق خزانه‌داری ایالات متحده را هم به‌عنوان وثیقه می‌پذیرد.

این موضوع باعث اختلاف‌نظرهایی در جامعه این ارز شده است. طرفداران دای استدلال می‌کنند که تنوع رمزارزها به تقویت ثبات دای کمک می‌کند ولی منتقدان می‌گویند متمرکز بودن وثیقه‌هایی مثل USDC که شرکت سیرکل (Circle) صادرکننده آن است، رویکرد کاملاً غیرمتمرکز دای را خدشه‌دار خواهد کرد.

چرا دای فریز نمی‌شود: قرارداد هوشمند دای تابعی برای مسدودکردن آدرس‌ها ندارد. هیچ نهاد متمرکزی نمی‌تواند دکمه‌ای را فشار دهد و دای موجود در کیف پول شما را غیرقابل‌انتقال کند.

• نوع پشتوانه: وثیقه با دارایی‌های کریپتویی؛
• تاریخ راه‌اندازی: دسامبر ۲۰۱۷؛
• مزایا: وثیقه‌گذاری با دارایی‌هایی مثل اتریوم، شفافیت کامل، نقدینگی بالا در صرافی‌ها، ادغام در بسیاری از پروتکل‌های دیفای و سابقه طولانی بدون فریز؛
• معایب: بخشی از وثیقه ممکن است شامل استیبل‌های متمرکز باشد که ریسک غیرمستقیم ایجاد می‌کند؛ یعنی خود دای فریز نمی‌شود ولی وثیقه‌ها به‌ویژه USDC احتمال فریزشدن دارد.

اتنا یواس‌دی (USDe)

یواس‌دی‌ای، نسل بعدی استیبل کوین‌های غیرمتمرکز مصنوعی (synthetic) و محصول شرکت اتنا (Ethena) است. این رمزارز که به آن لقب دلار مصنوعی هم داده‌اند، برای به‌حداقل‌رساندن وابستگی خود به سیستم‌های بانکی سنتی، از قراردادهای هوشمند استفاده می‌کند. در طراحی USDE ترکیبی از وثیقه‌گذاری ارزهای دیجیتال و تنظیمات الگوریتمی برای حفظ ثبات آن به کار رفته است. این نوع طراحی، باعث امن‌بودن و مقیاس‌پذیری USDE برای استفاده در پلتفرم‌های دیفای، پرداخت‌ها و ذخیره‌سازی بلندمدت ارزش می‌شود.

USDE از استراتژی cash-and-carry trade استفاده می‌کند؛ نوعی آربیتراژ که از تفاوت قیمت اتریوم و مشتقات مالی آن بهره می‌برد. نحوه کار آن به این صورت است:

وقتی USDe مینت می‌کنید، باید به مقدار مشخصی، ارز دیجیتال وثیقه‌گذاری کنید. اتنا با وثیقه‌های شما اتریوم یا Staked ETH می‌خرد و همزمان به همان اندازه در بازار فیوچرز موقعیت فروش یا شورت باز می‌کند. این دو پوزیشن ریسک یکدیگر را پوشش می‌دهند. درنتیجه، صرف‌نظر از نوسانات قیمت، ارزش USDe همواره ثابت و نزدیک به یک دلار باقی می‌ماند. البته این استراتژی بدون ریسک نیست. اگر صرافی‌هایی که اتنا این معاملات را در آن‌ها انجام می‌دهد با مشکلات نقدینگی مواجه شوند، موقعیت‌های فروش ممکن است با شکست مواجه شوند.

چرا فریز نمی‌شود؟ شرکت مادر USDE برخلاف تتر به سیستم بانکداری آمریکا متصل نیست. هرچند مکانیزم آن پیچیده است و دارایی‌ها در صرافی‌ها نگهداری می‌شوند، خود توکن USDE روی شبکه اتریوم قرار دارد و مانند تتر در قرارداد هوشمند آن تابعی برای مسدودکردن دارایی وجود ندارد.

• نوع پشتوانه: الگوریتم به‌همراه وثیقه‌گذاری؛
• تاریخ راه‌اندازی: اواخر ۲۰۲۳؛
• مزایا: جذابیت اصلی USDE سود بسیار بالای آن است که از طریق استیکینگ اتریوم و دریافت فاندینگ ریت (Funding Rate) بازارهای فیوچرز به دست می‌آید و به کاربران پرداخت می‌شود؛
• معایب: ریسک مربوط به فاندینگ ریت منفی در بازار نزولی شدید.

اس‌یواس‌دی (sUSD)

sUSD یک استیبل کوین مصنوعی است که روی پلتفرم سینتتیکس (Synthetix) ایجاد شده است. سینتتیکس یکی از قدیمی‌ترین پروژه‌های دیفای است و sUSD نقش کلیدی در اکوسیستم آن دارد.

این رمزارز با پشتوانه ارزهای دیجیتال، به کاربران امکان می‌دهد بدون تکیه بر سیستم‌های مالی سنتی، در دارایی‌های مصنوعی (نسخه‌های شبیه‌سازی‌شده دارایی‌های واقعی) مثل کالا، طلا، نقره یا سهام سرمایه‌گذاری کنند یا به معامله آن‌ها بپردازند. برای مینت sUSD، کاربران باید توکن SNX را به‌عنوان وثیقه قرار دهند.

چرا فریز نمی‌شود؟

این استیبل‌کوین کاملاً تحت کنترل پروتکل سینتتیکس است ولی چون این شرکت غیرمتمرکز است، هیچ نهاد متمرکزی وجود ندارد که بتواند sUSD را در آدرس شما مسدود کند. امنیت آن را قراردادهای هوشمند و وثیقه‌های SNX تأمین می‌کنند.

• نوع پشتوانه: دارایی‌های کریپتویی با وثیقه‌گذاری بیشتر از توکن‌های مینت‌شده؛
• تاریخ راه‌اندازی: ژوئن ۲۰۱۸؛
• مزایا: ادغام با بازارهای فیوچرز و دیفای، نقدینگی خوب در لایه ۲ مثل آربیتروم؛
• معایب: نیاز به وثیقه بسیار زیاد برای مینت‌کردن، وابستگی مستقیم به قیمت توکن SNX.

فراکس (FRAX)

فراکس (FRAX) یک استیبل کوین منحصربه‌فرد با رویکرد ترکیبی برای حفظ ثبات قیمت است و اولین استیبل کوینی بود که ترکیب «وثیقه‌گذاری کسری با مکانیزم‌های الگوریتمی» را معرفی کرد. این ترکیب به فراکس اجازه می‌دهد ارزش خود را در حد دلار آمریکا حفظ کند. البته بعد از فروپاشی ترا (Terra)، فراکس مدل خود را به وثیقه‌گذاری کامل تغییر داد. اکوسیستم فراکس بسیار پیشرفته است و شامل بازارهای وام‌دهی، بریج و صرافی داخلی می‌شود.

چرا فریز نمی‌شود؟ توکن FRAX در سطح قرارداد هوشمند خود تابع مسدودسازی ندارد. اگرچه پشتوانه آن ممکن است شامل دارایی‌های قابل سانسور (مثل USDC) باشد، اما خودِ توکن FRAX در کیف پول شما قابل فریز شدن نیست.

• نوع پشتوانه: ترکیبی (الگوریتم + وثیقه)؛
• تاریخ راه‌اندازی: دسامبر ۲۰۲۰؛
• مزایا: اکوسیستم دیفای قدرتمند؛
• معایب: وابستگی به USDC (ریسک فریز شدن غیرمستقیم).

ال‌یواس‌دی (LUSD)

یکی دیگر از استیبل کوین‌های غیرمتمرکز مقاوم دربرابر سانسور و فریز شدن LUSD است. پروتکل لیکوییتی (Liquity) این استیبل کوین را صادر می‌کند. میزان تمرکززدایی لیکوییتی تا جایی است که حتی تیم سازنده آن هم نمی‌تواند پس از راه‌اندازی، تغییری در کدهای اصلی ایجاد کند.

ال‌یو‌اس‌دی فقط و فقط با اتریوم (ETH) پشتیبانی می‌شود. بنابراین، هیچ دارایی متمرکز یا توکن واسطه‌ای در پشتوانه آن وجود ندارد. کاربرانی که می‌خواهند این استیبل کوین را وام بگیرند، می‌توانند اتریوم‌های خود را در پروتکل قفل کنند.

چرا فریز نمی‌شود؟ قراردادهای هوشمند لیکوییتی تغییرناپذیر هستند. هیچ‌کس، حتی سازندگان لیکوییتی، قدرت تغییر کد یا مسدود کردن آدرس کاربران را ندارند. درواقع، LUSD مقاوم‌ترین استیبل کوین موجود است.

• نوع پشتوانه: فقط اتریوم (ETH)؛
• تاریخ راه‌اندازی: آوریل ۲۰۲۱؛
• مزایا: غیرقابل سانسورترین استیبل کوین جهان، با امنیت ریاضیاتی بالا؛
• معایب: نقدینگی کمتر نسبت به دای، نوسان قیمت جزئی (گاهی کمی بالاتر از یک دلار معامله می‌شود).

چرا تتر و برخی استیبل کوین‌های دیگر با مشکل فریز شدن روبه‌رو هستند؟

همان‌طور که تا بدینجا متوجه شده‌اید، استیبل کوین‌ها به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند: متمرکز (Centralized) و غیرمتمرکز (Decentralized).

ارزهایی مانند تتر (USDT) و یو‌اس‌دی‌سی (USDC) متمرکز هستند. این بدان معناست که یک شرکت (به‌ترتیب تتر لیمیتد و سیرکل) آن‌ها را صادر می‌کند و معادل فیزیکی آن‌ها را در بانک یا خزانه نگه می‌دارد. این شرکت‌ها به‌شکل قانونی ثبت شده‌اند؛ درنتیجه، باید از قوانین بین‌المللی و مقررات نهادهای نظارتی آمریکا ازجمله اوفک (OFAC) پیروی کنند. این مشکل باعث می‌شود کاربران مناطق تحت‌تحریم، درصورت شناسایی‌شدن استیبل کوین‌های متمرکز خود را فریز شده ببینند.

چگونه استیبل کوین‌ها فریز می‌شوند؟

مکانیزم فریز شدن به این صورت است:

در کدهای قرارداد هوشمند تتر و سایر استیبل کوین‌های متمرکز، تابعی با عنوان Blacklist یا لیست سیاه وجود دارد. اگر آدرس کیف پول شما (حتی کیف پول‌های شخصی مثل تراست ولت یا لجر) در این لیست قرار بگیرد، نمی‌توانید تترهای خود را به آدرس دیگری انتقال دهید یا در صرافی‌ها نقد کنید. کسی آن‌ها را مصادره نمی‌کند ولی عملاً به یک عدد بی‌ارزش در کیف پول شما تبدیل شده است. این حالت را فریز شدن می‌نامند.

برخی از استیبل کوین‌های متمرکز که قابلیت فریزشدن دارند عبارت‌اند از:

• تتر (USDT): پرریسک‌ترین گزینه از نظر تعداد آدرس‌های مسدود شده. تتر بارها اعلام است که با نهادهای مجری قانون همکاری کامل دارد. البته توکن تتر روی شبکه بایننس اسمارت چین (BEP20) قابلیت فریز‌شدن ندارد.
• یو‌اس‌دی‌سی (USDC): متعلق به شرکت سیرکل و کوین بیس. این ارز به‌شدت تحت نظارت قوانین ایالات متحده قرار دارد و بسیار سریع‌تر از USDT به تحریم‌ها واکنش نشان می‌دهد.
• ترو یو‌اس‌دی (TUSD): یک استیبل‌کوین متمرکز دیگر که قابلیت فریز شدن دارد.
• بی‌یو‌اس‌دی (BUSD)/ اف‌دی‌یو‌اس‌دی (FDUSD): ازجمله استیبل‌کوین‌های وابسته به بایننس و شرکای آن که دارای کنترل مرکزی هستند.

توصیه می‌شود که این ارزها را به مدت طولانی در کیف پول شخصی خود نگه ندارید.

سخن پایانی: آیا باید همین الان تمام تترهایمان را بفروشیم؟

خیر نیازی نیست! تتر (USDT) به‌دلیل نقدشوندگی بالا، همچنان بهترین گزینه برای ترید روزانه و نگهداری کوتاه‌مدت است. بااین‌حال، برای پس‌انداز و نگهداری طولانی‌مدت (HODL)، ممکن است ریسک بزرگی باشد؛ به‌ویژه اگر پای مقدار زیادی تتر در میان است.

اگر تعداد زیادی تتر یا USDC دارید که نمی‌خواهید به این زودی‌ها خرجشان کنید و به‌دنبال بیت کوین و اتریوم هم نیستید، حداقل آن‌ها را به یک استیبل کوین غیرمتمرکز مثل دای یا USDe تبدیل کنید و در کیف پول شخصی غیرحضانتی خود نگه دارید. با این کار، حتی اگر سخت‌ترین تحریم‌ها هم اعمال شود، دارایی شما در امان خواهد بود. البته فراموش نکنید که درنهایت، تصمیم‌گیرنده خود شما هستید و این یک پیشنهاد است نه مشاوره مالی یا توصیه سرمایه‌گذاری.

سؤالات متداول