تحلیل کاربران مجله نوبیتکس
معرفی و بررسی

ربات تریدر ارز دیجیتال چیست؟ معرفی بهترین بات‌های تریدر

Google مجله نوبیتکس را در گوگل بیشتر ببینید

فهرست عناوین

خلاصه مطلب

بازار ارزهای دیجیتال حتی زمانی که شما خواب هستید، به فعالیت خود ادامه می‌دهد. قیمت‌ها تغییر می‌کنند، فرصت‌های معاملاتی شکل می‌گیرند و گاهی تنها چند ثانیه تأخیر می‌تواند نتیجه یک معامله را تغییر دهد؛ طبیعی است که هیچ معامله‌گری نمی‌تواند تمام این اتفاقات را به‌صورت شبانه‌روزی زیر نظر داشته باشد.

ربات تریدر ارز دیجیتال قرار است بخشی از این محدودیت را برطرف کند؛ اما یک سؤال مهم همچنان باقی است: آیا سریع‌تر معامله کردن به معنای بهتر معامله کردن است؟

معامله سریع و آسان در نوبیتکس خرید تتر

مقدمه

بازار ارزهای دیجیتال برخلاف بسیاری از بازارهای مالی سنتی، تعطیلی مشخصی ندارد و معامله‌گران در هر ساعت از شبانه‌روز می‌توانند دارایی‌های دیجیتال خود را خرید و فروش کنند. از طرف دیگر، نوسانات قیمت و تغییر سریع شرایط بازار باعث می‌شود نظارت مداوم بر معاملات و اجرای به‌موقع سفارش‌ها برای معامله‌گران دشوار باشد.

در چنین شرایطی، برخی از معامله‌گران برای خودکارسازی بخشی از فعالیت‌های خود از ربات‌های معاملاتی استفاده می‌کنند. این ابزارها با دریافت داده‌های بازار و اجرای دستورالعمل‌های از پیش تعیین‌شده، می‌توانند بدون نیاز به دخالت مداوم انسان، سفارش‌های خرید و فروش را ثبت کنند. البته ربات‌ها لزوماً تصمیم‌گیرندگان هوشمندی نیستند و عملکرد آن‌ها به استراتژی، تنظیمات و کیفیت داده‌هایی بستگی دارد که بر اساس آن‌ها فعالیت می‌کنند.

کانال بله مجله نوبیتکس

ربات تریدر ارز دیجیتال چیست؟

ربات تریدر ارز دیجیتال (Crypto Trading Bot)، یک نرم‌افزار معاملاتی است که با استفاده از مجموعه‌ای از قوانین و دستورالعمل‌ها، داده‌های بازار را بررسی می‌کند و سفارش‌های خرید و فروش را به‌صورت خودکار اجرا می‌کند. این ربات‌ها می‌توانند براساس عواملی مانند قیمت، حجم معاملات و شاخص‌های تکنیکال فعالیت کنند و بدون نیاز به نظارت دائمی کاربر، یک استراتژی معاملاتی مشخص را اجرا کنند.

بیشتر ربات‌های معاملاتی از طریق رابط برنامه‌نویسی کاربردی (API) به حساب کاربر در صرافی‌های ارز دیجیتال متصل می‌شوند. این ارتباط به ربات اجازه می‌دهد اطلاعات بازار و موجودی حساب را دریافت کند و در صورت داشتن مجوزهای لازم، سفارش‌های معاملاتی ثبت کند. به این ترتیب، کاربر می‌تواند اجرای بخشی از استراتژی معاملاتی خود را به نرم‌افزار بسپارد، بدون اینکه لزوماً کنترل کامل سرمایه‌گذاری را به آن واگذار کند.

نکته مهم این است که همه ربات‌های معاملاتی مبتنی بر هوش مصنوعی نیستند. بسیاری از آن‌ها با قوانین ساده و از پیش تعیین‌شده کار می‌کنند؛ برای مثال، ممکن است یک ربات برنامه‌ریزی شده باشد که با رسیدن قیمت یک ارز دیجیتال به محدوده‌ای مشخص، سفارش خرید یا فروش ثبت کند. در مقابل، ربات‌های الگوریتمی پیچیده‌تر می‌توانند چندین متغیر و شاخص را به‌صورت هم‌زمان تحلیل کنند. برخی ابزارهای جدیدتر نیز از مدل‌های هوش مصنوعی و یادگیری ماشین برای تحلیل داده‌ها یا بهینه‌سازی استراتژی‌ها کمک می‌گیرند.

معرفی انواع ربات‌های تریدر ارز دیجیتال

ربات‌های معاملاتی بر اساس استراتژی و هدفی که دنبال می‌کنند، انواع مختلفی دارند. بعضی از آن‌ها از اختلاف قیمت یک دارایی در بازارهای مختلف استفاده می‌کنند، برخی سفارش‌ها را در محدوده‌های قیمتی مشخص ثبت می‌کنند و گروهی دیگر بر اساس سیگنال‌های معاملاتی فعالیت دارند. در ادامه، پنج نوع رایج ربات تریدر ارز دیجیتال را معرفی می‌کنیم:

ربات آربیتراژ (Arbitrage Bot)

ربات‌های آربیتراژ، قیمت یک دارایی را در چند صرافی یا بازار مختلف مقایسه می‌کنند و در صورت مشاهده اختلاف قیمت، برای خرید در بازار ارزان‌تر و فروش در بازار گران‌تر اقدام می‌کنند. برای مثال، اگر بیت کوین (BTC) در یک صرافی با قیمت پایین‌تری معامله شود، ربات می‌تواند از اختلاف قیمت آن در صرافی دیگر استفاده کند. با این‌ حال، عواملی مانند کارمزد معاملات، هزینه انتقال دارایی، لغزش قیمت و محدودیت برداشت، می‌توانند سود احتمالی را کاهش دهند یا کاملاً از بین ببرند. سرعت اجرای سفارش‌ها نیز در موفقیت این استراتژی اهمیت زیادی دارد.

ربات گرید (Grid Trading Bot)

ربات گرید، سفارش‌های خرید و فروش را در سطوح قیمتی از پیش تعیین‌شده و در یک محدوده مشخص قرار می‌دهد. با کاهش قیمت، سفارش‌های خرید و با افزایش آن، سفارش‌های فروش فعال می‌شوند. هدف این استراتژی استفاده از نوسانات رفت‌ و برگشتی بازار است؛ به همین دلیل، در بازارهای پرنوسان و رنج می‌تواند کاربرد داشته باشد. اما اگر قیمت از محدوده تعیین‌شده خارج شود و وارد یک روند قدرتمند صعودی یا نزولی شود، ممکن است عملکرد ربات با مشکل مواجه شود و زیان ایجاد کند.

ربات میانگین هزینه دلاری (DCA Bot)

این ربات دارایی موردنظر را به‌جای خرید یک‌باره، در چند مرحله و بر اساس شرایط یا فواصل زمانی از پیش تعیین‌شده خریداری می‌کند. در برخی تنظیمات، خریدهای بعدی با کاهش قیمت انجام می‌شوند تا میانگین قیمت خرید تعدیل شود. باید توجه داشت که DCA در اینجا به اجرای خودکار خرید پله‌ای اشاره دارد و لزوماً با سرمایه‌گذاری دوره‌ای بلندمدت و خرید منظم در بازه‌های زمانی ثابت یکسان نیست. این روش نیز نمی‌تواند مانع زیان ناشی از افت طولانی‌مدت قیمت شود.

ربات مبتنی بر سیگنال (Signal Bot)

این نوع ربات بر اساس سیگنال‌هایی که از منابع مختلف دریافت می‌کند، سفارش‌های معاملاتی را ثبت می‌کند. سیگنال‌ها می‌توانند از اندیکاتورهای تکنیکال، الگوریتم‌های تحلیلی، ابزارهای خارجی یا حتی استراتژی‌هایی که کاربر طراحی کرده است، به دست بیایند. برای مثال، کاربر می‌تواند ربات را طوری تنظیم کند که با دریافت سیگنال خرید از یک ابزار تحلیلی، سفارش مشخصی را در صرافی ثبت کند. با این‌ حال، اعتبار و دقت سیگنال‌ها نقش مهمی در نتیجه معاملات دارد و اجرای خودکار یک سیگنال نادرست می‌تواند به زیان منجر شود.

ربات بازارساز (Market Making Bot)

ربات بازارساز، با ثبت هم‌زمان سفارش‌های خرید و فروش در قیمت‌های نزدیک به قیمت جاری بازار، به تأمین نقدشوندگی کمک می‌کند. هدف آن معمولاً کسب درآمد از اختلاف میان قیمت پیشنهادی خرید و فروش (Spread) است. این ربات‌ها باید سفارش‌ها را به‌طور مداوم با تغییر شرایط بازار تنظیم کنند؛ زیرا تغییر سریع قیمت، رقابت با سایر بازارسازها و انجام معامله در جهت نامطلوب بازار می‌تواند زیان ایجاد کند. اجرای این استراتژی نیز به سرمایه کافی و مدیریت دقیق موجودی دارایی‌ها نیاز دارد.


هرکدام از این ربات‌ها برای شرایط و اهداف معاملاتی متفاوت طراحی شده‌اند و هیچ‌کدام در تمام وضعیت‌های بازار عملکرد مطلوبی ندارند. انتخاب میان آن‌ها به استراتژی معامله‌گر، میزان سرمایه، شرایط بازار و سطح ریسک‌پذیری بستگی دارد. برای درک بهتر قابلیت‌ها و محدودیت‌های این ابزارها، باید ببینیم یک ربات معاملاتی چگونه داده‌های بازار را به سفارش‌های خرید و فروش تبدیل می‌کند.

ربات معامله‌گر ارز دیجیتال چگونه کار می‌کند؟‌

ربات معامله‌گر برای اجرای معاملات به داده‌های بازار و مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها نیاز دارد. این داده‌ها می‌توانند شامل قیمت لحظه‌ای، حجم معاملات، اطلاعات سفارش‌های خرید و فروش و شاخص‌های تکنیکال باشند. ربات با دریافت و پردازش این اطلاعات، شرایط بازار را بر اساس استراتژی معاملاتی خود ارزیابی می‌کند. این استراتژی ممکن است از ابتدا در نرم‌افزار تعریف شده باشد یا کاربر آن را متناسب با اهداف و شرایط معاملاتی خود تنظیم کند.

در بسیاری از ربات‌ها، ارتباط با صرافی از طریق رابط برنامه‌نویسی کاربردی یا همان API برقرار می‌شود. API امکان تبادل اطلاعات میان ربات و صرافی را فراهم می‌کند؛ به این ترتیب، ربات می‌تواند داده‌های موردنیاز را دریافت کند و در صورت برخورداری از مجوزهای لازم، سفارش‌های معاملاتی را ثبت یا مدیریت کند. فرایند عملکرد ربات را می‌توان برای درک بهتر در سه مرحله اصلی بررسی کرد. البته این تقسیم‌بندی یک مدل مفهومی است و همه ربات‌ها الزاماً ماژول‌های مستقلی با همین ساختار ندارند.

تولید سیگنال (Signal Generation)

در مرحله اول، ربات داده‌های دریافتی را با قوانین و معیارهای استراتژی معاملاتی مقایسه می‌کند تا فرصت‌های احتمالی خرید یا فروش را شناسایی کند. برای مثال، ممکن است در صورت عبور قیمت از یک میانگین متحرک مشخص یا افزایش حجم معاملات به سطحی معین، سیگنال خرید صادر شود. خروجی این مرحله یک پیشنهاد یا دستور معاملاتی است؛ اما صدور سیگنال به‌تنهایی به معنای ثبت سفارش در صرافی نیست.

تخصیص ریسک (Risk Allocation)

پس از شناسایی فرصت معاملاتی، نوبت به تعیین میزان سرمایه و ریسک قابل‌قبول برای آن معامله می‌رسد. در این مرحله، ربات بر اساس پارامترهای تعریف‌شده، حجم سفارش را مشخص می‌کند و محدودیت‌هایی مانند حداکثر سرمایه قابل‌استفاده، حد ضرر و میزان ریسک هر معامله را در نظر می‌گیرد. برای مثال، اگر استراتژی برای یک معامله سیگنال خرید صادر کند، ربات باید بررسی کند چه مقدار از موجودی حساب می‌تواند به آن اختصاص پیدا کند. هدف این مرحله آن است که اجرای سیگنال با محدودیت‌های مدیریت سرمایه و ریسک هماهنگ باشد.

اجرا (Execution)

در مرحله اجرا، تصمیم معاملاتی به یک سفارش قابل‌پردازش تبدیل و از طریق API برای صرافی ارسال می‌شود. سفارش می‌تواند از نوع مارکت (Market Order) یا لیمیت (Limit Order) باشد؛ انتخاب نوع سفارش به تنظیمات ربات و شرایط معامله بستگی دارد. پس از ارسال درخواست، ربات می‌تواند وضعیت سفارش را بررسی کند و در صورت نیاز، آن را تغییر دهد یا لغو کند.

مزایای ربات تریدر ارز دیجیتال چیست؟‌

استفاده از ربات تریدر می‌تواند بخشی از فرایند معاملات را خودکار کند و به معامله‌گر در اجرای منظم‌تر استراتژی‌های خود کمک کند. سرعت پردازش اطلاعات، کاهش تأثیر احساسات و امکان مدیریت هم‌زمان چند موقعیت معاملاتی از جمله مزایای این ابزارها هستند. با این‌ حال، میزان بهره‌مندی از این قابلیت‌ها به کیفیت استراتژی و نحوه تنظیم ربات بستگی دارد.

سرعت

ربات‌های معاملاتی می‌توانند حجم زیادی از داده‌های بازار را در مدت کوتاهی پردازش کنند و سفارش‌ها را بدون نیاز به دخالت لحظه‌ای انسان ارسال کنند. این قابلیت به‌ویژه در استراتژی‌هایی اهمیت دارد که زمان‌بندی اجرای سفارش در آن‌ها مؤثر است.

کاهش تأثیر احساسات

عواملی مانند ترس از ضرر، طمع و تصمیم‌گیری عجولانه می‌توانند معامله‌گر را از برنامه اولیه خود دور کنند. ربات تریدر با اجرای قواعد از پیش تعیین‌شده، وابستگی تصمیم‌های معاملاتی به این واکنش‌های احساسی را کاهش می‌دهد.

تنوع‌بخشی

ربات‌های معاملاتی می‌توانند امکان مدیریت هم‌زمان چند دارایی، بازار یا استراتژی را فراهم کنند. به این ترتیب، معامله‌گر مجبور نیست تمام فعالیت‌های خود را به یک موقعیت معاملاتی محدود کند.

انضباط معاملاتی

یکی از مزایای مهم ربات تریدر، پایبندی به قواعدی است که برای آن تعریف شده‌اند. برای مثال، ربات می‌تواند سفارش‌های خرید و فروش را در قیمت‌های مشخص ثبت کند یا در صورت رسیدن زیان به حد تعیین‌شده، موقعیت معاملاتی را ببندد. این ویژگی به معامله‌گر کمک می‌کند از تغییر مداوم تصمیم‌ها بر اساس نوسانات کوتاه‌مدت بازار جلوگیری کند.


در مجموع، ربات‌های معاملاتی می‌توانند ابزارهای مفیدی برای خودکارسازی و مدیریت معاملات باشند، اما جایگزین دانش بازار و تصمیم‌گیری آگاهانه نمی‌شوند. استفاده مؤثر از این ابزار به انتخاب استراتژی مناسب، تنظیم دقیق پارامترها و نظارت بر عملکرد آن نیاز دارد.

معایب استفاده از ربات تریدر ارز دیجیتال چیست؟

در کنار مزایایی که ربات‌های معاملاتی دارند، استفاده از آن‌ها با محدودیت‌هایی نیز همراه است. این ابزارها بر اساس داده‌ها و دستورالعمل‌های مشخص فعالیت می‌کنند و نمی‌توانند در تمام شرایط بازار عملکرد مطلوبی داشته باشند. وابستگی به کیفیت استراتژی، هزینه‌های معاملاتی و مشکلات فنی از جمله عواملی هستند که می‌توانند نتیجه استفاده از ربات را تحت تأثیر قرار دهند.

وابستگی به کیفیت استراتژی

عملکرد ربات تا حد زیادی به منطق معاملاتی و پارامترهایی بستگی دارد که برای آن تعریف شده‌اند. اگر استراتژی بر اساس فرضیات نادرست طراحی شده باشد، خودکارسازی آن نه‌تنها مشکلی را برطرف نمی‌کند، بلکه می‌تواند باعث تکرار سریع‌تر تصمیم‌های اشتباه شود. بنابراین، استفاده از ربات بدون شناخت استراتژی و محدودیت‌های آن، ریسک معاملات را افزایش می‌دهد.

عملکرد نامناسب در شرایط غیرعادی بازار

ربات‌ها معمولاً بر اساس الگوها و شرایط مشخص برنامه‌ریزی می‌شوند. در زمان انتشار اخبار مهم اقتصادی، تغییرات ناگهانی سیاست‌های مالی یا وقوع رویدادهای پیش‌بینی‌نشده، ممکن است شرایط بازار از مفروضات استراتژی فاصله بگیرد. رباتی که برای چنین موقعیت‌هایی تنظیم نشده باشد، لزوماً نمی‌تواند واکنش مناسبی نشان دهد یا اهمیت یک رویداد بنیادین را به‌درستی ارزیابی کند.

هزینه اشتراک و کارمزد معاملات

برخی پلتفرم‌های ربات تریدر، برای ارائه خدمات خود اشتراک ماهانه یا هزینه استفاده دریافت می‌کنند. علاوه بر این، هر معامله می‌تواند شامل کارمزد صرافی و هزینه‌های دیگری مانند لغزش قیمت باشد. اگر حجم معاملات یا حاشیه سود استراتژی پایین باشد، مجموع این هزینه‌ها می‌تواند بخش قابل‌توجهی از بازده را از بین ببرد.

خطاهای فنی و قطعی ارتباط

اختلال در اتصال اینترنت، تأخیر در دریافت داده‌ها، قطعی API یا مشکلات نرم‌افزاری، می‌تواند باعث ارسال‌ نشدن سفارش، اجرای ناقص آن یا ثبت سفارش‌های ناخواسته شود. در چنین شرایطی، ممکن است حتی یک استراتژی مناسب نیز به دلیل اختلال در اجرای معاملات نتیجه مطلوبی نداشته باشد.

نیاز به نظارت و تنظیم مداوم

خودکار بودن معاملات به این معنا نیست که ربات را می‌توان بدون بررسی رها کرد. معامله‌گر باید عملکرد آن را ارزیابی کند، پارامترها را با تغییر شرایط بازار تطبیق دهد و در صورت لزوم فعالیتش را متوقف کند. استراتژی‌ای که در یک دوره بازار عملکرد مناسبی داشته، ممکن است در دوره‌ای دیگر کارایی خود را از دست بدهد.

ریسک استفاده از استراتژی‌های آزمایش‌نشده

برخی ربات‌ها امکان آزمایش استراتژی روی داده‌های تاریخی را فراهم می‌کنند؛ اما نتیجه مطلوب در این آزمایش‌ها، تضمینی برای عملکرد موفق در معاملات واقعی نیست. اگر یک استراتژی بیش از حد با داده‌های گذشته سازگار شده باشد، ممکن است در مواجهه با اطلاعات جدید عملکرد ضعیفی داشته باشد. به همین دلیل، ارزیابی استراتژی در شرایط واقعی یا با داده‌هایی که در طراحی آن استفاده نشده‌اند، اهمیت دارد.


در نهایت، ربات تریدر ابزاری برای اجرای خودکار معاملات است و نمی‌تواند ریسک‌های ذاتی بازار ارزهای دیجیتال را از بین ببرد. شناخت محدودیت‌های فنی و معاملاتی این ابزارها به اندازه آشنایی با مزایای آن‌ها اهمیت دارد.

ربات‌ ارز دیجیتال، چگونه باعث کسب درآمد می‌شود؟

ربات تریدر با اجرای خودکار یک استراتژی معاملاتی تلاش می‌کند از فرصت‌های موجود در بازار استفاده کند. این فرصت‌ها ممکن است از تغییرات قیمت، نوسانات در یک محدوده مشخص یا اختلاف قیمت میان بازارهای مختلف به وجود بیایند. در واقع، سودآوری ربات معاملاتی به این بستگی دارد که استراتژی آن تا چه اندازه بتواند فرصت‌های مناسب را شناسایی و با هزینه قابل‌قبول اجرا کند.

یکی از روش‌های رایج، استفاده از استراتژی‌های دنبال‌کننده روند (Trend Following) است. در این روش، ربات با شناسایی روندهای احتمالی بازار تلاش می‌کند در جهت حرکت قیمت وارد معامله شود و در زمان تغییر شرایط از موقعیت خارج شود. برای مثال، ممکن است بر اساس عبور قیمت از یک میانگین متحرک یا تأیید چند شاخص تکنیکال، موقعیت خرید یا فروش ایجاد کند. البته تشخیص دیرهنگام روند یا تغییر ناگهانی جهت بازار می‌تواند باعث ورود نامناسب یا خروج با زیان شود.

در مقابل، برخی ربات‌ها از معاملات رنج (Range Trading) استفاده می‌کنند. این استراتژی زمانی کاربرد دارد که قیمت یک دارایی در بازه‌ای مشخص نوسان می‌کند. ربات می‌تواند در نزدیکی محدوده حمایتی سفارش خرید و در نزدیکی محدوده مقاومتی سفارش فروش ثبت کند و از نوسانات رفت‌ و برگشتی بهره ببرد.

آربیتراژ و بازارسازی نیز از دیگر روش‌هایی هستند که ربات‌ها می‌توانند برای کسب بازده به کار بگیرند. ربات آربیتراژ از اختلاف قیمت یک دارایی در بازارهای مختلف استفاده می‌کند و ربات بازارسازی تلاش می‌کند از اختلاف میان قیمت پیشنهادی خرید و فروش درآمد کسب کند. هر دو روش به اجرای دقیق و سریع سفارش‌ها وابسته‌اند و هزینه‌هایی مانند کارمزد، لغزش قیمت، محدودیت نقدشوندگی و تأخیر در اجرا می‌توانند سود احتمالی آن‌ها را کاهش دهند.

با این‌ حال، ارزیابی سود ربات تریدر نباید فقط بر اساس تعداد معاملات موفق یا بازده ثبت‌شده در گذشته انجام شود. هزینه اشتراک، کارمزد صرافی، لغزش قیمت و سایر هزینه‌های اجرایی باید از بازده ناخالص کسر شوند تا بتوان سود خالص را محاسبه کرد. همچنین، عملکرد موفق یک استراتژی در داده‌های تاریخی لزوماً به معنای تکرار همان نتیجه در آینده نیست. یکی از دلایل این تفاوت می‌تواند انطباق بیش‌از‌حد (Overfitting) باشد؛ یعنی استراتژی به‌جای یادگیری الگوهای پایدار بازار، بیش از حد با داده‌های گذشته تطبیق پیدا کرده باشد و در شرایط جدید عملکرد ضعیفی نشان دهد.

بهترین ربات تریدر ارز دیجیتال برای معاملات چیست؟

انتخاب بهترین ربات تریدر ارز دیجیتال به نوع استراتژی، میزان کنترل موردنیاز معامله‌گر و صرافی مورد استفاده او بستگی دارد. بعضی پلتفرم‌ها ابزارهای متنوعی برای طراحی و اجرای استراتژی‌های معاملاتی ارائه می‌کنند؛ در حالی‌ که برخی دیگر بیشتر بر ربات‌های آماده، معاملات مبتنی بر سیگنال یا مدیریت خودکار پرتفوی تمرکز دارند. در ادامه، چند پلتفرم شناخته‌شده و فعال را از نظر قابلیت‌ها و کاربرد اصلی بررسی می‌کنیم.

پلتفرم ربات 3Commas

نرم‌افزار 3Commas یکی از پلتفرم‌های شناخته‌شده برای خودکارسازی معاملات ارز دیجیتال است که ابزارهایی مانند ربات DCA، ربات گرید و ربات سیگنال را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. این پلتفرم به صرافی‌هایی مانند بایننس (Binance)، بای‌بیت (Bybit)، اوکی‌اکس (OKX)، کوکوین (KuCoin) و کراکن (Kraken) متصل می‌شود؛ البته نوع بازار و امکانات قابل‌استفاده می‌تواند در هر صرافی متفاوت باشد.

یکی از قابلیت‌های مهم این پلتفرم، امکان اجرای سیگنال‌های معاملاتی دریافتی از تریدینگ‌ویو (TradingView) و سایر منابع خارجی است. برای مثال، معامله‌گر می‌تواند یک استراتژی را در تریدینگ‌ویو طراحی کند و با استفاده از ربات سیگنال، اجرای سفارش‌های مرتبط را به 3Commas بسپارد.

همچنین ابزارهایی برای مدیریت موقعیت‌های معاملاتی، تنظیم حد سود و ضرر و کنترل حجم سفارش‌ها ارائه می‌شود. این پلتفرم برای معامله‌گرانی مناسب‌تر است که می‌خواهند چند نوع استراتژی را از یک محیط مدیریت کنند؛ اما استفاده مؤثر از قابلیت‌های پیشرفته آن به شناخت تنظیمات ربات‌ها و مدیریت ریسک نیاز دارد.

پلتفرم ربات Coinrule

پلتفرم Coinrule بر طراحی استراتژی‌های معاملاتی بدون نیاز به برنامه‌نویسی تمرکز دارد. کاربران می‌توانند با تعریف مجموعه‌ای از شرط‌ها و دستورالعمل‌ها، قواعدی برای خرید، فروش یا مدیریت دارایی‌های خود ایجاد کنند. برای مثال، می‌توان قانونی تعریف کرد که در صورت افت قیمت یک دارایی به میزان مشخص، سفارش خرید ثبت شود یا پس از رسیدن قیمت به یک سطح معین، بخشی از موقعیت معاملاتی بسته شود.

این پلتفرم علاوه بر استراتژی‌های سفارشی، مجموعه‌ای از الگوهای معاملاتی آماده، ابزارهای بک‌ تست و امکان معاملات آزمایشی (Paper Trading) را ارائه می‌کند. اتصال به صرافی‌هایی مانند بایننس، کوین‌بیس (Coinbase) و کراکن نیز از قابلیت‌های آن است و امکانات دقیق به نوع اشتراک و اتصال انتخاب‌شده بستگی دارد.

مزیت اصلی Coinrule انعطاف‌پذیری در طراحی قواعد معاملاتی و دسترس‌پذیر کردن خودکارسازی برای کاربرانی است که برنامه‌نویس نیستند. با این‌ حال، سادگی ساخت یک استراتژی به معنای مناسب بودن منطق آن نیست و کاربران باید پیش از اجرای واقعی، عملکرد قواعد خود را آزمایش کنند.

پلتفرم ربات Cryptohopper

پلتفرم ابری Cryptohopper مناسب معاملات خودکار است و ابزارهایی مانند ربات معاملاتی، طراحی استراتژی، کپی‌تریدینگ و دریافت سیگنال را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. یکی از ویژگی‌های شاخص آن، ابزار طراحی استراتژی (Strategy Designer) است که به معامله‌گران اجازه می‌دهد با ترکیب اندیکاتورهای تکنیکال و الگوهای کندلی، قواعد ورود و خروج از معامله را بدون نوشتن کد طراحی کنند.

کاربران همچنین می‌توانند استراتژی‌های آماده، قالب ربات‌ها و سیگنال‌های معاملاتی را از بازار داخلی پلتفرم (Marketplace) دریافت کنند یا از حساب آزمایشی برای بررسی عملکرد تنظیمات خود استفاده کنند. Cryptohopper از معاملات اسپات در صرافی‌های متصل پشتیبانی می‌کند؛ اما طبق مستندات فعلی آن، معاملات فیوچرز، مارجین و اختیار معامله در این پلتفرم پشتیبانی نمی‌شوند.

پلتفرم ربات Bitsgap

از پلتفرم Bitsgap برای مدیریت معاملات در چند صرافی و اجرای استراتژی‌های خودکار استفاده می‌شود. از جمله ابزارهای اصلی آن می‌توان به ربات گرید، ربات DCA و ربات‌های ترکیبی اشاره کرد.

یکی از قابلیت‌های مهم Bitsgap، ترکیب ابزارهای مدیریت سفارش، ردیابی پرتفوی و بک‌ تست در یک محیط واحد است. کاربران می‌توانند پیش از اجرای معاملات واقعی، تنظیمات برخی ربات‌ها را با داده‌های تاریخی بررسی کنند و در صورت نیاز از حالت آزمایشی استفاده کنند.

این پلتفرم از چندین صرافی متمرکز پشتیبانی می‌کند و طبق اطلاعات فعلی وب‌سایت آن، تعداد صرافی‌های متصل به ۱۸ مورد می‌رسد.

پلتفرم ربات TradeSanta

پلتفرم ابری TradeSanta برای خودکارسازی معاملات استفاده می‌شود و بیشتر بر ربات‌های گرید و DCA تمرکز دارد. در ربات DCA، سفارش‌های خرید اضافی در صورت حرکت قیمت برخلاف جهت معامله ثبت می‌شوند و میانگین قیمت ورود بر اساس سفارش‌های اجراشده محاسبه می‌شود. در مقابل، ربات گرید برای سفارش‌های مختلف، اهداف سود جداگانه‌ای در نظر می‌گیرد و از نوسانات قیمت در محدوده مشخص استفاده می‌کند.

این پلتفرم از اندیکاتورهای تکنیکال و سیگنال‌های تریدینگ‌ویو نیز برای تعیین زمان ورود به معامله پشتیبانی می‌کند. ابزار Smart Order نیز برای مدیریت و اجرای سفارش‌های بزرگ‌تر در بازار طراحی شده است. امکان استفاده از ربات‌های اسپات و فیوچرز وجود دارد، اما دسترسی به برخی قابلیت‌ها، از جمله ربات‌های فیوچرز و سیگنال‌های سفارشی تریدینگ‌ویو، به طرح اشتراک وابسته است.

پلتفرم ربات HaasOnline

HaasOnline از پلتفرم‌های تخصصی‌تر در حوزه معاملات الگوریتمی ارز دیجیتال است و امکانات گسترده‌ای برای طراحی، آزمایش و اجرای استراتژی‌های سفارشی ارائه می‌دهد. یکی از مهم‌ترین قابلیت‌های آن HaasScript است؛ زبانی مبتنی بر Lua که معامله‌گران و توسعه‌دهندگان می‌توانند با استفاده از آن ربات‌ها، اندیکاتورها و قواعد معاملاتی اختصاصی طراحی کنند.

این پلتفرم علاوه بر ربات‌های آماده، امکاناتی مانند بک‌ تست، معاملات آزمایشی، مدیریت سفارش‌ها و ابزارهای تحلیلی را ارائه می‌کند. کاربران می‌توانند استراتژی‌های خود را با استفاده از ویرایشگر متنی یا ابزارهای بصری توسعه دهند و سپس عملکرد آن‌ها را روی داده‌های تاریخی بررسی کنند. HaasOnline همچنین از چندین صرافی ارز دیجیتال پشتیبانی می‌کند و امکان استفاده از نسخه ابری یا اجرای TradeServer روی زیرساخت اختصاصی را فراهم کرده است.

مزیت اصلی این پلتفرم انعطاف‌پذیری در توسعه استراتژی‌های پیچیده است؛ اما به دلیل ارائه امکانات فنی گسترده، بیشتر برای معامله‌گران باتجربه و افرادی مناسب است که با معاملات الگوریتمی آشنایی دارند.

پلتفرم ربات Botsfolio

نسخه فعلی Botsfolio بیشتر بر معاملات خودکار مبتنی بر هوش مصنوعی تمرکز دارد. این پلتفرم به کاربران اجازه می‌دهد دارایی‌های موردنظر خود را انتخاب کنند و اجرای معاملات را به استراتژی‌های خودکار آن بسپارند. برخلاف ابزارهایی که بر طراحی دستی قواعد معاملاتی تمرکز دارند، Botsfolio تلاش می‌کند با استفاده از استراتژی‌های از پیش آزمایش‌شده، فرایند انتخاب و اجرای معاملات را ساده‌تر کند.

از قابلیت‌های آن می‌توان به معاملات آزمایشی با قیمت‌های زنده بازار، مشاهده عملکرد پرتفوی‌های عمومی و اتصال به حساب صرافی کاربر اشاره کرد. طبق اطلاعات فعلی پلتفرم، صرافی‌هایی مانند کوین‌بیس، کراکن و بایننس در فهرست اتصالات آن قرار دارند؛ اما دسترسی به هرکدام به کشور محل اقامت و محدودیت‌های همان صرافی بستگی دارد.

این پلتفرم برای کاربرانی طراحی شده است که ترجیح می‌دهند به‌جای ساخت دستی استراتژی، از سیستم‌های آماده استفاده کنند. با این‌ حال، باید توجه داشت که عملکرد شبیه‌سازی‌شده یا نتایج گذشته پرتفوی‌ها تضمینی برای بازده معاملات واقعی نیست و ساختار کارمزد این سرویس نیز با برخی پلتفرم‌های مبتنی بر اشتراک ماهانه تفاوت دارد.

پلتفرم ربات Pionex

پلتفرم Pionex با سایر ابزارهای این فهرست تفاوت مهمی دارد؛ زیرا صرفاً یک نرم‌افزار واسطه برای اتصال به صرافی‌های دیگر نیست، بلکه یک صرافی ارز دیجیتال مجهز به ربات‌های معاملاتی داخلی است. کاربران می‌توانند بدون نیاز به اتصال حساب خود به یک سرویس شخص ثالث، از ابزارهایی مانند ربات گرید، ربات DCA، گرید نامحدود (Infinity Grid) و ربات‌های آربیتراژ استفاده کنند.

یکی از مزیت‌های Pionex این است که برای فعال‌سازی ربات‌های داخلی آن هزینه اشتراک جداگانه دریافت نمی‌شود و هزینه اصلی استفاده از این ابزارها به کارمزد معاملات و سایر هزینه‌های احتمالی بازار مربوط است. این ویژگی می‌تواند برای افرادی که نمی‌خواهند علاوه بر کارمزد صرافی، هزینه اشتراک یک پلتفرم معاملاتی را نیز بپردازند، جذاب باشد.

اما استفاده از ربات‌های Pionex به معنای انجام معاملات در محیط همین صرافی است و برخلاف پلتفرم‌هایی مانند 3Commas یا Bitsgap، امکان مدیریت حساب‌های معاملاتی در چند صرافی مستقل فراهم نمی‌شود. همچنین ممکن است دسترسی به خدمات و محصولات آن با توجه به موقعیت جغرافیایی کاربر متفاوت باشد.

پلتفرم ربات WunderTrading

پلتفرم WunderTrading مبتنی بر چند صرافی برای خودکارسازی معاملات است که ابزارهای متنوعی از جمله ربات سیگنال، ربات گرید، ربات DCA و کپی‌تریدینگ را ارائه می‌کند. یکی از قابلیت‌های متمایز آن، اتصال مستقیم سیگنال‌های تریدینگ‌ویو و هشدارهای دریافتی از سرویس‌های خارجی به فرایند اجرای سفارش‌ها است. به این ترتیب، معامله‌گر می‌تواند استراتژی خود را در یک ابزار تحلیلی طراحی کند و اجرای خودکار آن را به WunderTrading بسپارد.

این پلتفرم امکاناتی مانند مدیریت چند حساب معاملاتی، تعیین حد سود و ضرر، حد ضرر متحرک و اجرای معاملات در بازار اسپات و فیوچرز را نیز ارائه می‌کند. همچنین کاربران می‌توانند پیش از استفاده از سرمایه واقعی، استراتژی‌های خود را در حساب آزمایشی بررسی کنند. WunderTrading از صرافی‌هایی مانند بایننس، بای‌بیت، اوکی‌اکس، کوکوین، کراکن و بیت‌گت (Bitget) پشتیبانی می‌کند؛ البته نوع بازار و قابلیت‌های قابل‌استفاده برای هر اتصال یکسان نیست.


در نهایت، هیچ‌کدام از این پلتفرم‌ها را نمی‌توان بدون توجه به نیاز معامله‌گر، بهترین گزینه برای همه افراد در نظر گرفت. تفاوت در نوع ربات‌ها، صرافی‌های پشتیبانی‌شده، هزینه استفاده و سطح پیچیدگی ابزارها باعث می‌شود انتخاب مناسب برای هر کاربر متفاوت باشد. به همین دلیل، پیش از اتصال حساب صرافی و اختصاص سرمایه، بهتر است معیارهای انتخاب یک ربات معاملاتی را به‌صورت دقیق بررسی کنید.

چگونه بهترین ربات تریدر ارز دیجیتال را انتخاب کنیم؟

پس از آشنایی با پلتفرم‌های مختلف، انتخاب بهترین ربات تریدر ارز دیجیتال به بررسی نیازهای معاملاتی و امکانات هر ابزار بستگی دارد. تعداد قابلیت‌ها یا شهرت یک پلتفرم به‌تنهایی معیار مناسبی برای انتخاب نیست. بهتر است پیش از ثبت‌نام و اتصال حساب صرافی، چند معیار اصلی را بررسی کنید:

  • سازگاری با صرافی موردنظر: ابتدا مطمئن شوید که ربات موردنظر از صرافی و جفت‌ارزهای مورد استفاده شما پشتیبانی می‌کند. همچنین بررسی کنید که امکان معامله در بازار اسپات، فیوچرز یا هر دو را فراهم می‌کند یا خیر.
  • تناسب با استراتژی معاملاتی: نوع ربات باید با روش معاملاتی شما هماهنگ باشد. برای مثال، اگر از سیگنال‌های تریدینگ‌ویو استفاده می‌کنید، رباتی با قابلیت اجرای سیگنال انتخاب مناسب‌تری است؛ اما برای معاملات رنج، ابزارهای گرید کاربرد بیشتری دارند.
  • امکان بک‌ تست و حساب آزمایشی: قابلیت آزمایش استراتژی با داده‌های تاریخی و اجرای معاملات شبیه‌سازی‌شده به شما کمک می‌کند پیش از استفاده از سرمایه واقعی، منطق ربات را ارزیابی کنید.
  • ابزارهای مدیریت ریسک: امکان تعیین حد ضرر، حد سود، حجم سفارش و حداکثر سرمایه درگیر در معاملات اهمیت زیادی دارد. بهتر است رباتی انتخاب کنید که کنترل کافی بر میزان ریسک و تعداد موقعیت‌های هم‌زمان در اختیار شما قرار دهد.
  • هزینه اشتراک و معاملات: هزینه ماهانه یا سالانه پلتفرم را در کنار کارمزد صرافی، هزینه اجرای سفارش‌ها و سایر مخارج احتمالی بررسی کنید.
  • امنیت اتصال API: بررسی کنید پلتفرم چه سازوکارهایی برای محافظت از کلیدهای API، محدودسازی دسترسی‌ها و کنترل اتصال به صرافی در نظر گرفته است. امکان محدود کردن دسترسی API به IP مشخص نیز یک مزیت امنیتی محسوب می‌شود.
  • کیفیت مستندات و پشتیبانی: راهنمای فنی به‌روز، آموزش تنظیم ربات و پاسخ‌گویی پشتیبانی در زمان بروز اختلال اهمیت دارد؛ به‌خصوص اگر قرار است معاملات به‌صورت شبانه‌روزی اجرا شوند.

سطح تجربه معامله‌گر نیز در انتخاب ابزار مؤثر است. افراد مبتدی معمولاً بهتر است سراغ پلتفرم‌هایی با ربات‌های آماده، تنظیمات محدودتر و حساب آزمایشی بروند تا پیش از ورود به معاملات پیچیده، با سازوکار خودکارسازی آشنا شوند. در مقابل، معامله‌گران حرفه‌ای ممکن است به ابزارهایی با قابلیت طراحی استراتژی اختصاصی، دسترسی API گسترده، بک‌ تست پیشرفته و کنترل دقیق‌تر سفارش‌ها نیاز داشته باشند.

آیا می‌توان به ربات تریدر کریپتو اعتماد کرد؟‌

اعتماد به ربات تریدر ارز دیجیتال فقط به عملکرد معاملاتی آن محدود نمی‌شود؛ امنیت پلتفرم، نحوه دسترسی به حساب صرافی و اعتبار ارائه‌دهنده خدمات نیز اهمیت دارند. بسیاری از ربات‌ها برای اجرای معاملات به حساب کاربر در یک صرافی متصل می‌شوند. بنابراین، اگر اطلاعات اتصال یا کلیدهای دسترسی در اختیار افراد غیرمجاز قرار بگیرند، احتمال سوءاستفاده از حساب وجود دارد. به همین دلیل، حتی هنگام استفاده از یک پلتفرم شناخته‌شده نیز باید سطح دسترسی‌های آن را با دقت بررسی کرد.

یکی از مهم‌ترین ریسک‌ها، سرقت کلیدهای API است. این کلیدها می‌توانند به نرم‌افزارهای شخص ثالث اجازه دهند اطلاعات حساب را مشاهده یا به نمایندگی از کاربر سفارش‌های معاملاتی ثبت کنند. اگر کلید API به دست مهاجم برسد، میزان خسارت احتمالی به مجوزهایی بستگی دارد که برای آن فعال شده‌اند. برای مثال، در صرافی‌هایی مانند کراکن (Kraken) و اوکی‌اکس (OKX)، دسترسی مشاهده اطلاعات، انجام معامله و برداشت وجه به‌صورت مجزا تعریف شده‌اند. بنابراین، برای اتصال یک ربات معاملاتی معمولاً نیازی به فعال کردن مجوز برداشت دارایی نیست.

علاوه بر سرقت اطلاعات دسترسی، نقص امنیتی در پلتفرم شخص ثالث، خطاهای نرم‌افزاری و اجرای سفارش‌های ناخواسته نیز از ریسک‌های احتمالی هستند. حتی اگر ربات به یک صرافی معتبر متصل شده باشد، آسیب‌پذیری در زیرساخت ارائه‌دهنده خدمات یا اشتباه در پردازش درخواست‌های API می‌تواند بر معاملات تأثیر بگذارد. از طرف دیگر، برخی سرویس‌های جعلی با وعده سود تضمینی، تبلیغات اغراق‌آمیز یا ارائه سوابق معاملاتی غیرقابل‌راستی‌آزمایی، کاربران را به اتصال حساب یا واریز دارایی ترغیب می‌کنند.

برای کاهش ریسک هنگام استفاده از ربات‌های معاملاتی، رعایت چند اقدام امنیتی ضروری است:

  • غیرفعال کردن دسترسی برداشت: هنگام ساخت کلید API، مجوز برداشت وجه را فعال نکنید؛ مگر اینکه سرویس موردنظر واقعاً به چنین دسترسی‌ای نیاز داشته باشد و دلیل آن به‌روشنی مشخص شده باشد.
  • فعال کردن حداقل مجوزهای لازم: فقط دسترسی‌های موردنیاز برای مشاهده اطلاعات حساب و ثبت یا لغو سفارش‌ها را فعال کنید.
  • محدودسازی دسترسی بر اساس IP: اگر صرافی و پلتفرم ربات از این تنظیمات پشتیبانی می‌کنند، کلید API را به IPهای مشخص محدود کنید تا استفاده از آن خارج از آدرس‌های مجاز دشوارتر شود.
  • استفاده از کلید اختصاصی: برای هر سرویس یک کلید API جداگانه بسازید تا در صورت بروز مشکل، بتوانید دسترسی همان سرویس را لغو کنید.
  • بررسی اعتبار پلتفرم: پیش از اتصال حساب، مستندات رسمی، سابقه فعالیت، شرایط استفاده، روش نگهداری اطلاعات و بازخوردهای مستقل کاربران را بررسی کنید.
  • نظارت بر فعالیت حساب: سفارش‌ها و دسترسی‌های API را به‌صورت دوره‌ای بررسی کنید و در صورت مشاهده فعالیت مشکوک، کلید مربوطه را غیرفعال کنید.

خرید ارز دیجیتال و استفاده از ربات‌های معاملاتی

پیش از استفاده از ربات معاملاتی، باید مشخص کنید قصد خرید کدام ارز دیجیتال را دارید، چه مقدار سرمایه به آن اختصاص می‌دهید و تحت چه شرایطی می‌خواهید وارد معامله شوید یا از آن خارج شوید. خرید ارز دیجیتال و خودکارسازی معاملات دو فعالیت متفاوت هستند؛ خرید به معنای تهیه یک دارایی است، اما ربات معاملاتی وظیفه اجرای خودکار دستورالعمل‌های خرید و فروش را بر عهده دارد.

قیمت ورود و خروج، نوسانات بازار و هزینه‌هایی مانند کارمزد معاملات می‌توانند بر نتیجه نهایی استراتژی تأثیر بگذارند. بنابراین، بهتر است پیش از فعال‌سازی ربات، قیمت ارزهای دیجیتال موردنظر و شرایط معاملاتی آن‌ها را بررسی کنید تا تصمیم‌های خودکار بر اساس اطلاعات به‌روز و متناسب با برنامه معاملاتی شما اجرا شوند.

سخن پایانی

ربات‌های تریدر ارز دیجیتال می‌توانند بخشی از فرایند معاملات را خودکار کنند و اجرای استراتژی‌های مشخص را ساده‌تر سازند؛ اما لزوماً سودآوری ایجاد نمی‌کنند. نتیجه استفاده از این ابزارها به کیفیت استراتژی، شرایط بازار، مدیریت ریسک و نحوه اجرای سفارش‌ها وابسته است. حتی پیشرفته‌ترین ربات‌ها نیز نمی‌توانند تمام ریسک‌های معاملات را از بین ببرند یا سود مشخصی را تضمین کنند.

بنابراین، پیش از انتخاب و استفاده از یک ربات معاملاتی، باید سازوکار آن را بشناسید و از تناسب قابلیت‌های آن با اهداف معاملاتی خود مطمئن شوید. آزمایش استراتژی با داده‌های تاریخی و حساب آزمایشی، بررسی هزینه‌ها و شروع با سرمایه محدود می‌تواند به ارزیابی بهتر عملکرد ربات کمک کند. در نهایت، ربات باید ابزاری در خدمت تصمیم‌گیری آگاهانه معامله‌گر باشد، نه جایگزینی برای دانش و نظارت او.

سولات متداول (FAQ)

آیا ربات تریدر ارز دیجیتال می‌تواند بدون نظارت انسان معامله کند؟

بله، بسیاری از ربات‌ها می‌توانند پس از تنظیم اولیه، سفارش‌های خرید و فروش را به‌صورت خودکار اجرا کنند. با این‌ حال، بررسی دوره‌ای عملکرد، کنترل تنظیمات و نظارت بر شرایط بازار همچنان ضروری است.

آیا استفاده از ربات تریدر برای افراد مبتدی مناسب است؟

افراد مبتدی نیز می‌توانند از ربات‌های معاملاتی استفاده کنند، اما بهتر است ابتدا با ابزارهای ساده‌تر و حساب آزمایشی شروع کنند.

آیا ربات‌های معاملاتی رایگان قابل‌اعتماد هستند؟

رایگان بودن یک ربات به‌تنهایی نشانه معتبر یا نامعتبر بودن آن نیست. پیش از استفاده، باید سابقه ارائه‌دهنده، مستندات فنی، مجوزهای API و نحوه نگهداری اطلاعات حساب را بررسی کنید.

برای اتصال ربات تریدر به صرافی به چه اطلاعاتی نیاز داریم؟

معمولاً برای اتصال ربات به صرافی، به کلید API و کلید محرمانه آن (Secret Key) نیاز دارید. این اطلاعات باید با حداقل مجوزهای ضروری تنظیم شوند و بهتر است دسترسی برداشت وجه غیرفعال بماند.

آیا برای استفاده از ربات تریدر باید برنامه‌نویسی بلد باشیم؟

خیر. بسیاری از پلتفرم‌های معاملاتی امکان استفاده از ربات‌های آماده یا طراحی استراتژی با تعیین شرط‌ها و پارامترهای مشخص را بدون نیاز به برنامه‌نویسی فراهم می‌کنند.

سلب مسئولیت: تمام مطالب مجله نوبیتکس شامل اخبار، مقالات، تحلیل‌ها، معرفی بازی‌ها و ایردراپ‌ها، تنها با هدف آموزش یا اطلاع‌رسانی به کاربران فضای ارزهای دیجیتال منتشر می‌شود. مجله نوبیتکس به‌هیچ‌وجه توصیه‌ای برای سرمایه‌گذاری، خرید و فروش یا مشارکت در پروژه‌های مرتبط با این حوزه نداشته و صرفاً با توجه به درخواست جامعه رمزارزی ایران محتوا تولید می‌کند. فعالیت در بازار ارزهای دیجیتال، مانند سایر بازارهای مالی، با ریسک‌هایی همراه بوده و لازم است هر شخص با تحقیق و پذیرش کامل مسئولیت این خطرات احتمالی، برای فعالیت در این حوزه تصمیم‌گیری کند.

امیرحسین احمدی

ورود من به حوزه بازارهای مالی و مخصوصاً کریپتو، از طریق نوشتن اخبار و مقالات شروع شد و اولش خیلی ایده کاملی هم ازش نداشتم. اما هرچقدر بیشتر جلو رفت، درک روندها و تلاش برای الگوسازی، پیش‌بینی‌ و سنجش احتمالات، منو بیشتر و بیشتر به خودش جذب کرد. همچنین فکر می‌کنم ماهیت بلندپروازانه بلاکچین و راه‌حل‌های آلترناتیوی که توش ارائه می‌شه، هر ذهن خلاقی رو حداقل یکم قلقلک می‌ده که بهش یه نگاهی بندازه.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *