ایران کجای جهان ایستاده؟
۵۲ شاخص مقایسهای و بینالمللی، برای ساختن تصویری از جایگاه امروز ایران.
یک تصویر مقایسهای از ایران
در این گزارش، وضعیت و جایگاه ایران از منظر شاخصهای بینالمللی بررسی شده است؛ از توسعه انسانی و شادکامی تا حکمرانی، نوآوری، ریسک، جهانیشدن و آزادی اقتصادی.
ایران در مقایسه با ترکیه و عربستان
سهم شاخصها — مجموع ۱۰۰٪
شاخصها، کنار هم
خواندن یک شاخص بهتنهایی تصویر کامل نمیدهد. این بخش مجموعهای از سنجههای متفاوت را کنار هم میگذارد تا فاصله میان دستاوردهای توسعه و سازوکارهای توسعه دیده شود.
جایگاه ایران، یک عدد نیست
نقطه نارنجی = رتبه ایران؛ هرچه به راست نزدیکتر، جایگاه بهتر.
توسعه انسانی
HDIایران رتبه ۷۵ در میان ۱۹۳ کشور را در شاخص توسعه انسانی دارد.
توسعه انسانی تعدیلشده با نابرابری
IHDIدر ۲۰۲۳، ایران رتبه ۴۹ در میان ۱۶۸ کشور را به دست آورده و میزان اتلاف توسعه ناشی از نابرابری ۱۹.۵٪ بوده است.
رفاه و کامیابی چندبعدی
Prosperityرتبه ایران در شاخص رفاه و کامیابی چندبعدی ۸۸ از ۱۶۴ کشور گزارش شده است.
آزادی چندبعدی
Freedomرتبه ایران در شاخص آزادی چندبعدی ۱۵۷ از ۱۶۴ کشور گزارش شده است.
در گزارش، همین ناهمگونی مبنای تحلیل «قله، دره و دامنه لغزان» میشود.
قله، دره یا دامنه لغزان؟
فاصله میان نتایج توسعه و سازوکارهای توسعه، یکی از مهمترین تصاویر تحلیلی گزارش است.
ایران در «دامنه لغزان» کوه ایستاده است.
دور از قله و دور از دره. در اکثر شاخصهای توسعهسنج، ایران در پلههای ۵ تا ۷ از نردبان دهپلهای توسعه ایستاده است و بر اساس شاخصهای توسعهساز در پلههای صفر تا ۴.
نقاط امیدوارکننده و نگرانکننده
گزارش در جمعبندی، هشت نقطه امیدوارکننده و هشت نقطه نگرانکننده را برجسته میکند؛ تصویری همزمان از ظرفیت و محدودیت.
۸نقطه امیدوارکننده
- ۱موقعیت جغرافیایی
- ۲سرمایه انسانی
- ۳کاهش نابرابری جنسیتی در آموزش و سلامت
- ۴مهارتهای فرهنگی و انسجام اجتماعی
- ۵ظرفیت بالای نوآوری
- ۶انواع قدرت نرم، سخت و ترکیبی
- ۷ذخایر طبیعی و جذابیتهای گردشگری
- ۸جمعیت و بازار بزرگ
۸نقطه نگرانکننده
- ۱تنهایی و حاشیهنشینی جهان
- ۲آزادی سیاسی محدود
- ۳آزادی اقتصادی نامطلوب
- ۴کارآمدی حکمرانی رو به افول
- ۵تعصبات جنسیتی
- ۶امنیت سرمایهگذاری بسیار پایین
- ۷حقوق مالکیت نامطلوب
- ۸مشارکت سیاسی
ایران به کدام سو میرود؟
از موتور محرکه توسعه تا گزینههای راهبردی؛ جایی که گزارش از توصیف وضعیت، وارد قلمرو انتخاب میشود.
موتور محرکه توسعه ایران
از خبرگان خواسته شد فقط یک گزینه را بهعنوان پیشران اصلی توسعه در هر بازه انتخاب کنند. محدودیت سخت، برای آشکارشدن انتخاب واقعی.
پیشران اصلی توسعه؛ دو نیمه یک دهه
در بازه دوم، موقعیت جغرافیایی به اصلیترین پیشران تبدیل میشود و وزن اکوسیستم فناوری و نوآوری دو برابر میشود.
نقطه انتخاب
تعدد اهداف مساوی است با بیهدفی. ایران باید انتخابهای سرنوشتساز خود را شناسایی کند و دست به انتخاب بزند.
برترین گزینههای پیشِروی ایران برای دهه پیشِرو
از یک نقطه، نُه مسیر؛ سه مسیر نخست بیشترین همنظری را میان خبرگان به دست آوردهاند.
سه مسیر با بیشترین اجماع
سه گزینه بالاترین شاخص اجماع را به دست آوردهاند؛ هر سه نیز بهنوعی بر مزیت جغرافیایی ایران تکیه دارند.
هاب لجستیک ترکیبی و ترانزیت کالا
تکمیل کریدورهای شرق–غرب و شمال–جنوب و حرکت از «گذرراه عبوری تکبعدی» به «گذرراه اقتصادی–صنعتی چندبعدی».
یکی از برترین مقاصد توریستی منطقه
گردشگری با مقاصد سلامت، زیارت، فرهنگ، طبیعت و گردشگری شهری؛ با اثر توزیعی فراتر از پایتخت.
مکران؛ قطب اقتصاد دریامحور
لجستیک دریایی، بنادر نسل جدید، صنایع دریایی، سوخترسانی، آبزیپروری و گردشگری دریایی.
«تنشزدایی دیپلماتیک و پیوند مجدد با جهان»
گزارش پس از مرور الزامات سه گزینه منتخب، این موضوع را بهعنوان الزام مشترک آنها صورتبندی میکند.
پنج حوزه؛ اولویتهای محدود
برای پرهیز از «رقیقشدن اولویتها»، خبرگان ناچار بودند از میان فهرستهای بلند، گزینههای محدودی را انتخاب کنند.
منفعت × فوریت
نمونهای از منطق اولویتبندی گزارش: هر گزینه هم از منظر منفعت خالص راهبردی و هم از منظر فوریت سنجیده شده است.
پنج حوزه، اولویتهای محدود
برای پرهیز از رقیقشدن اولویتها، از خبرگان خواسته شد از فهرستهای بلند، تعداد محدودی گزینه را بر اساس منفعت و فوریت انتخاب کنند.
اولویتهای اقتصادی
کنترل کسری بودجه دولت
تحلیل گزارش، اولویتهای اقتصادی را بر محور انضباط مالی، تنظیمگری، گسترش فعالیت بخش خصوصی و کاهش مداخلات مستقیم اقتصادی صورتبندی میکند.
اولویتهای اجتماعی
آموزش پایه مبتنی بر سوادها و مهارتهای نسل جدید شهروندان
حقوق شهروندی، سواد دیجیتال و رسانهای، سواد مالی، تفکر انتقادی، مهارت هوش مصنوعی و سواد سلامت در تعریف گزارش برجسته شدهاند.
اولویتهای سیاست داخلی و کشورداری
بازگرداندن جسارت و خلاقیت به تکنوبروکراتها
اینها نتایج هماندیشی خبرگان گزارش هستند و بهعنوان اولویتهای منتخب آنان ارائه شدهاند.
اولویتهای روابط بینالملل
حلوفصل اختلافات با آمریکا
در گزارش، این اولویتها بهعنوان نتیجه انتخاب خبرگان حوزه روابط بینالملل ارائه شدهاند؛ نه بهعنوان موضع میزبان یا حامی رویداد.
اولویتهای فناوری
هوش مصنوعی؛ انتخاب یک فناوری یا انتخاب یک پارادایم؟
گزارش، هوش مصنوعی را فناوری عمومی و توانمندساز میداند که قابلیت ارتقای بهرهوری، نوآوری و تصمیمگیری در بخشهای مختلف را دارد.
گذارهای راهبردی دهه آینده ایران
گزارش از ۸ گذار عملکردی و ۸ گذار ساختاری–نهادی سخن میگوید؛ «گذار» به معنای تحقق کامل نیست، بلکه حرکت به نقطه مطلوب است.
از وضعیت موجود به وضعیت مطلوب
هشت تغییر جهت عملکردی که در جمعبندی گزارش برای دهه آینده صورتبندی شدهاند.
تغییر قواعد بازی
گزارش در کنار گذارهای عملکردی، هشت گذار نهادی را نیز بهعنوان تغییرات زیربنایی مطرح میکند.
این گزارش چگونه شکل گرفته است؟
بخش اول، جایگاه ایران را با شاخصهای مقایسهای جهانی بررسی میکند. بخش اولویتها، نتیجه هماندیشی غیرحضوری خبرگان در پنج حوزه است و خود گزارش نیز بر محدودیت شاخصها و پرهیز از اتکای چشمبسته تأکید میکند.
شاخص جهانی
برای ارائه تصویری مقایسهای از جایگاه ایران.
خبره و صاحبنظر
در حوزههای اقتصادی، اجتماعی، فناوری، سیاست داخلی و روابط بینالملل.
حوزه اولویتگذاری
اقتصادی، اجتماعی، سیاست داخلی و کشورداری، روابط بینالملل و فناوری.
گزارش ایران ۲۰۳۵ را بشنوید
این بخش برای نسخه صوتی گزارش در نظر گرفته شده است. فایل صوتی نهایی میتواند مستقیماً در همین پلیر قرار بگیرد.
انتخاب، اجماع و اقدام راهبردی.
این گزارش پایان یک فرایند نیست؛ سرآغاز گفتوگویی است برای انتخاب، اجماع و اقدام راهبردی.