اوراکل در بلاکچین چیست؟ فناوری Oracle به زبان ساده

خلاصه مطلب

بلاکچین‌ها به‌طور ذاتی به داده‌های دنیای واقعی (قیمت‌ها، نتایج رویدادها، وضعیت آب‌وهوا و APIها) دسترسی ندارند و تنها به اطلاعات آنچین محدود هستند. اوراکل‌ها دقیقاً همین مشکل را حل می‌کنند؛ آن‌ها مانند پلی امن و قابل‌اعتماد، داده‌های آفچین را جمع‌آوری، اعتبارسنجی و به قراردادهای هوشمند منتقل می‌کنند. بدون اوراکل، باید کاربردهای پیشرفته در دیفای، بیمه، زنجیره تأمین، بازی‌های بلاکچینی و دارایی‌های توکنیزه‌شده را فراموش می‌کردیم. اوراکل‌ها انواع مختلفی دارند: متمرکز و غیرمتمرکز، نرم‌افزاری و سخت‌افزاری، ورودی/خروجی، انسانی، بین‌زنجیره‌ای و محاسباتی. معروف‌ترین الگوهای طراحی آن شامل درخواست-پاسخ و انتشار-اشتراک هستند. همچنین، از پروژه‌های برجسته آن می‌توان به چین لینک، بند پروتکل و پایث نتورک اشاره کرد. اوراکل‌ها امکان واکنش قراردادهای هوشمند به رویدادهای واقعی، هماهنگی بین بلاکچین‌ها، محاسبات سنگین آفچین و انطباق قانونی را فراهم می‌کنند. با وجود مزایای بزرگ (خودکارسازی، صرفه‌جویی در زمان و گسترش کاربردها)، همچنان با ریسک‌هایی مانند داده نادرست و تمرکز احتمالی مواجه‌اند.

مقدمه

بلاکچین‌ها به‌طور ذاتی، محیط‌های بسته و ایزوله‌ای هستند که تنها به داده‌های موجود روی زنجیره (On-chain) دسترسی دارند و نمی‌توانند مستقیماً با اطلاعات دنیای واقعی ازجمله قیمت دارایی‌ها، نتایج رویدادها، وضعیت آب‌وهوا یا خروجی APIها ارتباط برقرار کنند. پس چگونه می‌توان از قراردادهای هوشمند در کاربردهایی استفاده کرد که به داده‌های دنیای واقعی نیاز دارند؟ اینجاست که اوراکل‌ها نقش حیاتی خود را ایفا می‌کنند. اوراکل‌ها مانند یک پل امن و قابل‌اعتماد، داده‌ها را از منابع آفچین جمع‌آوری و اعتبارسنجی می‌کنند و دراختیار قراردادهای هوشمند قرار می‌دهند. بدون وجود اوراکل‌ها، کاربردهای پیشرفته بلاکچین در حوزه‌های نوظهور مانند دیفای، بیمه، زنجیره تأمین و بازی‌های بلاکچینی عملاً غیرممکن می‌شد.

به‌دلیل نقش مهم اوراکل‌ها در فضای ارزهای دیجیتال، در این مقاله از نوبیتکس قصد داریم درباره اینکه اوراکل چیست و چگونه می‌تواند محدودیت دسترسی بلاکچین به داده‌های واقعی برطرف کند.

اوراکل چیست؟

اوراکل (Oracle) در صنعت ارزهای دیجیتال، همانند یک پل ارتباطی هوشمند بین بلاکچین و دنیای واقعی عمل می‌کند. این فناوری، زیرساخت‌های ضروری برای ساخت اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز (dApps)، قراردادهای هوشمند پیشرفته و دارایی‌های توکنیزه‌شده را فراهم می‌آورد. نقش اصلی اوراکل‌ها، متصل‌کردن بلاکچین به داده‌ها، APIها، استانداردهای نظارتی، رویدادهای واقعی و سیستم‌های سنتی خارج از زنجیره است. البته نقش اوراکل‌ها صرفاً به ارائه اطلاعات محدود نمی‌شود؛ اوراکل‌های مدرن قابلیت‌های پیشرفته‌ای ازجمله محاسبات قابل‌تأیید آفچین را هم ارائه می‌دهند که از انطباق با قوانین آنچین، حفظ حریم خصوصی، هماهنگ‌سازی فرایندها و اجرای امن عملیات پشتیبانی می‌کند.

می‌خوای با یه مثال بهت توضیح بدیم اوراکل چیه؟

فکر کن می‌خوای بری سفر و باید بلیت هواپیما بخری. موقع خرید بلیت متوجه می‌شی که بلیت‌ها یه گزینه پیشنهادی با عنوان «بیمه تأخیر پرواز» دارن. با پرداخت مبلغ کمی (مثلاً ۲۰۰ هزار تومن) بلیت رو بیمه می‌کنی و با این کار، یه قرارداد هوشمند روی بلاکچین فعال می‌شه. این قرارداد بهت قول می‌ده اگه پروازت بیشتر از ۲ ساعت تأخیر داشت، به‌شکل خودکار مبلغ غرامت (مثلاً ۳ میلیون تومن) رو به کیف پول ارز دیجیتالت منتقل کنه.

حالا سؤال اصلی اینه: این قرارداد بیمه چطور می‌فهمه پرواز واقعاً تأخیر داشته؟ مگه خودش می‌تونه بره سایت فرودگاه رو چک کنه؟!

اینجا اوراکل وارد می‌شه. اوراکل به اطلاعات پروازها از منابع معتبر مثل API فرودگاه یا شرکت هواپیمایی دسترسی داره. اگه پروازت تأخیر داشته، اوراکل اطلاعاتش رو دریافت و تأیید می‌کنه. بعد به قرارداد هوشمند می‌گه: «پرواز این مسافر دقیقاً ۲ ساعت و ۱۵ دقیقه به‌تأخیر افتاده». قرارداد هوشمند هم بدون اینکه نیاز باشه کاری بکنی یا با پشتیبانی تماس بگیری، غرامتت رو پرداخت می‌کنه.

پروژه‌هایی مثل چین لینک (Chainlink) یا Etherisc FlightDelay سال‌هاست همین بیمه‌های پرواز را واقعی اجرا می‌کنند.

مهم‌ترین نقش‌های oracle چیست؟

واقعیت این است که اگر اوراکل‌ها نبودند، قراردادهای هوشمند فقط می‌توانستند براساس منطق مبتنی بر داده‌هایی که از قبل روی بلاکچین ذخیره شده‌اند اجرا شوند. این موضوع کاربردها و نوآوری‌های قراردادهای هوشمند را به‌شدت محدود می‌کرد. درحال‌حاضر، فقط اوراکل‌ها می‌توانند به ما کمک کنند کدهای درون‌زنجیره‌ای را با سیستم‌های برون‌زنجیره‌ای ترکیب کنیم تا امکان موارد استفاده نهادی و برنامه‌های غیرمتمرکز (dApp) پیشرفته‌تر فراهم شود. به‌این‌ترتیب، اوراکل‌ها را می‌توان ترکیبی از اینترنت برای رایانه‌ها و پلتفرم خدمات ابری آنچین برای سازمان‌های تولیدکننده قراردادهای هوشمند در نظر گرفت.

در عمل، شبکه‌های اوراکل به قراردادهای هوشمند کمک می‌کنند کارهای زیر را انجام دهند:

• داده‌های دنیای واقعی را بخوانند و به آن‌ها واکنش نشان دهند. مثلاً قیمت دلار، نتیجه یک مسابقه فوتبال، وضعیت آب‌وهوا، تأخیر پرواز یا هر داده خارجی دیگری را دریافت کنند و بر اساس آن تصمیم بگیرند.
• اقداماتی را در سیستم‌های خارجی فعال کنند. برای مثال، می‌توانند دستور بازشدن درِ یک خانه هوشمند، انجام یک پرداخت بانکی، ارسال ایمیل یا حتی فراخوانی یک API خارجی را بدهند.
• فعالیت‌ها را در چندین بلاکچین هماهنگ کنند. مثلاً یک دارایی توکنیزه‌شده را بدون نیاز به اعتماد به بریج‌های متمرکز، از اتریوم به بایننس اسمارت چین یا سولانا انتقال دهند.
• از داده‌های هویتی برای خودکارسازی فرایند بررسی قانونی‌بودن تراکنش قبل از تسویه استفاده کنند. برای مثال، قبل از نهایی‌کردن یک معامله اطلاعات KYC، تحریم‌ها، سن کاربر و سایر داده‌های هویتی چک شوند و فقط زمانی که همه‌چیز قانونی بود، اجازه تسویه را بدهند.
• محاسبات قابل‌تأییدی را که انجام آن‌ها به‌صورت آنچین عملی نیست اجرا کنند. برای مثال، محاسبات پیچیده AI، پردازش داده‌های بزرگ یا اجرای کدهای سفارشی که یا گران تمام می‌شود یا محدودیت‌های بلاکچین اجازه انجام آن‌ها را نمی‌دهد.

اوراکل چه مشکلی را از بلاکچین حل می‌کند؟

هر داده‌ای که به بلاکچین وارد می‌شود، به بخشی جدایی‌ناپذیر و تغییرناپذیر از تاریخچه بلاکچین تبدیل می‌شود که قابل حذف نیست. هرگونه اجرای نادرست قرارداد هوشمند بر اساس آن داده‌ها، آسیب جبران‌ناپذیری به قرارداد وارد خواهد کرد.

اوراکل‌ها معمولاً اطلاعات را به‌شکل مستقیم وارد بلاکچین نمی‌کنند، بلکه داده‌ها را از دنیای واقعی جمع‌آوری و خودشان آن‌ها را ذخیره می‌کنند. هنگامی که یک قرارداد هوشمند اجرا می‌شود، اطلاعات دقیق را از اوراکل مورد اعتماد درخواست می‌کند که به‌عنوان یک پل مجازی برای تبدیل اطلاعات از بیرون به فرمت قابل‌فهم برای بلاکچین‌ها عمل می‌کند.

اوراکل‌های بلاکچین چگونه کار می‌کنند؟

گفتیم قراردادهای هوشمند (کاربران اوراکل) از منابع خارجی اطلاعات موردنیازشان را درخواست می‌کنند. منظور از منبع خارجی، همه داده‌هایی است که روی بلاکچین ذخیره نشده‌اند و در دنیای بیرون وجود دارند. اما کل این فرایند چگونه انجام می‌شود؟ بیایید نحوه عملکرد اوراکل‌های بلاکچین را ببینیم:

مرحله اول: درخواست داده

قرارداد هوشمند یک درخواست داده به اوراکل ارسال می‌کند. هر درخواست بسته به نوع اپلیکیشن متفاوت است اما معمولاً مشخص می‌کند که چه نوع داده‌ای موردنیاز است، از چه منبعی باید دریافت شود و پاسخ‌ها چگونه پردازش شوند تا به یک مقدار نهایی برسند.

مرحله دوم: ارسال درخواست به قرارداد اوراکل

قرارداد اوراکل که خودش آنچین است، درخواست را از قرارداد هوشمند می‌گیرد و آن را برای نودهای آفچین خود ارسال می‌کند. برای این کار، یک رویداد ثبت وقایع (Log Event) ایجاد می‌کند تا یکی از نودها آن را دریافت کنند. اینجا همان نقطه‌ای است که ارتباط بین دنیای درون‌زنجیره با دنیای خارج از زنجیره برقرار می‌شود. برای مثال، در شبکه اتریوم معمولاً از دستور eth_subscribe در پروتکل JSON-RPC برای ساخت اشتراک در رویدادهای مشخص استفاده می‌شود. شبکه‌های بلاکچینی دیگر نیز روش‌های مشابهی دارند.

مرحله سوم: پردازش عملیات خارج از زنجیره

نود اوراکل پس از دریافت رویداد ثبت وقایع، وظایف خارج از زنجیره را آغاز می‌کند. ابتدا با یکی از روش فراخوانی API، یک درخواست به سرویس‌های شخص ثالث می‌فرستد. پس از دریافت داده‌های موردنظرش آن‌ها را پردازش کرده و به فرمت سازگار با بلاکچین تبدیل می‌کند. سپس از طریق یک تراکنش آنچین آن‌ها را به قرارداد اوراکل تحویل می‌دهد. کل این فرایند بیرون از زنجیره انجام می‌شود تا محدودیت‌هایی نظیر هزینه گس و ابعاد بلاک، انتقال اطلاعات را با مشکل مواجه نکنند.

مرحله چهارم: تحویل داده‌ها

بعد از اینکه قرارداد اوراکل نتیجه را دریافت کرد، باید آن‌ها را به قرارداد هوشمند بازگرداند تا از داده‌های درخواستی خود استفاده کنند. همان‌طور که متوجه شدید، اوراکل خودش منبع داده نیست؛ فقط واسطه‌ای است که امکان دسترسی قراردادهای هوشمند را به داده‌های دنیای بیرون از بلاکچین فراهم می‌کند.

انواع اوراکل‌های بلاکچین

اوراکل‌ها با اهداف مختلفی طراحی می‌شوند؛ درنتیجه، باید بین الگوهای طراحی و مدیریت آن‌ها تفاوت‌هایی وجود داشته باشد. محبوب‌ترین الگوی طراحی اوراکل‌ها، الگوی درخواست/ پاسخ است؛ زیرا به قراردادهای هوشمند اجازه می‌دهد به‌جای جستجوی کل مجموعه داده‌ها، اطلاعات خاص مدنظر خودشان را درخواست کنند. دسته‌بندی مهم دیگر مربوط به مدیریت آن است. چه کسی اوراکل را کنترل می‌کند؟ یک نهاد واحد یا همتاهای متعدد؟ این معیارها انواع اوراکل‌ها را تعیین می‌کنند.

انواع اوراکل‌ها از نظر مدیریت شبکه

از نظر مدیریت شبکه اوراکل‌ها به دو نوع متمرکز و غیرمتمرکز تقسیم می‌شوند:

اوراکل‌های متمرکز

تحت کنترل یک نهاد واحد عمل می‌کنند. آن‌ها داده‌های خارج از زنجیره را جمع‌آوری کرده و قرارداد اوراکل را براساس درخواست‌ها به‌روزرسانی می‌کنند. کاربرد اصلی آن‌ها زمانی مشخص می‌شود که پای مجموعه داده‌های تخصصی در میان باشد. بااین‌حال، این اوراکل‌ها نقطه‌ضعف‌هایی دارند. برای مثال، تضمینی وجود ندارد که داده‌های این اوراکل‌ها دقیق و درست باشند‌ (به‌خاطر ضعف سیستم‌های متمرکز). علاوه بر آن، این اوراکل‌ها ممکن است گاهی در دسترس نباشند (قطعی شبکه، تصمیم خود شرکت برای قطع‌کردن دسترسی به سرویس، حمله DDoS). همچنین، سیستم پاداش یا مجازات وجود ندارد که انگیزه کافی برای ارائه خدمات صادقانه ایجاد شود.

اوراکل‌های غیرمتمرکز

اوراکل‌هایی هستند که با حذف وجود یک نهاد مرکزی، خطاها و کاستی‌های اوراکل‌های متمرکز را از بین می‌برند. برای مدیریت این اوراکل‌ها، چند نهاد در یک چهارچوب P2P وجود دارند که قبل از انتقال داده‌های خارج از زنجیره، روی آن‌ها به اجماع می‌رسند. این مشکل نقطه شکست واحد را حل می‌کند. یعنی اگر به هر دلیلی یکی از نودها نتواند طبق برنامه عمل کند، قرارداد هوشمند همچنان می‌تواند طبق برنامه پیش برود.

مزایای این اوراکل‌ها شامل تضمین از درستی و دقت داده‌ها، دسترسی مداوم و پیوسته به منابع داده و انگیزه بالا برای درستکاری در ارائه خدمات است. اوراکل‌های غیرمتمرکز فاقد اعتماد نیستند، درواقع اعتماد را بین افراد زیادی توزیع می‌کنند.

انواع اوراکل‌های موجود براساس نحوه عملکرد

انواع اوراکل‌ها از جنبه ویژگی‌های عملکردی و نقش اوراکل‌ها درباره داده‌های خارج از بلاکچین عبارت‌اند از:

اوراکل‌های نرم‌افزاری

این اوراکل‌ها با ارائه‌دهندگان خارجی داده ارتباط برقرار می‌کنند و یافته‌های خود را به دفتر کل توزیع‌شده می‌افزایند. آن‌ها می‌توانند از هر منبع آنلاین، خواه سرورها باشند یا صفحات وب، داده‌ها را جمع‌آوری کنند. اوراکل‌های متصل به اینترنت می‌توانند به‌سرعت داده‌های درخواستی برای اجرای قراردادهای هوشمند را فراهم کنند. فرقی هم ندارد چه نوع داده‌ای باشد؛ همه انواع داده‌های به‌روز ازجمله نرخ ارز یا قیمت یک دارایی دیجیتال برای مثال قیمت لحظه ای اتریوم دراختیار این اوراکل‌ها هستند.

اوراکل‌های سخت‌افزاری

این اوراکل‌ها برای جمع‌آوری داده‌ها از دنیای واقعی و قابل‌دسترس‌کردن آن‌ها برای قراردادهای هوشمند ساخته شده‌اند. آن‌ها رویدادهای فیزیکی را به مقادیر قابل‌خواندن برای ماشین تبدیل می‌کنند تا قرارداد هوشمند بتواند از آن‌ها استفاده کند. منبع داده در چنین اوراکل‌هایی از دنیای واقعی می‌آید: سنسورهای الکترونیکی، بارکدخوان‌ها، اینترنت اشیا (IoT) مثل سنسور دما و رطوبت و سایر دستگاه‌های مشابه می‌توانند برای به‌دست‌آوردن چنین داده‌هایی کاربرد داشته باشند.

اوراکل‌های ورودی/ اوراکل‌های خروجی

اوراکل‌های ورودی اطلاعات را از دنیای بیرون برای استفاده به قراردادهای هوشمند ارائه می‌دهند. برای مثال اگر در حوزه دیفای یک قرارداد به قیمت دلار نیاز داشته باشد این اوراکل‌ها کمک می‌کنند. در مقابل، اوراکل‌های خروجی هستند که داده‌ها و دستورات را از قراردادها به دنیای بیرون منتقل می‌کنند. برای مثال، می‌توان به پرداخت بانکی یا روشن‌کردن یک دستگاه هوشمند از راه دور اشاره کرد.

اوراکل‌های انسانی

گاهی اوقات، متخصصان در یک زمینه خاص ممکن است به‌عنوان اوراکل عمل کنند. آن‌ها توانایی بررسی اطلاعات از منابع مختلف، تحقیق درباره آن‌ها و سپس تأیید صحت آن قبل از انتقال به قراردادهای هوشمند را دارند. ازآنجاکه اوراکل‌های انسانی می‌توانند از روش‌های رمزنگاری برای تأیید هویت خود استفاده کنند، احتمال ارائه اطلاعات جعلی کاهش می‌یابد. اوراکل‌های انسانی نه‌تنها می‌توانند داده‌های قطعی را منتقل کنند، بلکه به سؤالات تصادفی نیز واکنش نشان می‌دهند؛ کاری که معمولاً برای ماشین چالش‌برانگیز است.

اوراکل‌های اختصاصی

این اوراکل‌ها برای استفاده یک قرارداد هوشمند خاص در نظر گرفته شده‌اند. بنابراین، اگر چندین قرارداد داشته باشید، باید چند اوراکل اختصاصی برای آن‌ها استفاده کنید. معمولاً زمان و هزینه‌ای که برای پیگیری این اوراکل‌ها صرف می‌شود، بسیار زیاد است و بسیاری از افراد ترجیح می‌دهند با چنین اوراکل‌هایی کار نکنند.

اوراکل‌های بین‌زنجیره‌ای

اوراکل‌های بین‌زنجیره‌ای (Cross-chain) داده‌ها را بین بلاکچین‌های مختلف می‌خوانند و می‌نویسند. این اوراکل‌ها قابلیت همکاری را برای انتقال داده‌ها و دارایی‌ها بین بلاکچین‌ها فراهم می‌کنند.

اوراکل‌های محاسباتی

این اوراکل‌ها از محاسبات خارج از زنجیره امن برای ارائه خدمات غیرمتمرکزی استفاده می‌کنند که به‌دلیل محدودیت‌های فنی، مالی یا قانونی، انجام آن‌ها به‌صورت درون‌زنجیره‌ای غیرممکن است. بیشتر راه‌حل‌های لایه ۲ مثل زی‌کی رول‌آپ‌ها برای جمع‌آوری داده‌ها به‌صورت آفچین به این اوراکل‌ها متکی هستند.

اوراکل‌های مبتنی بر اجماع

این اوراکل‌ها از چندین اوراکل و یک الگوریتم اجماع برای استخراج داده‌های واقعی برای قراردادهای هوشمند استفاده می‌کنند. نقش اصلی آن‌ها اطمینان از درستی و قابلیت اعتماد داده‌های منتقل‌شده به بلاکچین است.

انواع اوراکل براساس الگوهای طراحی

همه اوراکل‌ها بر اساس قابلیت‌های خود، چند نقش اساسی را ایفا می‌کنند که ازآن‌جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• استخراج داده‌ها از هر منبع غیر بلاکچینی (هر چیز خارج از زنجیره)؛
• ارسال داده‌ها به‌صورت آنچین با استفاده از پیام‌های امضاشده برای تضمین معتبربودن آن‌ها؛
• ذخیره داده‌ها در یک قرارداد هوشمند تا قابل‌دسترسی باشند.

پس از انجام این کارها، سایر قراردادهای هوشمند خودکار می‌توانند به‌راحتی با فراخوانی تابع «retrieve»  به داده‌های ذخیره‌شده دسترسی پیدا کنند.

سه الگوی طراحی برای راه‌اندازی یک اوراکل عبارت‌اند از:

اوراکل‌هایی که برای پاسخ سریع طراحی شده‌اند (Immediate-Read Oracles)

این اوراکل‌ها داده‌های مربوط به پرس‌وجوهای «در لحظه» را فراهم می‌کنند؛ یعنی داده‌هایی که درخواست‌کننده برای تصمیم‌گیری سریع به آن‌ها نیاز دارد. اغلب برای داده‌های ایستا یا اطلاعاتی که به‌ندرت تغییر می‌کنند مناسب است. برای مثال، می‌توان به کدهای تلفن، کد شناسایی فرودگاه‌ها، اطلاعات مربوط به گواهی‌های تحصیلی و دانشگاهی (برای چک‌کردن سریع اعتبار مدارک) اشاره کرد.

اوراکل‌های انتشار – اشتراک (Publish-Subscribe Oracles)

این اوراکل‌ها یک سرویس پخش داده (broadcast) ارائه می‌دهند؛ یعنی داده‌ها را همزمان برای چندین کاربر منتشر می‌کنند. ازآنجاکه این داده‌ها به‌شکل مداوم تغییر می‌یابند، قراردادهای هوشمند باید به‌صورت دوره‌ای آن‌ها را بررسی کنند یا یک برنامه خارج از زنجیره به‌شکل پیوسته در پس‌زمینه اجرا شود تا تغییرات را پایش کند. این مدل بیشتر برای داده‌هایی مانند وضعیت آب‌وهوا، قیمت‌های بازار در شرایط نوسان مثل زمانی که قیمت بیت کوین پایدار نیست، آمارهای اجتماعی و اطلاعات ترافیکی به کار می‌رود.

این رایج‌ترین الگوی طراحی در اوراکل‌های غیرمتمرکز مثل فید قیمت چین لینک (Chainlink Price Feed) است که داده‌های پویا و زنده را به‌شکل مداوم برای دسترسی قراردادهای هوشمند ارائه می‌دهد.

اوراکل‌های درخواست – پاسخ (Request-Response Oracles)

این الگو شامل یک فضای گسترده برای ذخیره‌سازی داده در قراردادهای هوشمند است. برای شرایطی بهینه‌سازی شده است که یا حجم کامل داده آن‌قدر بزرگ است که نمی‌توان به‌صورت آنچین آن را ذخیره کرد یا کاربران به‌صورت مقطعی به بخش‌هایی از داده نیاز داشته باشند. ساختار آن شامل یک مؤلفه آنچین برای دریافت درخواست‌های داده است که پس از ثبت، برای پردازش به یک نود آفچین ارسال می‌شود. چنین ساختاری می‌تواند برای ارائه‌دهندگان حرفه‌ای داده، بستر مناسبی برای توسعه یک مدل کسب‌وکار پایدار باشد؛ زیرا امکان ارائه اطلاعات به‌صورت کنترل‌شده و دریافت کارمزد در ازای هر درخواست را فراهم می‌کند. برای نمونه، درخواست نمرات یک دانشجو از سال‌های گذشته در دانشگاه، شامل حجم زیادی از داده است و فقط بخش خاصی از آن مورد نیاز است.

موارد استفاده از اوراکل‌ها

اوراکل‌ها مانند یک پل شکاف بین دنیای خارج از زنجیره و قراردادهای هوشمند را پر می‌کنند. برخی از موارد استفاده اوراکل‌ها در دنیای واقعی شامل موارد زیر هستند:

امور مالی غیرمتمرکز (DeFi)

اوراکل‌ها نقش مهمی در اکوسیستم امور مالی غیرمتمرکز (Defi) ایفا می‌کنند. درست است که هدف دیفای ارائه خدمات مالی بدون وابستگی به یک نهاد متمرکز است، اما بلاکچین‌ها برای تعامل با داده‌های خارج از شبکه نیاز دارند از یک سازوکار واسط مثل اوراکل‌ها استفاده کنند. به همین دلیل، بخش بزرگی از امور مالی غیرمتمرکز برای دسترسی به داده‌های مالی مربوط به دارایی‌ها و بازارها به اوراکل‌های داده متکی است.

به‌عنوان مثال، پلتفرم‌های دیفای هنگام ارزیابی ظرفیت وام‌گیری کاربران و بررسی اینکه آیا وام‌ها وثیقه کافی دارند یا نه، از اوراکل‌های داده برای تعیین قیمت دارایی‌ها استفاده می‌کنند. به‌طور مشابه، پلتفرم‌های ارائه‌دهنده دارایی‌های سینتتیکس (Synthetic Asset)، با کمک اوراکل‌های داده ارزش توکن‌ها را به دارایی‌های دنیای واقعی پیوند می‌دهند و پلتفرم‌های معاملات مشتقه، هنگام بازکردن یا بستن پوزیشن‌ها برای اطلاع از قیمت‌های آنی بازار با اوراکل‌های داده کار می‌کنند.

زنجیره تأمین

زنجیره‌های تأمین که با قراردادهای هوشمند خودکارسازی می‌شوند، برای نرخ ارز و تأیید رویدادهایی مثل تحویل به‌موقع محصولات، از اوراکل‌های داده استفاده می‌کنند. اوراکل‌های بین‌زنجیره‌ای و محاسباتی نیز در تسهیل انطباق با قوانین نظارتی، تضمین محرمانگی جزئیات حساس معاملات و امکان تسویه‌حساب در سیستم‌های مختلف آنچین و آفچین اهمیت بسزایی دارند.

صنعت بیمه

اوراکل‌ها بهترین منابع برای دریافت اطلاعات موردنیاز بیمه‌ها و اعتبارسنجی خودکار پرداخت مطالبات بیمه‌ای به شمار می‌روند. برای نمونه، بیمه‌هایی که تأخیر در پروازها را پوشش می‌دهند یا محصولات کشاورزی را تضمین می‌کنند، می‌توانند با کمک اوراکل‌ها به داده‌های مربوط به وضعیت آب‌وهوا یا شرایط نامطلوبی که باعث زیان بیمه‌گذار شده است دسترسی داشته باشند.

قراردادهای هوشمند بیمه از اوراکل‌های داده برای تأیید وقوع رویدادهای بیمه‌پذیر در طول پردازش خسارت‌ها استفاده می‌کنند و دسترسی به حسگرهای فیزیکی، APIهای وب، تصاویر ماهواره‌ای و داده‌های حقوقی را به آن‌ها می‌دهند. اوراکل‌ها همچنین مکانیزمی برای پرداخت خسارت‌ها با استفاده از سایر بلاکچین‌ها یا شبکه‌های پرداخت سنتی برای قراردادهای هوشمند بیمه فراهم می‌کنند.

بازارهای سرمایه و دارایی‌های توکنیزه‌شده

طیف گسترده‌ای از اوراکل‌ها برای پشتیبانی از صندوق‌های توکنیزه‌شده، اوراق قرضه و سایر دارایی‌های دنیای واقعی (RWA) استفاده می‌شوند. شبکه‌های اوراکل نه‌تنها داده‌های کلیدی بازار را برای سرویس‌دهی به دارایی‌های توکنیزه‌شده ارائه می‌دهند، بلکه اجرای سیاست‌های انطباق را نیز خودکارسازی می‌کنند، از حریم خصوصی داده‌های حساس و منطق کسب‌وکار محافظت می‌کنند، تبادل ارزش یکپارچه بین بلاکچین‌های خصوصی و عمومی را امکان‌پذیر می‌کنند و سیستم‌های بانکی و پرداخت موجود را به صورت زنجیره‌ای متصل می‌کنند.

NFTها و بازی‌های آنچین

اوراکل‌ها نقش مهمی در ایجاد «تابع تصادفی قابل‌راستی‌آزمایی» دارند. این قابلیتی است که برای حفظ کمیابی NFTها استفاده می‌شود. NFTها در اتصال به رویدادها و داده‌های آفچین با چالش‌هایی مواجه‌اند. بسیاری از کاربران علاقه‌مند به NFTها برای ثبت و معامله این دارایی‌ها از بلاکچین استفاده می‌کنند. بااین‌حال، استفاده از داده‌های خارج از زنجیره برایشان دشوار است. استفاده از اوراکل‌ها فرایند ضرب NFTهای مرتبط با اشیا یا رویدادهای دنیای واقعی را ساده‌تر و سریع‌تر می‌کند.

اوراکل‌ها موارد استفاده غیرمالی را نیز برای قراردادهای هوشمند فعال می‌کنند. برای مثال، NFTهای پویا که ظاهر، ارزش یا نحوه توزیع‌شان براساس رویدادهای دنیای واقعی (مثلاً آب‌وهوا، ساعت خاصی از روز یا نتیجه یک بازی) تغییر می‌کند. علاوه بر ‌آن، اوراکل‌ها تصادفی‌بودن واقعی و قابل‌اثبات را امکان‌پذیر می‌کنند؛ یعنی می‌توانیم انتظار داشته باشیم در قرعه‌کشی‌ها یا انتخاب‌های شانسی برنده‌های منصفانه بدون تقلب را اجرا کنیم. برای مثال، در عرضه‌های NFT با تقاضای بالا یا آیتم‌های رندوم در بازی‌ها، هیچ تقلبی صورت نگیرد و برندگان خوش‌شانس واقعاً به‌شکل تصادفی انتخاب شوند.

هوش مصنوعی

هوش مصنوعی (AI) از اوراکل‌ها در ابعاد مختلف استفاده می‌کند، ازجمله برای موارد زیر:

• جمع‌آوری پاسخ‌ها از چندین LLM برای به‌دست‌آوردن یک پاسخ قابل‌اعتماد واحد که از اشتباهات جلوگیری می‌کند؛
• آموزش مدل‌های LLM با داده‌های خصوصی در عین حفظ حریم خصوصی چنین داده‌هایی؛
• ارائه محاسبات قابل‌تأیید برای ایجنت‌های هوش مصنوعی تا کاربران بتوانند تأیید کنند که دقیقاً طبق برنامه‌ریزی اجرا شده‌اند.

برنامه‌های غیرمتمرکز

اوراکل‌های ادغام‌شده با برنامه‌های غیرمتمرکز (dApps) به کاربران امکان می‌دهند به‌صورت یکپارچه و بدون نیاز به دانش فنی با بلاکچین تعامل برقرار کنند. این اوراکل‌ها مالکیت داده‌ها را دراختیار کاربران قرار می‌دهند و می‌توان از آن‌ها در حوزه‌هایی مانند بازارهای پیش‌بینی و فعالیت‌های مرتبط با شبکه‌های اجتماعی استفاده کرد.

خدمات میان‌زنجیره‌ای

اوراکل‌ها در حل مشکل قابلیت همکاری بین چندین بلاکچین نقش مهمی دارند. خدمات میان‌زنجیره‌ای که با کمک اوراکل‌ها ایجاد می‌شوند، امکان انتقال داده‌ها بین بلاکچین‌های مختلف را برای کاربران فراهم می‌کنند بدون اینکه نیاز داشته باشند با هر شبکه به‌شکل اختصاصی ادغام شوند.

بانکداری، استیبل کوین‌ها و ارزهای دیجیتال بانک مرکزی (CBDCها)

استیبل کوین‌ها توکن‌هایی هستند که ارزش آن‌ها به دارایی‌هایی مثل کالاها یا ارزهای فیات وابسته است. بسیاری از آن‌ها با ذخایر خارج از زنجیره پشتیبانی می‌شوند هرچند انواع الگوریتمی هم وجود دارند. در مقابل، ارزهای دیجیتال بانک مرکزی را دولت‌ها منتشر می‌کنند. اوراکل‌ها در به‌روزرسانی قیمت استیبل کوین‌ها و پایش میزان وثیقه‌گذاری آن‌ها نقش مهمی دارند.

مزایای اوراکل‌ها چیست؟

اوراکل‌ها مزایای بسیار مهمی برای بلاکچین‌ها به‌ارمغان می‌آورند که برخی از آن‌ها به شرح زیر هستند:

پارامترهای انعطاف‌پذیر

اوراکل می‌تواند یک اقدام مشخص را تنها یک‌بار انجام دهد یا چندین بار تکرارش کند. می‌تواند صرفاً به‌صورت داده گزارش دهد یا در بلاکچین اقداماتی را انجام دهد.

افزودن قابلیت‌های بیشتر به بلاکچین

اوراکل‌ها داده‌های بیرونی مورد نیاز برای انجام وظایف پیچیده را در اختیار بلاکچین قرار می‌دهند. به‌این‌ترتیب، بلاکچین می‌تواند به‌جای محدودشدن به یک شبکه واحد، با داده‌های دنیای خارج تعامل داشته باشد و در فعالیت‌های روزمره مانند خرید، فروش و سرمایه‌گذاری مورد استفاده قرار گیرد.

صرفه‌جویی در زمان و هزینه

با اوراکل‌ها کاربران نیازی به انجام دستی تراکنش‌ها روی بلاکچین ندارند. پس از راه‌اندازی صحیح اوراکل، قراردادهای هوشمند در واکنش به رویدادهای خارجی به‌شکل خودکار اجرا می‌شوند. هرچند اوراکل‌ها برای مدیریت موقعیت‌های بسیار پیچیده مناسب نیستند، انجام تراکنش‌های ساده را بدون پایش مداوم ممکن می‌کنند.

آیا اوراکل‌ها با چالش‌ها و ریسک‌هایی مواجه‌اند؟

پاسخ مثبت است. با وجود مزایای فراوان، اوراکل‌ها نقاط ضعفی هم دارند که در ادامه به آن‌ها اشاره کرده‌ایم:

وجود بازیگران شخص ثالث

اوراکل به‌شکل مستقیم در بلاکچین ساخته نشده است و معمولاً به‌عنوان یک سرویس شخص ثالث عمل می‌کند. این ممکن است باعث افزایش خطر تمرکزگرایی شود.

داده‌های نادرست

اگر اوراکل به‌دلیل خطای انسانی یا اقدامات مخرب داده‌های نادرستی را دریافت کند، ممکن است تصمیمات نامطلوبی گرفته شود. درنتیجه، استفاده از منابع داده امن و قابل‌اعتماد بسیار مهم است. همچنین، هر کسی می‌تواند منبع داده را هک کند تا داده‌ها را به‌طور کامل به‌نفع خود تغییر دهد.

برخی از بهترین اوراکل‌های کریپتو

در این بخش برخی از بهترین اوراکل‌های صنعت کریپتو را به شما معرفی می‌کنیم:

چین لینک: پیشگام بازار

چین لینک (Chainlink) از اولین اوراکل‌های بلاکچین است و همچنان شناخته‌شده‌ترین نام در این حوزه است. این اوراکل با پشتیبانی از هزاران پروژه در بلاکچین‌های مختلف از اتریوم و بایننس اسمارت چین گرفته تا پولکادات، تراکنش‌هایی به ارزش تریلیون‌ها دلار پردازش کرده است. شبکه قدرتمند نودهای مستقل آن، داده‌ها را بازیابی و اعتبارسنجی می‌کنند و به قراردادهای هوشمند ارائه می‌دهند. چین لینک برای به‌حداکثررساندن قابلیت اطمینان و امنیت از محاسبات و تجمیع غیرمتمرکز بهره می‌برد.

نقاط قوت

• فیدهای داده بسیار امن و قابل‌اعتماد؛
• پذیرش انبوه و همکاری‌های گسترده با رهبران صنعت بلاکچین؛
• پشتیبانی از طیف وسیعی از انواع داده، از فیدهای قیمت گرفته تا اطلاعات آب و هوا.

نقاط ضعف

• ممکن است ادغام آن برای افراد تازه‌وارد پیچیده باشد؛
• همچنان بحث‌هایی درباره تمرکزگرایی اپراتورهای نود وجود دارد.

بند پروتکل: سریع، مقیاس‌پذیر با قابلیت‌همکاری

بند پروتکل (Band Protocol) به‌عنوان یک جایگزین مقرون‌به‌صرفه و بسیار مقیاس‌پذیر برای چین لینک ساخته شده است و از SDK کازمس برای برقراری قابلیت همکاری استفاده می‌کند. بند پروتکل از چند بلاکچین شامل اتریوم، سولانا، کازمس و بایننس اسمارت چین پشتیبانی به عمل می‌آورد و به بهینه‌سازی فیدهای داده سریع و کارآمد برای برنامه‌های غیرمتمرکز با توان عملیاتی بالا کمک می‌کند.

نقاط قوت

• هزینه‌های عملیاتی کمتر نسبت به چین لینک؛
• طراحی غیرمتمرکز با تأکید بر مقیاس‌پذیری؛
• فراهم‌کردن قابلیت همکاری با کازمس و بلاکچین‌های دیگر.

سایر اوراکل‌هایی که توجه سرمایه‌گذاران را جلب کرده‌اند

از اوراکل‌های نوآورانه‌ای که باید به آن‌ها توجه کرد می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

• پایث نتورک (Pyth Network): با تمرکز بر داده‌های بازار با تأخیر کم و دقت بالا، با صرافی‌ها و شرکت‌های تجاری بزرگ همکاری می‌کند.
• API3: یکی از اوراکل‌های متمایز از اوراکل‌های شخص ثالث که به ارائه‌دهندگان داده امکان می‌دهد اطلاعات را مستقیم و بدون واسطه به قراردادهای هوشمند ارائه دهند. این موضوع باعث یکپارچگی داده‌ها و مقرون‌به‌صرفگی استفاده از اوراکل می‌شود.
• رداستون (RedStone): سریع‌ترین اوراکل در حال رشد در سال ۲۰۲۵ بوده است. تخصص آن در ارائه راه‌حل‌های اوراکلی مدولار متناسب با پروتکل‌های دیفای است. رداستون امکان فیدهای داده قابل‌تنظیم و محاسبات خارج از زنجیره را فراهم می‌کند و از بلاکچین‌های زیادی پشتیبانی می‌کند که مدام به فهرست آن‌ها افزوده می‌شود.
• UMA: بر دارایی‌های مصنوعی و بازارهای پیش‌بینی تمرکز دارد و اوراکل‌های قدرتمندی برای قراردادهای مالی و مشتقات ارائه می‌دهد.
• DIA: یک پروژه اوراکل متن‌باز که به‌دلیل جمع‌آوری داده‌ها از صرافی‌های متمرکز و غیرمتمرکز شناخته شده است و فیدهای داده سفارشی را برای موارد استفاده خاص تسهیل می‌کند.

نحوه خرید چین لینک از نوبیتکس

یکی از محبوب‌ترین و قوی‌ترین اوراکل‌های بلاکچین، چین لینک است. اگر به دنیای اوراکل‌ها علاقه‌مندید و می‌خواهید برای خرید چین لینک اقدام کنید، در این بخش به شما توضیح می‌دهیم که چطور می‌توانید آن را از صرافی ارز دیجیتال نوبیتکس بخرید.

برای خرید LINK، کافی است وارد حساب کاربری خود در نوبیتکس شوید و به بخش معاملات اسپات بروید. کیف پول خود را با مبلغ دلخواه شارژ کنید و دکمه خرید را بزنید. ازآنجاکه بیشترین حجم معاملات رمزارزی در کشور از طریق نوبیتکس انجام می‌شود، نقدینگی این صرافی بسیار بالاست و درنتیجه، می‌توانید توکن لینک را با نزدیک‌ترین قیمت به قیمت واقعی بازار جهانی بخرید.

بااین‌حال، فراموش نکنید که در معاملات ارزهای دیجیتال، مدیریت ریسک همیشه حرف اول را می‌زند. بنابراین، ابتدا قیمت لینک را که به‌صورت لحظه‌ای در نوبیتکس قابل‌مشاهده است بررسی کنید و با مبلغی منطقی که ازدست‌دادن آن مشکلی برایتان به وجود نمی‌آورد، خریدتان را انجام دهید.

کلام پایانی

در این مطلب درباره اوراکل‌ها و نقش آن‌ها در صنعت بلاکچین صحبت کردیم. اگر اوراکل‌ها نبودند، بلاکچین‌ها با چالش بزرگی برای دسترسی به داده‌های دنیای واقعی مواجه می‌شدند. درنتیجه، نمی‌توانستیم انتظار داشته باشیم این فناوری در صنایع موردنیاز مردم جامعه از بیمه و زنجیره تأمین گرفته تا امور مالی غیرمتمرکز کاربردهای عملی پیدا کند. نیازی به گفتن نیست که اگر از یک فناوری نتوان در دنیای واقعی و امور روزمره استفاده کرد، به‌مرور زمان ارزش خود را از دست می‌دهد. درنتیجه، نقش اوراکل‌ها در صنعت بلاکچین با آینده این فناوری گره خورده است.

سؤالات متداول