توکن غیرمثلی یا NFT چیست؟

مقدمه

یکی از پدیده‌های جذاب دنیای دارایی‌های دیجیتال، NFT یعنی توکن غیرمثلی یا همان توکن بی‌همتا است. با اینکه نسبتا مدت زیادی از مطرح شدن این واژه می‌گذرد، درک دقیق اینکه NFT چیست و چه تفاوتی با سایر دارایی‌های دیجیتال دارد، همچنان برای بسیاری از کاربران پیچیده است؛ چرا که برخلاف ارزهای دیجیتال معمول مانند بیت کوین و اتریوم، ارزش NFTها تنها به قیمت بازار وابسته نیست و مفاهیمی مانند اصالت، مالکیت و کاربرد در آن‌ها نقش مهمی ایفا می‌کند.

اگر هنوز پاسخ دقیقی برای این سوال که NFT چیست پیدا نکرده‌اید، بهتر است ابتدا آن را نه به‌عنوان یک تصویر دیجیتال یا یک دارایی کلکسیونی، بلکه به‌عنوان روشی جدید برای ثبت مالکیت و اصالت در فضای دیجیتال در نظر بگیرید. NFTها با استفاده از فناوری بلاکچین امکان ایجاد دارایی‌هایی منحصربه‌فرد را فراهم می‌کنند که سابقه مالکیت و انتقال آن‌ها به‌صورت شفاف و قابل بررسی ثبت می‌شود. همین ویژگی باعث شده است این فناوری در حوزه‌هایی مانند هنر دیجیتال، بازی‌های بلاکچینی، موسیقی و دارایی‌های مجازی مورد توجه قرار بگیرد.

با ظهور توکن‌های غیرمثلی، هنرمندان، سازندگان محتوا و کسب‌وکارها توانستند راه‌های جدیدی برای عرضه و مدیریت دارایی‌های دیجیتال خود پیدا کنند. یک هنرمند می‌تواند اثر دیجیتال خود را به یک توکن یکتا تبدیل کند و مالکیت آن را بدون نیاز به واسطه‌های سنتی به مخاطبان منتقل کند. البته کاربرد ان اف تی ها تنها به آثار هنری محدود نمی‌شود و امروزه از این فناوری برای توکنیزه کردن دارایی‌های واقعی، خلق آیتم‌های درون بازی و توسعه تجربه‌های جدید در فضای وب ۳ نیز استفاده می‌شود. در این مطلب از مجله نوبیتکس، قصد داریم تا به سوال NFT چیست؟ پاسخ دهیم و نحوه کارکرد، کاربردها، روش خرید و فروش و آینده این دارایی‌های دیجیتال را زیر ذره‌بین ببریم.

خلاصه مطلب

NFT یا توکن غیرمثلی (Non-Fungible Token) نوعی دارایی دیجیتال منحصربه‌فرد است که مالکیت و اصالت آن روی بلاکچین ثبت می‌شود. برخلاف ارزهای دیجیتال معمولی مانند بیت کوین و اتریوم که واحدهای مشابه و قابل تعویض دارند، هر NFT ویژگی‌ها و ارزش مستقل خود را دارد. این فناوری ابتدا با آثار هنری دیجیتال و کلکسیون‌ها شناخته شد، اما امروزه در حوزه‌هایی مانند بازی‌های بلاکچینی، توکن‌سازی دارایی‌های واقعی، موسیقی، بلیت رویدادها و مالکیت دیجیتال کاربرد پیدا کرده است. با وجود کاهش هیجان اولیه بازار NFT نسبت به سال ۲۰۲۱، این فناوری همچنان یکی از ابزارهای مهم برای ایجاد مالکیت واقعی در دنیای دیجیتال محسوب می‌شود.

NFT چیست؟

NFT مخفف عبارت Non-Fungible Token و به معنی «توکن غیرقابل تعویض» یا «توکن بی‌همتا» است. منظور از غیرقابل تعویض بودن این است که هر NFT ویژگی‌ها، شناسه و سابقه مالکیت مخصوص به خود را دارد و نمی‌توان آن را با نمونه دیگری جایگزین کرد؛ حتی اگر دو NFT ظاهراً تصویر یا محتوای یکسانی داشته باشند.

برای درک بهتر موضوع، تصور کنید صاحب تابلوی اصلی مونالیزا هستید. میلیون‌ها نفر می‌توانند عکس این اثر را دانلود یا چاپ کنند، اما تنها یک نسخه اصلی وجود دارد که مالکیت آن قابل اثبات است. NFT همین مفهوم را به دنیای دیجیتال می‌آورد؛ یعنی راهی برای اثبات مالکیت یک دارایی دیجیتال منحصربه‌فرد روی بلاکچین است.

این دارایی می‌تواند یک اثر هنری، آیتم درون بازی، بلیت رویداد، موسیقی، نام کاربری، زمین مجازی یا حتی سند یک دارایی واقعی باشد. اطلاعات مالکیت این دارایی روی بلاکچین ثبت می‌شود و هر فردی می‌تواند به‌صورت عمومی مالک فعلی و تاریخچه انتقال آن را مشاهده و تایید کند.

NFT چه تفاوتی با ارزهای دیجیتال معمولی دارد؟

برای پاسخ به این سوال باید با مفهوم «تعویض‌پذیری» آشنا شویم. ارزهایی مانند بیت کوین، اتریوم یا تتر تعویض‌پذیر (Fungible) هستند؛ یعنی هر واحد از آن‌ها دقیقاً ارزشی برابر با واحد مشابه خود دارد. برای مثال، اگر شما یک بیت کوین داشته باشید و دوستتان نیز یک بیت کوین داشته باشد، هیچ تفاوتی میان این دو وجود ندارد و می‌توانید آن‌ها را بدون تغییر ارزش با یکدیگر جابه‌جا کنید.

NFTها اما چنین ویژگی‌ای ندارند. هر توکن غیرمثلی شناسه، ویژگی‌ها و مشخصات مخصوص به خود را دارد و به همین دلیل نمی‌توان آن را با NFT دیگری جایگزین کرد. درست مانند خانه، بلیت کنسرت، یک اثر نقاشی یا کارت یک بازیکن خاص در بازی‌های ویدیویی که هرکدام ارزش و ویژگی‌های متفاوتی دارند.

در واقع اگر ارزهای دیجیتال معمولی را بتوان به اسکناس‌های یکسان تشبیه کرد، NFTها بیشتر شبیه آثار هنری امضاشده یا کارت‌های کلکسیونی کمیاب هستند؛ دارایی‌هایی که ارزش آن‌ها نه به تعداد، بلکه به منحصربه‌فرد بودن و میزان تقاضا برای آن‌ها وابسته است.

به زبان ساده، NFT نوعی گواهی مالکیت دیجیتال روی بلاکچین است که اصالت، مالکیت و تاریخچه انتقال یک دارایی منحصربه‌فرد را ثبت و قابل‌اثبات می‌کند.

ویژگی‌های NFT و دلایل منحصربه‌فرد بودن آن

 NFT‌ها چشم انداز و آینده دنیای دیجیتال را از همین حالا متحول کرده‌اند و الگوی جدیدی برای مالکیت و اصالت در حوزه دارایی‌های دیجیتال ارائه می‌دهند. این حد از تاثیرگذاری به‌خاطر وجود ویژگی‌های فوق‌العاده جالب آن‌هاست. برخی از این ویژگی‌ها عبارت‌اند از:

منحصر‌به‌فرد بودن

ان اف تی‌ها یونیک و منحصر‌به‌فردند؛ یعنی اگر حتی یکی از این توکن‌ها را داشته باشید، چیزی را دارید که هیچکس دیگری در دنیا نمی‌تواند آن را داشته باشد و تنها مالک آن شما هستید. حتی اگر برای مثال از یک تصویر مشخص دو NFT ساخته شود، با اینکه هر دو به محتوای یکسانی مربوط هستند، شناسه توکن این دو متفاوت خواهد بود.

تقسیم ناپذیری 

NFT‌ها را نمی‌توان به واحدهای کوچکتر تقسیم کرد. آن‌ها مثل ارزهای دیجیتال (مثلاً رمزارز بیت کوین) نیستند که بتوان کسر دلخواهی از یک واحد از آن‌ها را خرید. درست مانند یک کالا (مثلا یک میز) که نمی‌شود فقط بخشی از آن (مثلا فقط یک پایه‌)‌ را خرید و هر واحدش مستقل خرید و فروش نمی‌شود. البته پلتفرم‌هایی هم وجود دارند که امکان مالکیت کسری (Fractional Ownership) برخی NFTهای گران‌قیمت را فراهم می‌کنن؛ اما در این پلتفرم‌ها نیز خود NFT به بخش‌های مختلف تقسیم نمی‌شود و پخش‌کردن مالکیت بین چند آدرس، از طریق قفل‌شدن توکن اصلی در یک قرارداد هوشمند (Smart Contract) و صدور چند توکن معمولی (ERC-20) اتفاق می‌افتد.

مالکیت و قابلیت انتقال

مالکیت یک NFT را می‌توان از طریق تراکنش روی بلاکچین از فردی به فرد دیگر منتقل کرد (همان خرید و فروش). در نظر داشته باشید که این انتقال تحت قوانین خاصی انجام می‌شود که فرد سازنده NFT از قبل وضع کرده است. 

گستردگی کاربرد

NFT‌ها در حوزه‌های مختلفی از جمله هنر، املاک و کالا‌های مجازی در متاورس (Metaverse)، بازی‌ها، موسیقی و بخش‌های متنوع دیگری کاربرد دارند. آن‌ها روزبه‌روز در حال فتح قله‌های جدیدی هستند و دامنه کاربردشان ممکن است در آینده از این هم فراتر برود. 

 حق امتیاز

توسط قراردادهای هوشمند می‌توان ان اف تی‌ها را طوری برنامه‌ریزی کرد که با هر بار فروش آنها، بخشی از قیمت فروش به آدرس سازنده اصلی ارسال شود. این قابلیت باعث می‌شود هنرمندان برای همیشه یک راه درآمد از اثر خود داشته باشند. 

NFTها چگونه کار می‌کنند؟

NFTها روی شبکه‌های بلاکچینی ایجاد می‌شوند و هر بلاکچین از استانداردها یا روش‌های خاصی برای صدور این دارایی‌ها استفاده می‌کند. برای مثال، در شبکه اتریوم استاندارد ERC-721 به‌عنوان نخستین استاندارد شناخته‌شده NFT معرفی شد و بعدها استاندارد ERC-1155 نیز امکان مدیریت همزمان توکن‌های قابل تعویض و غیرقابل تعویض را فراهم کرد.

با این حال، بازار NFT دیگر محدود به اتریوم نیست. امروزه شبکه‌های دیگری مانند سولانا، پالیگان، بیس، آربیتروم، آپتیمیزم و حتی بیت کوین از طریق پروتکل اوردینالز (Ordinals) میزبان مجموعه‌های مختلف NFT هستند و هر شبکه بسته به عواملی مانند هزینه تراکنش، سرعت پردازش و جامعه کاربران، مزایا و کاربردهای متفاوتی برای سازندگان و معامله‌گران NFT ارائه می‌دهد.

کارکرد NFTها به زبان ساده

برای درک نحوه کار NFTها باید ابتدا نقش بلاکچین را در ثبت مالکیت درک کنیم. هر NFT در واقع یک توکن منحصربه‌فرد روی بلاکچین است که به یک دارایی دیجیتال یا فیزیکی خاص ارتباط داده می‌شود. این دارایی می‌تواند یک اثر هنری، فایل موسیقی، آیتم درون بازی، زمین مجازی یا حتی نماینده یک دارایی واقعی باشد.

زمانی که یک NFT ایجاد می‌شود، اطلاعات مربوط به آن روی بلاکچین ثبت می‌شود و یک شناسه یکتا به آن اختصاص می‌یابد. از آن لحظه به بعد، تمام نقل و انتقالات و تغییرات مالکیت توکن به‌صورت شفاف در بلاکچین قابل مشاهده خواهد بود. به همین دلیل NFTها را می‌توان نوعی گواهی مالکیت دیجیتال دانست که سابقه آن به‌راحتی قابل بررسی است.

در فرآیند مینت (Mint)، سازنده NFT اطلاعاتی مانند نام، توضیحات و مشخصات دارایی را ثبت می‌کند و پس از پرداخت هزینه‌های شبکه، توکن موردنظر در کیف پول ارز دیجیتال او قرار می‌گیرد. سپس مالک می‌تواند NFT خود را به دیگران منتقل کند یا آن را در بازارهای تخصصی برای فروش قرار دهد.

NFTها چگونه ساخته می‌شوند؟

هر NFT از دو بخش اصلی تشکیل شده است: خود توکن و اطلاعاتی که آن را توصیف می‌کنند. این اطلاعات که با نام ابرداده (Metadata) شناخته می‌شوند، شامل مواردی مانند نام اثر، توضیحات، ویژگی‌ها، لینک فایل اصلی و سایر مشخصات مرتبط هستند.

برای جلوگیری از افزایش هزینه‌ها و حجم داده‌های بلاکچین، معمولاً فایل اصلی NFT به‌صورت مستقیم روی شبکه ذخیره نمی‌شود. در بسیاری از پروژه‌های امروزی، فایل‌ها در سامانه‌های ذخیره‌سازی غیرمتمرکز مانند IPFS یا Arweave قرار می‌گیرند و تنها لینک یا اطلاعات مربوط به آن‌ها اغلب در قالب فایلی با فرمت JSON در ابرداده NFT ثبت می‌شود. به این ترتیب، ضمن حفظ امنیت و قابلیت رهگیری مالکیت، هزینه ساخت و نگهداری NFT نیز کاهش پیدا می‌کند.

نکته مهم این است که NFT مالکیت یک توکن ثبت‌شده روی بلاکچین را نشان می‌دهد؛ بنابراین حتی اگر فایل مربوط به یک NFT توسط افراد دیگر ذخیره یا کپی شود، سابقه مالکیت و اصالت توکن همچنان روی بلاکچین قابل تایید خواهد بود.

خرید و فروش NFT چگونه است؟

 پلتفرم‌ها و بازارهای زیادی برای دسترسی به ان اف تی‌ها وجود دارد. در این پلتفرم‌ها می‌توانید انواع مختلفی از NFT‌ها را مشاهده کنید و در صورت تمایل اقدام به خرید آن‌ها کنید. البته فراموش نکنید که NFT‌ها در پاسخ به عرضه و تقاضای بازار مستعد تغییرات قیمتی هستند. با این حال، بیایید تمام مراحل خرید آن‌ها را باهم بررسی کنیم. 

چگونه NFT بخریم؟

قبل از اینکه تمام این مراحل را بررسی کنیم، به یاد داشته باشید که حتما اعتبار NFT‌های مورد علاقه خود را بررسی کنید. همچنین، در مورد پلتفرم ارائه‌دهنده و بازار معامله آن‌ها تحقیق کنید و مراقب کلاهبرداری‌های احتمالی یا توکن‌های تقلبی باشید. 

۱- راه‌اندازی یک کیف پول ارز دیجیتال

اولین کاری که باید انجام دهید، راه‌اندازی یک کیف پول ارز دیجیتال سازگار با شبکه‌ای است که NFT موردنظر شما روی آن قرار دارد. امروزه NFTها فقط روی اتریوم ساخته نمی‌شوند و شبکه‌هایی مانند سولانا، پالیگان، بیس، آربیتروم، آپتیمیزم و حتی بیت کوین نیز میزبان مجموعه‌های مختلف NFT هستند. بنابراین هنگام انتخاب کیف پول باید مطمئن شوید که از شبکه موردنظر و استانداردهای مرتبط با آن پشتیبانی می‌کند. کیف پول‌هایی مانند متامسک (MetaMask)، تراست والت (Trust Wallet) و فانتوم (Phantom) از گزینه‌های رایج برای نگهداری و مدیریت NFTها در شبکه‌های مختلف هستند.

۲- خرید یک ارز دیجیتال

برای پرداخت هزینه‌های مربوط به NFT از جمله قیمت خرید و هزینه‌های شبکه، به ارز دیجیتال نیاز دارید. این ارز دیجیتال باید توکن اصلی یا بومی همان بلاکچینی باشد که NFT مورد نظر شما روی آن است. مثلاً اگر قصد خرید یک NFT اتریومی دارید، بیاد مقداری ارز دیجیتال اتریوم (ETH) در کیف پول خود داشته باشید تا هم کارمزد شبکه (Gas) و هم قیمت آن NFT را پرداخت کنید. بنابراین باید از یک صرافی معتبر مانند نوبیتکس، برای خرید ارزهای دیجیتال موردنظر خود اقدام کنید و سپس آن را به کیف پول شخصی‌تان انتقال دهید. 

۳- اتصال کیف پول به بازارهای NFT

حال زمان آن است که کیف پول خود را به همان بازاری متصل کنید که NFT موردنظر شما آنجا قرار دارد. با این کار امکان تعامل بین کیف پول شما و آن بازار برقرار می‌شود و می‌توانید پس از انجام تراکنش و پرداخت هزینه‌ها، دارایی خود را به‌صورت خودکار تحویل بگیرید. 

۴- در مزایده NFT شرکت کنید یا بلافاصله آن را بخرید

اگر NFT مورد نظر شما برای مزایده گذاشته شده است، می‌توانید با مبلغی که مایل به پرداخت آن هستید، پیشنهاد خود را ارائه دهید. مزایده‌ها معمولاً مدت‌زمان مشخصی دارند و در انتها بالاترین پیشنهاد برنده NFT می‌شود. از طرف دیگر، برخی از NFT‌ها در قالب مزایده عرضه نمی‌شوند و می‌توانید بلافاصله آن‌ها را با قیمت مشخصی خریداری کنید. پس از خرید ان اف تی به کیف پول شما منتقل می‌شود. 

چگونه NFT بفروشیم؟

قبل از اقدام برای فروش ان اف تی در نظر داشته باشید که مهم‌ترین عامل جذابیت یک توکن بی‌همتا به ماجراهای پشت آن مربوط می‌شود. اگر یک اثر هنری شاهکار خلق کنید که داستان جذابی نداشته باشد، نمی‌توانید آن را با قیمت مناسبی بفروشید؛ اما اگر یک اثر هنری معمولی ساخته باشید که داستانی جذاب و خیره‌کننده داشته باشد، احتمال موفقیت شما در فروش آن (با قیمتی خوب) بیشتر است. حالا برویم سراغ بررسی مرحله‌به‌مرحله فروش ان اف تی:

۱- NFT خود را در یک بازار لیست کنید:

یک بازار مناسب برای فروش ان اف تی خود پیدا کنید و عواملی مانند میزان شناخته‌شده بودن پلتفرم و تعداد کاربران فعال آن را در نظر بگیرد. هر کدام از پلتفرم‌ها قوانین خاص خود را برای لیست‌کردن آثار شما دارند. طبق آن‌ها عمل کنید تا ان فی تی شما برای فروش آماده شود. اوپن سی (OpenSea) نمونه‌ای از این بازارهاست که به هرکسی اجازه می‌دهد تا توکن غیرمثلی خود را در آن لیست کند و برای فروش بگذارد.

۲- شرایط فروش NFT خود را مشخص کنید

در پلتفرم‌های فروش ان اف تی می‌توانید برای اثر خود شرایط خاصی را تعیین کنید. مثلاً قیمت دقیق، چگونگی انتقال حق امتیاز و محدودیت‌ها و شرایطی که افراد برای خرید آن باید رعایت کنند. تمام این موارد را به‌طور مشخص تعیین کنید تا افراد با خیال راحت اثر شما را بررسی کنند. 

۳- از تبلیغ و بازاریابی غافل نشوید

کار اصلی شما در فروش، تازه پس از لیست‌کردن ان اف تی در یک پلتفرم شروع می‌شود. باید به دنبال این باشید تا در شبکه‌های اجتماعی یا وب‌سایت اختصاصی آثار خود، آن‌ها را تبلیغ کنید و به افراد دلیلی بدهید تا آن را خریداری کنند. هنرمندان زیادی در این بازار فعال هستند و آثار زیادی برای خرید وجود دارد؛ اگر از تبلیغ و بازاریابی ان اف تی خود غافل شوید، احتمال فروش نرفتن آن بسیار زیاد است. 

بهترین بازارهای خرید و فروش NFT

اگرچه NFTها را می‌توان به‌صورت مستقیم میان کیف پول‌های مختلف منتقل کرد، اما بخش عمده خرید و فروش این دارایی‌ها در بازارهای تخصصی NFT انجام می‌شود. این پلتفرم‌ها امکان مشاهده مجموعه‌ها، ثبت سفارش خرید و فروش، شرکت در مزایده‌ها و مدیریت دارایی‌های دیجیتال را برای کاربران فراهم می‌کنند. امروزه بازار NFT دیگر محدود به شبکه اتریوم نیست و بسیاری از مارکت‌پلیس‌ها از بلاکچین‌هایی مانند سولانا، پالیگان، آربیتروم، آپتیمیزم، بیس و حتی بیت کوین نیز پشتیبانی می‌کنند.

در ادامه با برخی از مهم‌ترین و پرکاربردترین بازارهای NFT آشنا می‌شویم.

اوپن سی (OpenSea)

اوپن سی بزرگ‌ترین و شناخته‌شده‌ترین بازار NFT جهان است که از سال ۲۰۱۷ فعالیت می‌کند. این پلتفرم یکی از نخستین بازارهایی بود که امکان ساخت، خرید و فروش NFT را برای عموم کاربران فراهم کرد و نقش مهمی در رشد این صنعت داشت.

اوپن سی از چندین شبکه بلاکچینی از جمله اتریوم، پالیگان، آربیتروم، آپتیمیزم، بیس و سولانا پشتیبانی می‌کند و میزبان میلیون‌ها NFT در دسته‌بندی‌های مختلف از آثار هنری و کلکسیونی گرفته تا آیتم‌های درون بازی و دارایی‌های متاورسی است. رابط کاربری ساده و تنوع بالای مجموعه‌ها باعث شده این بازار همچنان یکی از محبوب‌ترین گزینه‌ها برای کاربران تازه‌وارد و حرفه‌ای باشد.

بلر (Blur)

بلر بیشتر برای معامله‌گران حرفه‌ای NFT طراحی شده است و امکاناتی فراتر از یک بازار معمولی در اختیار کاربران قرار می‌دهد. ابزارهای تحلیل بازار، ثبت سفارش‌های پیشرفته، خرید گروهی NFT و تجمیع نقدینگی از بازارهای مختلف از جمله ویژگی‌های مهم این پلتفرم هستند.

تمرکز اصلی بلر بر NFTهای مبتنی بر اتریوم است و بسیاری از معامله‌گران حرفه‌ای از آن برای خرید و فروش مجموعه‌های مطرح بازار استفاده می‌کنند. این پلتفرم طی سال‌های اخیر سهم قابل توجهی از حجم معاملات NFT را به خود اختصاص داده و به یکی از پلتفرم‌های اصلی این صنعت تبدیل شده است.

مجیک ایدن (Magic Eden)

مجیک ایدن در ابتدا به‌عنوان مهم‌ترین بازار NFT اکوسیستم سولانا شناخته می‌شد، اما به مرور زمان به یک مارکت‌پلیس چندزنجیره‌ای تبدیل شد. این پلتفرم اکنون از شبکه‌هایی مانند سولانا، اتریوم، پالیگان و بیت کوین پشتیبانی می‌کند.

یکی از دلایل محبوبیت مجیک ایدن، حضور پررنگ آن در بازار NFTهای مبتنی بر بیت کوین و پروتکل Ordinals است. بسیاری از مجموعه‌های مطرح بیت کوین در این بازار معامله می‌شوند و به همین دلیل مجیک ایدن به یکی از مهم‌ترین رقبای اوپن سی در بازار NFT تبدیل شده است.

رریبل (Rarible)

رریبل یکی از قدیمی‌ترین بازارهای NFT است که تمرکز ویژه‌ای بر سازندگان محتوا و هنرمندان دارد. این پلتفرم ابزارهای متنوعی برای ساخت، مدیریت و فروش NFT در اختیار کاربران قرار می‌دهد و از چندین شبکه بلاکچینی مختلف پشتیبانی می‌کند.

سادگی فرآیند ساخت NFT و امکانات مناسب برای تعیین حق امتیاز (Royalty) باعث شده رریبل همچنان یکی از گزینه‌های محبوب برای هنرمندان دیجیتال و پروژه‌های مستقل باشد.

یونی‌ست (UniSat)

با رشد NFTهای مبتنی بر بیت کوین، پلتفرم یونی‌ست به یکی از مهم‌ترین بازارهای تخصصی این حوزه تبدیل شده است. این مارکت‌پلیس بر دارایی‌های مبتنی بر پروتکل Ordinals و اکوسیستم بیت کوین تمرکز دارد و امکان خرید و فروش مجموعه‌های مختلف NFT بیت کوین را فراهم می‌کند.

چگونه NFTها را نگهداری کنیم؟

برای نگهداری NFT به یک کیف پول ارز دیجیتال سازگار با شبکه‌ای نیاز دارید که توکن شما روی آن ساخته شده است. NFTها در واقع روی بلاکچین ثبت می‌شوند و کیف پول تنها ابزاری برای مشاهده، مدیریت و انتقال آن‌ها محسوب می‌شود.

امروزه کیف پول‌هایی مانند متامسک (MetaMask)، تراست والت (Trust Wallet) و فانتوم (Phantom) از گزینه‌های محبوب برای نگهداری NFT هستند. متامسک بیشتر در اکوسیستم اتریوم و شبکه‌های سازگار با آن مانند آربیتروم، آپتیمیزم و بیس استفاده می‌شود، در حالی که فانتوم در میان کاربران شبکه سولانا محبوبیت زیادی دارد. هنگام انتخاب کیف پول، باید مطمئن شوید که از بلاکچین موردنظر شما پشتیبانی می‌کند.

NFT پس از خرید یا مینت شدن به آدرس کیف پول شما منتقل می‌شود و تا زمانی که کلید خصوصی یا عبارت بازیابی آن کیف پول را در اختیار دارید، کنترل دارایی نیز در اختیار شما خواهد بود. برخلاف حساب‌های متمرکز، هیچ شخص یا نهادی بدون دسترسی به کلید خصوصی نمی‌تواند NFT شما را منتقل کند.

به همین دلیل، مهم‌ترین نکته در نگهداری NFTها محافظت از عبارت بازیابی کیف پول است. در اختیار قرار دادن این عبارت به دیگران، اتصال کیف پول به وب‌سایت‌های مشکوک یا استفاده از نسخه‌های غیررسمی کیف پول می‌تواند منجر به از دست رفتن دارایی‌های دیجیتال شما شود.

موارد استفاده و کاربرد NFT چیست؟ 

NFTها در ابتدا بیشتر با آثار هنری دیجیتال شناخته شدند، اما امروزه کاربرد آن‌ها بسیار گسترده‌تر شده است. در واقع NFT را می‌توان ابزاری برای اثبات مالکیت، اصالت و انتقال دارایی‌های منحصربه‌فرد در فضای دیجیتال دانست؛ قابلیتی که باعث شده صنایع مختلف از بازی و سرگرمی گرفته تا ورزش، موسیقی و حتی دارایی‌های دنیای واقعی به سمت استفاده از این فناوری حرکت کنند.

۱- هنر دیجیتال و آثار کلکسیونی

هنر دیجیتال همچنان یکی از شناخته‌شده‌ترین کاربردهای NFT محسوب می‌شود. هنرمندان می‌توانند آثار خود را به‌صورت NFT منتشر کنند و بدون نیاز به واسطه‌ها، مستقیماً آن‌ها را به مخاطبان خود بفروشند. علاوه بر این، قابلیت دریافت حق امتیاز از فروش‌های بعدی باعث شده NFTها مدل درآمدی جدیدی را برای هنرمندان ایجاد کنند.

مجموعه‌های کلکسیونی نیز بخش بزرگی از بازار NFT را تشکیل می‌دهند. در این پروژه‌ها، هر توکن ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارد و کمیابی برخی آیتم‌ها باعث افزایش ارزش آن‌ها می‌شود.

۲- بازی‌های بلاکچینی و مالکیت دارایی‌های درون بازی

یکی از موفق‌ترین کاربردهای NFT در صنعت گیمینگ دیده می‌شود. در بازی‌های مبتنی بر بلاکچین، بازیکنان مالک واقعی آیتم‌های خود از شخصیت‌ها و سلاح‌ها گرفته تا زمین‌ها، لباس‌ها و سایر دارایی‌های درون بازی هستند.

برخلاف بازی‌های سنتی که دارایی‌ها تحت کنترل شرکت سازنده قرار دارند، NFTها امکان خرید، فروش و انتقال آزادانه این آیتم‌ها را بین کاربران فراهم می‌کنند. همین موضوع باعث شکل‌گیری اقتصادهای مستقل در برخی بازی‌های بلاکچینی شده است.

۳- توکن‌سازی از دارایی‌های واقعی

یکی از مهم‌ترین روندهای چند سال اخیر، استفاده از NFTها برای نمایش مالکیت دارایی‌های واقعی است. اما این به چه معنی است؟ در واقع NFT‌ها می‌توانند نماینده‌ای از دارایی‌های دنیای واقعی باشند؛ یعنی دارایی‌ها به‌صورت توکن روی بلاکچین ذخیره و معامله شوند. این ویژگی می‌تواند نقدینگی مورد نیاز بسیاری از بازارها را  فراهم کند. چیزی که تا پیش از این برای مواردی مثل هنرهای زیبا، کالاهای کمیاب و کلکسیونی و بسیاری دیگر امکان‌پذیر نبوده است.

۴- بلیت رویدادها و عضویت دیجیتال

NFTها می‌توانند به‌عنوان بلیت دیجیتال برای کنسرت‌ها، مسابقات ورزشی، همایش‌ها و رویدادهای مختلف استفاده شوند. در این مدل، جعل بلیت تقریباً غیرممکن می‌شود و برگزارکنندگان می‌توانند اعتبار هر بلیت را به‌صورت آنی بررسی کنند.

علاوه بر این، بسیاری از پروژه‌ها از NFT به‌عنوان کارت عضویت دیجیتال استفاده می‌کنند. دارندگان این توکن‌ها می‌توانند به خدمات ویژه، رویدادهای اختصاصی یا امکانات خاص یک جامعه دسترسی داشته باشند.

۵- متاورس و دارایی‌های مجازی

اگرچه تب متاورس نسبت به دوران اوج خود کاهش یافته است، اما همچنان NFTها نقش مهمی در اقتصاد دنیاهای مجازی دارند. زمین‌های دیجیتال، ساختمان‌ها، لباس‌های مجازی و سایر دارایی‌های متاورسی معمولاً در قالب NFT عرضه می‌شوند.

پلتفرم‌هایی مانند دیسنترالند (Decentraland) و سندباکس (The Sandbox) از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های استفاده از NFT در متاورس هستند.

یکی از بزرگترین شرکت‌هایی که در این سرزمین مجازی ملک مخصوص خود را دارد، برند معروف گوچی (Gucci) است. همچنین افراد مشهوری مانند پاریس هیلتون (Paris Hilton) و اسنوپ داگ (Snoop Dogg) نیز در این دنیا ملک شخصی خود را دارند. 

۶- موسیقی، رسانه و حقوق مالکیت معنوی

NFTها در صنعت موسیقی نیز کاربردهای جذابی پیدا کرده‌اند. برخی هنرمندان آثار خود را در قالب NFT منتشر می‌کنند و دسترسی ویژه، محتوای اختصاصی یا سهمی از درآمد پروژه را در اختیار طرفداران قرار می‌دهند.

این فناوری همچنین می‌تواند فرآیند مدیریت حقوق مالکیت معنوی و اثبات مالکیت آثار دیجیتال را ساده‌تر و شفاف‌تر کند.

انواع NFT چیست؟

با گسترش کاربردهای این فناوری، NFTها دیگر تنها به تصاویر هنری محدود نمی‌شوند. مهم‌ترین انواع NFT عبارت‌اند از:

• NFTهای هنری (Digital Art NFTs)
• مجموعه‌های کلکسیونی (Collectibles)
• آیتم‌های درون بازی (Gaming NFTs)
• زمین‌ها و املاک مجازی (Metaverse NFTs)
• NFTهای موسیقی (Music NFTs)
• بلیت رویدادها (Ticket NFTs)
• کارت‌های عضویت و دسترسی ویژه (Membership NFTs)
• NFTهای مرتبط با دارایی‌های واقعی (RWA NFTs)
• دامنه‌های بلاکچینی (Blockchain Domains)

معروف‌ترین پروژه‌ها و مجموعه‌های NFT

تعداد NFTها در طول سال‌های گذشته بسیار زیاد شده است، در اینجا تنها نام چند نمونه موفق از بازی‌ها و موارد کلکسیونی را معرفی خواهیم کرد:

بورد ایپ یات کلاب (Bored Ape Yacht Club)

مجموعه بورد ایپت یات کلاب یا میمون‌های کسل، یکی از نمادهای اصلی حوزه توکن‌های غیرمثلی و موفق‌ترین مجموعه‌های عرضه‌شده تا امروز در بازار NFTهاست. این مجموعه توسط شرکت یوگا لبز (Yuga Labs) ارائه شده است و افرادی که توکن‌های آن را خریداری می‌کنند، در واقع عضو باشگاه بزرگی شده و از امتیازهای ویژه‌ای مثل دریافت ایردراپ پروژه‌های مرتبط با بورد ایپ یات کلاب برخوردار می‌شوند. این مجموعه یکی از موفق‌ترین نمونه‌های بازاریابی در فضای توکن‌های غیرمثلی است.

دیسنترالند (Decentraland)

دیسنترالند یک دنیای واقعیت مجازی غیرمتمرکز است که در آن بازیکنان می‌توانند زمین‌های مجازی و سایر موارد ارائه‌شده را به صورت NFT درون بازی بخرند یا با یکدیگر مبادله کنند. همچنین سندباکس (Sandbox) یک بازی مشابه است که در آن بازیکنان می‌توانند املاک مجازی بسازند، آن را توسعه دهند یا به مبادله آن بپردازند.

گادز آنچیند (Gods Unchained)

یک بازی جمع‌آوری کارت‌های دیجیتال است که در آن کارت‌ها به صورت NFT در بلاکچین صادر می‌شوند. از آنجا که هر کارت دیجیتال منحصربه‌فرد است، بازیکنان می‌توانند درست مانند کارت‌های فیزیکی صاحب این کارت‌ها شوند یا به جابه‌جایی این کارت‌ها با دیگران بپردازند.

کریپتوپانکس (CryptoPunks)

کریپتوپانکس یکی از قدیمی‌ترین و تأثیرگذارترین مجموعه‌های NFT است که در سال ۲۰۱۷ راه‌اندازی شد. بسیاری این پروژه را نقطه آغاز موج NFTهای کلکسیونی مدرن می‌دانند و برخی از آیتم‌های آن با قیمت‌های چند میلیون دلاری معامله شده‌اند.

کریپتو استمپ (Crypto Stamp)

مجموعه‌ای است که توسط شرکت خدمات پستی اتریش صادر می‌شود و دنیای دیجیتال را به دنیای واقعی متصل می‌کنند. از این تمبرها برای حمل نامه مانند هر تمبر دیگری استفاده می‌شود. همچنین تمبرها به صورت تصاویر دیجیتالی در بلاکچین اتریوم نیز ذخیره می‌شوند و آن‌ها را تبدیل به یک کالای کلکسیونی دیجیتال می‌کند.

کریپتو کیتیز (Crypto Kitties)

 یکی از اولین پروژه‌های NFT که مورد استقبال عموم قرار گرفت بازی کریپتو کیتیز بود. این بازی روی شبکه اتریوم ساخته شده است و به بازیکنان امکان جمع‌آوری، پرورش یا تبادل گربه‌های مجازی را می‌دهد. این بازی بامزه از اولین موارد استفاده بلاکچین در صنعت سرگرمی و تفریح بود و ثابت کرد که بلاکچین تنها استفاده مالی ندارد. به‌طور کلی میلیون‌ها دلار به واسطه این گربه‌های مجازی جابه‌جا شدند و برخی گربه‌های خاص و کمیاب این بازی هر کدام به قیمت صدها هزار دلار فروخته‌شده‌اند.

آزوکی (Azuki)

آزوکی یکی از موفق‌ترین مجموعه‌های NFT با سبک هنری الهام‌گرفته از انیمه است. این پروژه علاوه بر آثار هنری، روی توسعه برند، جامعه کاربری و محصولات مرتبط با وب ۳ تمرکز دارد.

پاجی پنگوئنز (Pudgy Penguins)

پاجی پنگوئنز یکی از معدود پروژه‌هایی است که پس از رکود بازار NFT توانست رشد چشمگیری را تجربه کند. این برند اکنون علاوه بر NFTها، در حوزه محصولات فیزیکی و اسباب‌بازی نیز فعالیت می‌کند و به نمونه‌ای موفق از تلفیق وب ۳ و اقتصاد سنتی تبدیل شده و توکن مخصوص به خودش را دارد.

گران‌ترین NFTهای تاریخ

در سال‌های اوج بازار NFT در سال ۲۰۲۱، برخی از توکن‌های غیرمثلی با قیمت‌های چند ده میلیون دلاری معامله شدند و توجه رسانه‌های جهان را به خود جلب کردند. یکی از مشهورترین این آثار، NFT «Everydays: The First 5000 Days» از هنرمند دیجیتال بیپل (Beeple) است که شامل مجموعه‌ای از ۵ هزار تصویر دیجیتال بود.

اگرچه حجم معاملات NFT نسبت به دوران اوج خود کاهش یافته، اما فروش این آثار همچنان به‌عنوان مهم‌ترین رکوردهای تاریخ بازار توکن‌های غیرمثلی شناخته می‌شود.

قیمت به میلیون دلار	نام NFT	رتبه
۹۱.۸	The Merge	۱
۶۳.۹	Everydays: The First 5000 Days	۲
۵۲.۸	Clock	۳
۲۸.۹۵	HUMAN ONE	۴
۲۳.۷	CryptoPunk #5822	۵
۱۱.۸	CryptoPunk #7523	۶
۱۰.۵	TPunk #3442	۷
۱۰.۳۵	CryptoPunk #4156	۸
۷.۷	CryptoPunk #5577	۹
۷.۵۶	CryptoPunk #7804	۱۰
۷.۵۱	CryptoPunk #3100	۱۱
۷.۰۹	Ringers #109	۱۲

آموزش ساخت NFT

مسیر ساخت NFT چندان پیچیده و سخت نیست و تنها با داشتن یک کیف پول ارز دیجیتال و انتخاب یک بازار خرید و فروش NFT، می‌توانید یک توکن غیرمثلی بسازید. در واقع فروش ان اف تی است که کاری سخت محسوب می‌شود و باید حسابی برایش برنامه‌ریزی کنید. حالا برویم سراغ مراحل ساخت ان اف تی: 

۱- انتخاب بلاکچین

دقت کنید که بلاکچین انتخابی شما باید از NFTها پشتیبانی کند. اتریوم رایج‌ترین بلاکچین ساخت این توکن‌های بی‌همتا است که می‌توانید با خیال راحت از آن استفاده کنید. البته می‌توانید از بلاکچین‌های دیگری مانند بایننس اسمارت چین، پالیگان، سولانا و حتی بیت کوین هم استفاده کنید. اخیراً پروتکلی به نام اردینالز ویژه شبکه بیت کوین طراحی شده است که می‌توان با استفاده از آن به‌نوعی روی بلاکچین بیت کوین NFT ساخت. با این تفاوت که شبکه بیت کوین استاندارد مجزایی برای صدور NFT ندارد و شناسه منحصر‌به‌فردی که قبل‌تر درباره آن صحبت کردیم، به هر ساتوشی (کوچک‌ترین واحد در شبکه بیت کوین) اختصاص داده می‌شود.

۲- ساخت کیف پول 

انتخاب کیف پول ارز دیجیتال برای این است که در آینده محلی برای ذخیره NFT خود داشته باشید. برای این کار می‌توانید از دو کیف پول متامسک یا تراست ولت استفاده کنید؛ چون هر دو قابلیت ذخیره، دریافت و ارسال NFT را روی شبکه‌های مختلف اختیار شما قرار می‌دهند. 

۳- ارز دیجیتال بخرید

برای پوشش هزینه‌های مربوط به تراکنش‌های احتمالی که در مراحل مینت‌کردن با آن مواجه می‌شوید، به یک ارز دیجیتال نیاز دارید که در شبکه مورد نظر از آن برای پوشش هزینه تراکنش‌ها استفاده می‌شود و توکن اصلی آن بلاکچین است. به عنوان مثال، اگر بلاکچین انتخابی شما اتریوم است، باید ارز رایج آن یعنی اتر (ETH) را خریداری کنید. 

۴ – NFT خود را مینت کنید

آخرین مرحله ساخت ان اف تی، مینت کردن آن است. برای این کار می‌توانید از یک بازار خرید و فروش NFT مثل اوپن سی کمک بگیرید. ساخت NFT در این پلتفرم‌های به‌سادگی چند کلیک انجام می‌شود و تنها کاری که باید انجام دهید بارگذاری فایل و واردکردن اطلاعات مربوط به چیزی است که قصد تبدیل آن به یک توکن غیرمثلی را دارید. این اطلاعات شامل نام و توضیح ویژگی‌های مربوط به اثر دیجیتال شماست. 

قیمت ان اف تی‌ها

برخلاف بسیاری از دارایی‌های سنتی، برای ارزش‌گذاری NFTها فرمول ثابت و واحدی وجود ندارد. قیمت یک توکن غیرمثلی معمولاً تحت تأثیر ترکیبی از ویژگی‌های خود NFT، اعتبار پروژه، میزان تقاضا و شرایط کلی بازار قرار می‌گیرد. به همین دلیل ممکن است دو NFT که در ظاهر شباهت زیادی به هم دارند، با قیمت‌های کاملاً متفاوتی معامله شوند.

مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر قیمت NFT عبارتند از:

نایابی یا کمیابی

اولین مورد، نایابی و کمیابی آن‌هاست. اگر یک NFT دارای ویژگی‌‌های خاصی باشد که سایر NFTها آن را ندارند، احتمالاً ارزش بیشتری پیدا می‌کند. مثلاً اگر در یک مجموعه با ۵۰۰ تصویر از حیوانات خانگی، یک NFT باشد که شخصیت آن برخلاف ۴۹۹ مورد دیگر کلاه به سر دارد، بیشتر موردتوجه قرار گرفته و احتمالاً با قیمت بالاتری نسبت به بقیه خرید و فروش می‌شود؛ چراکه در آن مجموعه خاص، محتوایی نایاب محسوب می‌شود.

شهرت خالق اثر

مورد بعدی، شهرت هنرمند یا مجموعه خالق اثر است. هنرمندان یا سازندگان مشهوری که طرفداران زیادی دارند، مطمئناً علاقه‌مندان بیشتری برای آثار خود خواهند داشت و در فروش NFTها موفق‌تر از هنرمندان تازه‌کار یا کمترشناخته‌شده عمل خواهند کرد. البته موارد استثنائی هم در بازار NFTها وجود دارد و در گذشته دیده شده است که افرادی ناشناس موفق به کسب درآمدهای قابل‌توجه از فروش آثارشان شده‌اند.  

کاربرد

همه NFTها صرفاً یک تصویر دیجیتال نیستند. برخی از آن‌ها کاربردهای واقعی دارند؛ برای مثال می‌توانند دسترسی به یک جامعه اختصاصی، آیتم‌های درون بازی، حق رأی در یک پروژه یا مزایای ویژه‌ای را برای دارنده خود فراهم کنند. هرچه کاربرد عملی یک NFT بیشتر باشد، احتمال افزایش تقاضا برای آن نیز بیشتر خواهد بود.

جامعه کاربری و میزان تقاضا

قدرت جامعه کاربران یک پروژه یکی از عوامل مهم در موفقیت آن است. مجموعه‌هایی که طرفداران فعال، رویدادهای منظم و تعامل بالایی در شبکه‌های اجتماعی دارند، معمولاً تقاضای پایدارتری را تجربه می‌کنند. در بازار NFT، هیجان و توجه کاربران می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر قیمت‌ها داشته باشد.

وضعیت کلی بازار

قیمت NFTها به شرایط عمومی بازار ارزهای دیجیتال نیز وابسته است. در دوره‌های رونق بازار، سرمایه بیشتری وارد پروژه‌های NFT می‌شود و حجم معاملات افزایش پیدا می‌کند. در مقابل، در دوره‌های رکود معمولاً تقاضا کاهش یافته و قیمت بسیاری از NFTها افت می‌کند.

روش‌های کلاهبرداری با NFTها

در بازار NFTها مانند سایر بخش‌های فضای ارزهای دیجیتال شاهد برخی موارد کلاهبرداری هستیم که با سوءاستفاده از این فناوری اتفاق می‌افتد. راه‌اندازی وب‌سایت‌های جعلی مشابه پلتفرم‌های معروف، تقاضا برای انجام معامله به‌صورت مستقیم و ارسال ووچر (Voucher) جعلی در قالب NFT از پرتکرارترین روش‌های کلاهبرداری از کاربران این فضاست که در ادامه هر کدام را بررسی می‌کنیم.

وب‌سایت‌های جعلی

در این روش شخص کلاهبردار آدرس یک پلتفرم جعلی که مشابه یک سایت مشهور در حوزه NFTها ساخته شده است را در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرده یا از طریق یک پیام‌رسان برای شما ارسال می‌کند. این پیام ممکن است حاوی جملاتی اغواکننده مثل «شروع ایردراپ بزرگ بازار اوپن سی» باشد و هدف نهایی آن کشاندن شما به وب‌سایتی جعلی است که به دو روش می‌تواند دارایی شما را سرقت کند. روش اول این است که از شما بخواهد برای دریافت ایردراپ یا استفاده از پلتفرم کیف پول خود را مستقیماً به سایت وصل کنید. در این سایت‌های جعلی سیستمی با دسترسی‌های غیرمجاز طراحی شده است که به‌محض اتصال کیف پول، دارایی شما را سرقت می‌کند. مورد بعد هم این است که از شما بخواهد عبارت بازیابی (۱۲ کلمه) کیف پول خود را وارد کنید. روش دوم با اینکه بسیار ساده به نظر می‌رسد، متأسفانه همچنان از کاربران کم‌تجربه قربانی می‌گیرد.

تقاضا برای انجام معامله به‌صورت مستقیم

در این روش شخص کلاهبردار افرادی که مالک یک NFT ارزشمند هستند را شناسایی کرده و در شبکه‌های اجتماعی یا پیام‌رسان‌ها با او ارتباط می‌گیرد. کلاهبردار پیشنهاد می‌دهد برای کاهش هزینه‌ها و اجتناب از پرداخت کارمزد بازارهای رایج، NFT را مستقیماً بین آدرس یکدیگر مبادله کنند. او برای جلب‌اعتماد شما، پیش از دریافت NFT هزینه را در قالب یک توکن رایج به آدرس‌تان واریز می‌کند و ممکن است پیشنهاد قیمت‌های بالاتر از انتظار هم به شما بدهد. مشکل اما اینجاست که توکن‌های ارسالی کلاهبردار جعلی هستند. ساخت یک توکن تقلبی به اسم USDT زحمت خاصی ندارد و به سادگی انجام می‌شود. در این صورت اگر قربانی تجربه کافی نداشته باشد، فریب می‌خورد و NFT ارزشمند خود را به آدرس کلاهبردار ارسال می‌کند.

ارسال ووچر جعلی

ممکن است ووچرهایی شبیه به تصویر زیر را در بخش NFTهای کیف پول تراست والت خود دیده باشید. این ووچرها NFTهای بی‌ارزشی هستند که عنوان‌های اغواکننده دارند و قربانی را به بازدید از یک وب‌سایت و دریافت پاداشی ساختگی دعوت می‌کنند. در ادامه نیز یا از شما ۱۲ کلمه بازیابی کیف پول را می‌خواهند یا درخواست اتصال کیف پول به سایت را می‌دهند. در هر دو صورت، کلاهبردار این فرصت را پیدا خواهد کرد تا دارایی شما را سرقت کند.

روش‌های جلوگیری از کلاهبردای‌های NFT

می‌توانید با توجه به نکات زیر از افتادن در دام کلاهبرداری‌های موجود در فضای NFT پیش‌گیری کنید:

• تحت هیچ شرایطی عبارت بازیابی کیف پول خود را در اختیار سایت یا شخص دیگری قرار ندهید.
• از پاسخ‌دادن به افرادی که خود را پشتیبانی کیف پول یا یک پلتفرم NFT معرفی می‌کنند خودداری کنید. پشتیبانی کیف پول یا پلتفرم مورد استفاده شما هرگز قبل از اینکه خودتان درخواست دهید، با شما ارتباط نمی‌گیرند.
• از اتصال کیف پول خود به سایت‌های مشکوک و ناشناس خودداری کرده و آدرس پلتفرم‌های موردنظر خود را به دقت بررسی کنید.
• از دانلود اپلیکیشن‌های مشکوک و ناشناس موجود در بازارهای غیررسمی (فایل APK در تلگرام یا فضاهای مشابه) خودداری و برنامه‌های موردنیاز خود را فقط از بازارهای اپلیکیشن معتبر دریافت کنید.
• با افراد ناشناس وارد معامله مستقیم نشوید و مراقب روش‌های فریب‌دهنده و پیشنهادهای اغواکننده آنها باشید.
• قبل از تأیید هر تراکنش یا امضای دیجیتال، متن درخواست را بررسی کنید و به مجوزهایی که کیف پول از شما می‌خواهد دقت داشته باشید.

آیا NFT قانونی است؟

بازار NFTها مثل دیگر بخش‌های موجود در فضای بلاکچین و ارزهای دیجیتال در ایران و سایر کشورهای جهان، از نظر حقوقی وضعیت مشخصی ندارد و هنوز قانون‌گذاری نشده است. با این حال، به‌طور کلی و از آنجایی که جرم‌انگاری در این حوزه انجام نشده است، می‌توان گفت ساخت، خرید، فروش و استفاده از NFTها غیرقانونی نیست، مگر اینکه از آن به‌عنوان ابزاری برای مقاصد مجرمانه مثل پول‌شویی استفاده شود.

این نکته را هم در نظر داشته باشید که انجام معاملات رسمی با استفاده از NFTها، مثل فروش یک ملک با یک توکن غیرمثلی به‌جای استفاده از سند، در ایران و همین طور سایر کشورها موردپذیرش مراجع قانونی نبوده و فاقد اعتبار است.

آینده NFTها چگونه خواهد بود؟

پس از فروکش کردن تب خرید و فروش مجموعه‌های کلکسیونی در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳، بسیاری تصور می‌کردند NFTها نیز مانند برخی ترندهای کوتاه‌مدت دنیای فناوری فراموش خواهند شد. با این حال، اتفاقی که در عمل رخ داد متفاوت بود؛ تمرکز بازار از پروژه‌های صرفاً سفته‌بازانه به سمت کاربردهای واقعی‌تر حرکت کرد. امروزه شرکت‌های بزرگ فناوری، برندهای مطرح، باشگاه‌های ورزشی و حتی نهادهای مالی در حال آزمایش روش‌هایی هستند که از NFTها برای اثبات مالکیت، احراز هویت، صدور بلیت، مدیریت عضویت کاربران و توکنیزه‌کردن دارایی‌ها استفاده کنند.

در کنار این موضوع، گسترش اکوسیستم بلاکچین نیز باعث شده NFTها دیگر به یک شبکه خاص محدود نباشند. در حالی که اتریوم همچنان مهم‌ترین زیرساخت این بازار محسوب می‌شود، شبکه‌هایی مانند سولانا، پالیگان، بیس، آربیتروم و حتی بیت کوین نیز سهم قابل توجهی از فعالیت‌های مرتبط با NFT را به خود اختصاص داده‌اند. این رقابت باعث کاهش هزینه‌ها، بهبود تجربه کاربری و افزایش دسترسی کاربران به بازارهای توکن‌های غیرمثلی شده است.

با وجود این، آینده NFTها بیش از هر چیز به میزان کاربرد واقعی آن‌ها وابسته خواهد بود. اگر این فناوری بتواند مشکلاتی مانند مالکیت دیجیتال، انتقال حقوق دارایی‌ها، مدیریت هویت و ایجاد اقتصادهای جدید در بازی‌ها و متاورس را حل کند، احتمالاً در سال‌های آینده به بخشی عادی از زندگی دیجیتال کاربران تبدیل خواهد شد. اما اگر کاربردهای عملی آن رشد نکند، NFTها همچنان به‌عنوان ابزاری محدود برای کلکسیونرها و معامله‌گران باقی خواهند ماند.

سخن پایانی

NFT یا توکن غیرمثلی، راهی برای ثبت مالکیت دارایی‌های منحصربه‌فرد در بستر بلاکچین است. برخلاف ارزهای دیجیتال معمولی که هر واحد آن‌ها با واحدی دیگر تفاوتی ندارد، هر NFT دارای هویت، مشخصات و سابقه مالکیت مخصوص به خود است و به همین دلیل می‌تواند نماینده یک اثر هنری، آیتم درون بازی، بلیت رویداد، سند دیجیتال یا حتی یک دارایی واقعی باشد.

اگرچه نام NFT برای بسیاری از کاربران با تصاویر میلیون دلاری، میمون‌های کسل یا مجموعه‌های کلکسیونی مشهور گره خورده است، اما ظرفیت واقعی این فناوری بسیار فراتر از بازار آثار هنری دیجیتال است. NFTها در سال‌های اخیر مفهوم مالکیت در فضای آنلاین را متحول کرده‌اند و زمینه‌ای فراهم کرده‌اند تا کاربران بتوانند برای نخستین بار مالک واقعی دارایی‌های دیجیتال خود باشند.

با این حال، مانند هر فناوری نوظهور دیگری، موفقیت در بازار NFT نیازمند شناخت کافی، بررسی اعتبار پروژه‌ها و درک ریسک‌های موجود است. در نهایت، چه NFTها در آینده به زیرساخت اصلی مالکیت دیجیتال تبدیل شوند و چه صرفاً در برخی صنایع خاص مورد استفاده قرار گیرند، نمی‌توان تأثیری را که بر توسعه فناوری بلاکچین و اقتصاد دیجیتال گذاشته‌اند نادیده گرفت.

سوالات متداول