قیمت طلا بعد از شروع تنشهای اخیر کاهش یافته و حتی عملکرد بیت کوین بهتر از آن بوده است. اما دلیل اصلی این اتفاق چیست؟
خلاصه تحلیل
- بعضی از تحلیلگران باور دارند این ریزش به خاطر فروش بانکهای مرکزی رخ داده است.
- سوال این است که آیا طلا دیگر نقش همیشگیاش به عنوان ابزاری برای ذخیره ارزش را پس میگیرد؟
به گزارش اکونومیست، معمولاً سرمایهگذارها دوست دارند داراییهای داشته باشند که برایشان درآمد ایجاد کند؛ نه اینکه فقط قیمتش رشد کند. اوراق قرضه سود دورهای دارند و بین دارندگان سهام هم سود پخش میشود.
اما طلا فرق دارد. این فلز زرد هیچ جریان نقدیای ایجاد نمیکند. کاربردهای محدودی هم در دنیای واقعی دارد (مثل جواهرسازی یا قطعات الکترونیکی) که به سختی میتواند حضور سنگین در خیلی از سبدهای سرمایهگذاری توجه کند.
بهترین دلیل برای نگه داشتن طلا، نقش بیمهای آن در برابر بحرانها (چه واقعی و چه استعاری) است. امید سرمایهگذاران طلا این است که هزاران سال شیفتگی بشر به این فلز باعث شود ارزشش هیچ وقت به صفر نرسد. طلا علاوه بر این از مدتها قبل این ویژگی مفید را داشته که وقتی بقیه داراییها دچار مشکل میشوند، ارزشمندتر میشود.
شوک بیسابقه انرژی در ماه قبل، دقیقاً باید همان زمانی میبود که طلا در آن میدرخشید. طلا موقع حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ هم رشد کرده بود. اما از مان شروع تنشهای خاورمیانه طلا حدود ۱۵ درصد سقوط کرد که بیشتر از بازار سهام است!
بخشی از آن به خاطر این است که طلا معمولاً زمانی آسیب میبیند که بازده واقعی اوراق قرضه آمریکا رشد کند. یک تکه فلز زرد سود نمیدهد ولی از اصل سرمایه در برابر تورم محافظت میکند. با این حال وقتی سود اوراق رشد میکند، طلا که سودی ندارد جذابیت کمتری پیدا میکند.
از زمان شروع تنشهای مذکور بازده واقعی اوراق قرضه آمریکا رشد کرده و بازده واقعی اوراق خزانه ۱۰ ساله آمریکا ۰.۳ واحد درصد افزایش یافته است. این موضوع هم نشاندهنده محیط پرریسکتر جهان است، هم نگرانی از تاثیر رشد قیمت نفت روی افزایش تورم را نشان میدهد و هم بانکهای مرکزی را مجبور به افزایش نرخ بهره میکند.
نکته بعدی به مدیریت ذخایر طلای بانکهای مرکزی مربوط میشود. برای کشورهایی که نگران تحریمهای غربی هستند (مثل روسیه که بعد از جمله به اوکراین ذخایر ارزیاش مسدود شد)، طلا پوش مناسبی در برابر «سلاحسازی دلار» است.
در جاهای دیگر هم از طلا برای متنوعسازی ذخایر استفاده میشود. اما وقتی قیمت آن مثل چند سال اخیر شد میکند، بانکهای مرکزی به فروش بخشی از ذخایر طلا برای برداشت سود علاقهمند میشود؛ چه برای حمایت از ارز ملی و چه برای تامین نقدینگی دولتها.
برای مثال ترکیه تقریباً در دو هفته ابتدایی تنشها حدود ۸ میلیارد دلار طلا فروخت تا از لیر حمایت کند. ممکن است هند هم همین کار را کرده باشد. رییس بانک مرکزی لهستان هم اخیراً درباره نقد کردن بخشی از سود طلا برای تامین هزینههای دفاعی صحبت کرده است. چنین سیاستهایی میتواند بخشی از افت اخیر قیمت طلا را توضیح بدهد.
با این حال نه افزایش بازده اوراق و نه فروش بانکهای مرکزی نمیتواند تنها دلیل رفتار طلا باشد. توضیح دیگر این است که طلا دارد شبیه همان دارایی شود که قرار بود جایگزینش شود: بیت کوین.
بیت کوین زمانی به عنوان طلای دیجیتال معرفی میشد تا پناهگاهی در برابر تورم، دولتهای ولخرج و نفوذ آمریکا باشد. اما در عوض عادت بدی پیدا کرد و حرکتش با هیجانات سفتهبازانه بازار همجهت شد.
حالا به نظر میرسد خود طلا هم به یک معامله میمگونه تبدیل شده باشد. رشد ۶۰ درصدی طلا از تابستان قبل همزمان با رونق ETFهای طلا بود. ذخایر این صندوقها در یک سال قبل ۲۵ درصد رشد کرده و به ۴٬۲۰۰ تن رسیده است. افت فعلی هم به خاطر باز شدن سریع همین موقعیتهای سفتهبازانه تشدید شده باشد.
به عبارت دیگر چند هفته قبل نشان داد طلا پوشش ریسک کاملی نیست. با این حال جذابیت تاریخی و اصلی طلا محافظت در برابر تنشها یا شوک انرژی نیست؛ بلکه محافظت در برابر بیارزش شدن پول است.
این خطر در شرایط بدهیهای بزرگ عمومی خیلی جدی میشود؛ یعنی جایی که دولتها ممکن است بخواهند با تورم ارزش واقعی بدهیهایشان را کم کنند. بیشک انتظار میرود طلا زمانی رشد کند که تورم آمریکا رشد کرده و بقیه کشورهای بدهکار به فکر یارانه انرژی بیفتند. اما این اتفاق زمانی میافتد که بقیه شرایط هم وجود داشته باشد.
وقتی معاملهگران کوتاهمدت از معاملهگرانِ نگرانِ کاهش ارزش پول بیشتر میشوند، و همین طور وقتی سرمایهگذاران نهادی برای جبران ضرر بقیه داراییها طلا را با سود میفروشند، بقیه شرایط وجود نخواهد داشت.
در نهایت معاملهگران کوتاهمدت مجبور میشوند دارایی دیگری پیدا کنند تا آن را به ماه بفرستند! آن زمان معاملات مبتنی بر کاهش ارزش پول دوباره خودش را نشان میدهد و طلا شاید بخشی از جایگاه سنتیاش به عنوان پناهگاه امن را پس بگیرد. اما اینکه چه قیمتی آخرین گاوهای خوشخیال بازار طلا را بیرون میکند، داستان دیگری است!
