ETF بیت کوین چیست؟ همه چیز درباره صندوق بورسی بیت کوین

مجله نوبیتکس را در گوگل بیشتر ببینید

خلاصه مطلب

سرمایه‌گذاری در بازار بیت کوین (BTC)، لزوماً به خرید مستقیم این رمزارز و نگهداری آن در کیف پول ارز دیجیتال محدود نمی‌شود. صندوق بورسی ETF بیت کوین، راهی جایگزین برای قرار گرفتن در معرض تغییرات قیمت این دارایی فراهم می‌کند و می‌تواند برای سرمایه‌گذارانی که با سازوکار بازارهای بورسی آشناترند، جذاب باشد.

اما می‌دانیم که دسترسی به قیمت بیت کوین از طریق صندوق‌های بورسی، با مالکیت مستقیم این رمزارز یکسان نیست. شناخت سازوکار ETFها کمک می‌کند تفاوت این دو روش و ملاحظاتی را که پیش از انتخاب هرکدام باید در نظر گرفت، بهتر درک کنیم.

معامله سریع و آسان در نوبیتکس خرید بیت‌کوین

قیمت لحظه‌ای بیت کوین

BTC

---

مقدمه

با گسترش حضور بیت‌ کوین در بازارهای مالی سنتی، سرمایه‌گذاران به روش‌هایی دسترسی پیدا کرده‌اند که به آن‌ها اجازه می‌دهد بدون خرید مستقیم این رمزارز، از تغییرات قیمت آن بهره‌مند شوند. یکی از مهم‌ترین این روش‌ها، صندوق قابل معامله در بورس یا همان ETF بیت‌ کوین است. این صندوق‌ها در بازارهای مالی سنتی معامله می‌شوند و خریدوفروش آن‌ها، از نظر سازوکار، به خریدوفروش سهام شرکت‌ها و سایر صندوق‌های بورسی شباهت دارد.

ETF بیت‌ کوین به سرمایه‌گذار امکان می‌دهد با خرید واحدهای یک صندوق، در معرض نوسانات قیمت بیت‌ کوین قرار بگیرد؛ بدون اینکه لازم باشد شخصاً این رمزارز را از صرافی بخرد یا مسئولیت نگهداری آن و مدیریت کلیدهای خصوصی را بر عهده بگیرد. برای درک بهتر مزایا، محدودیت‌ها و نحوه عملکرد این ابزار، ابتدا باید ببینیم ETF بیت‌ کوین چیست و ارزش واحدهای آن چگونه تعیین می‌شود.

ETF بیت کوین چیست و چگونه کار می‌کند؟

ETF مخفف عبارت Exchange-Traded Fund و به معنای صندوق قابل معامله در بورس است. این صندوق‌ها به سرمایه‌گذاران اجازه می‌دهند که درست مانند سهام شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس، واحدهایشان را در بازار بورس خریدوفروش کنند. دارایی پایه یک ETF می‌تواند سهام، اوراق قرضه، کالا یا حتی یک دارایی مشخص باشد؛ بنابراین، برخلاف تصور رایج، همه ETFها الزاماً از سبد متنوعی از دارایی‌ها تشکیل نشده‌اند.

در همین راستا، ETF بیت کوین صندوقی است که عملکرد آن به قیمت بیت کوین وابستگی دارد. البته میزان و نحوه این وابستگی به ساختار صندوق بستگی دارد و عملکرد آن می‌تواند به‌دلیل کارمزدها یا عوامل دیگر، دقیقاً با قیمت لحظه‌ای بیت کوین یکسان نباشد.

برای درک بهتر سازوکار این صندوق‌ها، می‌توان ETF بیت کوین را با صندوق‌های بورسی طلا مقایسه کرد. در برخی صندوق‌های طلا، دارایی پایه خود طلاست و سرمایه‌گذار با خرید واحدهای صندوق، در معرض تغییرات ارزش آن قرار می‌گیرد.

ساختار این صندوق‌ها نیز یکسان نیست. برخی ETFها با نگهداری بیت کوین واقعی از قیمت آن پیروی می‌کنند و برخی دیگر از قراردادهای آتی بیت کوین استفاده می‌کنند. این تفاوت بر نحوه عملکرد صندوق و میزان تطابق بازده آن با قیمت خود بیت کوین اثر می‌گذارد. در بخش بعدی، انواع ETF بیت کوین و تفاوت‌های اصلی آن‌ها را بررسی می‌کنیم.

انواع ETF بیت کوین

ETFهای بیت کوین از نظر نحوه مواجهه با دارایی پایه به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند: صندوق‌های اسپات (Spot) و صندوق‌های مبتنی بر قراردادهای آتی یا فیوچرز (Futures). تفاوت اصلی این دو گروه در آن است که صندوق اسپات بیت کوین واقعی نگهداری می‌کند، اما صندوق فیوچرز برای دنبال‌ کردن تغییرات قیمت BTC، از قراردادهای آتی استفاده می‌کند. این تفاوت ساختاری می‌تواند بر عملکرد و بازده هر صندوق اثر بگذارد.

صندوق ETF اسپات چیست؟

ETF اسپات بیت کوین، صندوقی است که بیت کوین واقعی را به‌عنوان دارایی پایه نگهداری می‌کند. ارزش واحدهای این صندوق عمدتاً از ارزش بیت کوین‌های موجود در آن تأثیر می‌گیرد؛ به همین دلیل، تغییرات قیمت بیت کوین معمولاً در ارزش صندوق منعکس می‌شود.

سرمایه‌گذار در این روش، واحدهای صندوق را از طریق بازار بورس خریداری می‌کند، نه اینکه مستقیماً بیت کوین را در کیف پول شخصی خود نگه دارد؛ بنابراین، نیازی به مدیریت کلیدهای خصوصی برای نگهداری مستقیم بیت کوین نیست. اما در مقابل، سرمایه‌گذار مالک واحدهای صندوق است و نه مالک مستقیم بیت کوین‌های نگهداری‌شده در آن. ساختار حقوقی صندوق، شیوه نگهداری دارایی‌ها و هزینه‌های آن نیز از عواملی هستند که باید پیش از سرمایه‌گذاری بررسی شوند.

صندوق ETF فیوچرز چیست؟

ETF فیوچرز بیت کوین صندوقی است که برای کسب مواجهه با تغییرات قیمت این رمزارز، در قراردادهای آتی بیت کوین سرمایه‌گذاری می‌کند. قرارداد آتی توافقی برای خرید یا فروش یک دارایی در آینده، بر اساس شرایطی است که هنگام انعقاد قرارداد تعیین می‌شود. این قراردادها به صندوق امکان می‌دهند بدون نگهداری مستقیم بیت کوین، از تغییرات قیمت آن تأثیر بپذیرد.

یکی از تفاوت‌های مهم این صندوق‌ها با ETFهای اسپات، نحوه مدیریت قراردادها در آن‌ها است. قراردادهای آتی سررسید دارند و ممکن است صندوق برای حفظ مواجهه خود با قیمت بیت کوین، قراردادهای نزدیک به سررسید را ببندد و قراردادهای جدیدتری بخرد؛ به این فرایند، تمدید قرارداد (Rollover) می‌گویند.

اختلاف قیمت قراردادهای آتی با قیمت لحظه‌ای بیت کوین و هزینه‌های ناشی از تمدید قراردادها می‌تواند باعث شود بازده صندوق با تغییرات قیمت لحظه‌ای بیت کوین تفاوت داشته باشد. بنابراین، نمی‌توان صرفاً بر اساس آتی‌ بودن صندوق نتیجه گرفت که ریسک یا بازده آن در همه شرایط بیشتر از صندوق اسپات است.

تایید ETF بیت کوین در آمریکا

در تاریخ ۱۰ ژانویه ۲۰۲۴، کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) با تغییرات مقرراتی لازم برای عرضه و معامله چند محصول بورسی مبتنی بر بیت کوین اسپات موافقت کرد. این تصمیم پس از سال‌ها بررسی و رد درخواست‌های مشابه اتخاذ شد و مسیر دسترسی سرمایه‌گذاران به BTC از طریق محصولات قابل معامله در بورس‌های آمریکا را گسترش داد. معاملات این محصولات از ۱۱ ژانویه ۲۰۲۴ آغاز شد.

از جمله صندوق‌های مطرح بیت کوین در بازار آمریکا می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تراست بیت کوین آی‌شِرز (IBIT): عرضه‌شده توسط شرکت بلک‌راک (BlackRock).
• صندوق بیت کوین وایز اوریجین فیدلیتی (FBTC): عرضه‌شده توسط شرکت فیدلیتی (Fidelity).
• صندوق بیت کوین اِی‌آر‌کی و ۲۱شِرز (ARKB): محصول مشترک شرکت‌های آرک اینوست (ARK Invest) و ۲۱شرز (21Shares).
• صندوق بیت کوین بیت‌وایز (BITB): عرضه‌شده توسط شرکت بیت‌وایز (Bitwise).
• تراست بیت کوین گری‌اسکیل (GBTC): محصول شرکت گری‌اسکیل (Grayscale) که پس از تغییر ساختار، به صندوق قابل معامله در بورس تبدیل شد.

این صندوق‌ها از نظر اندازه و کارمزد مدیریت تفاوت قابل‌توجهی دارند. برای نمونه، بر اساس داده‌های منتشرشده در اواخر سپتامبر و اوایل اکتبر ۲۰۲۶، دارایی تحت مدیریت صندوق IBIT، معادل حدود ۶۷٫۱ میلیارد دلار، صندوق FBTC حدود ۱۵٫۵ میلیارد دلار، صندوق ARKB حدود ۲٫۹ میلیارد دلار، صندوق BITB حدود ۳٫۱ میلیارد دلار و صندوق GBTC حدود ۱۰٫۷ میلیارد دلار بوده است.

کارمزد سالانه مدیریت نیز در این صندوق‌ها یکسان نیست: IBIT و FBTC هرکدام ۰٫۲۵ درصد، ARKB حدود ۰٫۲۱ درصد، BITB حدود ۰٫۲۰ درصد و GBTC حدود ۱٫۵ درصد کارمزد دارند. این ارقام نشان می‌دهند که صندوق‌ها حتی با دنبال‌ کردن قیمت یک دارایی واحد، از نظر هزینه و حجم سرمایه جذب‌شده یکسان نیستند؛ ضمن اینکه دارایی تحت مدیریت با ورود و خروج سرمایه و تغییر قیمت بیت‌ کوین نوسان می‌کند.

آخرین وضعیت ETF بیت کوین در ایران

در زمان نگارش این مطلب (مهرماه ۱۴۰۵)، شواهد رسمی قابل‌دسترسی از عرضه و آغاز معاملات یک صندوق قابل معامله در بورس (ETF) با پشتوانه بیت‌ کوین در بازار سرمایه ایران حکایت نمی‌کند. در سال ۱۴۰۴، برنامه‌هایی برای توسعه ابزارهای مالی مبتنی بر رمزارزها اعلام شد؛ از جمله بررسی صندوق‌های رمزارزی در بورس کالای ایران و واگذاری مسئولیت راه‌اندازی صندوق‌های سرمایه‌گذاری مبتنی بر رمزارز به بورس تهران. در آذر همان سال نیز مدیر بازارهای مشتقه و ابزارهای نوین بورس کالا اعلام کرد که طرح گواهی سپرده بیت‌ کوین طراحی شده و آماده اجرا است. اما این خبرها به‌معنای آغاز معاملات ETF بیت‌ کوین نیستند.

نکته مهم این است که گواهی سپرده بیت‌ کوین، با ETF بیت‌ کوین تفاوت مشخصی دارد. گواهی سپرده، ابزار مالی مستقلی است که می‌تواند امکان معامله دارایی یا حقوق مرتبط با آن را در چارچوب مقررات بازار سرمایه فراهم کند؛ اما ETF بیت‌ کوین، صندوقی است که واحدهای آن در بورس معامله می‌شوند و ساختار سرمایه‌گذاری آن به اساسنامه و دارایی‌های صندوق بستگی دارد.

در نتیجه، در حال حاضر نمی‌توان ETF بیت‌ کوین را محصولی عرضه‌شده و قابل معامله در بورس ایران معرفی کرد. برای تغییر این وضعیت، باید اطلاعیه رسمی مربوط به دریافت مجوز، مشخصات صندوق و آغاز پذیره‌نویسی یا معاملات آن منتشر شود. تا زمان انتشار چنین اطلاعیه‌ای، سرمایه‌گذاران نباید خبرهای مربوط به طراحی یا برنامه‌ریزی این ابزارها را به‌منزله امکان خریدوفروش آن‌ها در بورس تلقی کنند.

ETF بیت کوین در سایر کشورها

محصولات بورسی مرتبط با بیت کوین پیش از تأیید محصولات اسپات در آمریکا نیز در چند بازار بین‌المللی عرضه شده بودند. اما همه این محصولات از نظر حقوقی ETF محسوب نمی‌شوند؛ برخی از آن ها در قالب محصولات قابل معامله در بورس (ETP) عرضه می‌شوند که ساختار و مقررات آن‌ها با صندوق‌های سرمایه‌گذاری تفاوت دارد.

کانادا یکی از بازارهای مهم این حوزه است. صندوق Purpose Bitcoin ETF در فوریه ۲۰۲۱ در بورس تورنتو آغاز به کار کرد و از بیت کوین واقعی برای ایجاد مواجهه با قیمت این رمزارز استفاده می‌کند. این محصول نمونه‌ای از دسترسی بورسی به بیت کوین پیش از عرضه محصولات اسپات در آمریکا بود.

در سوئیس نیز محصولات قابل معامله مرتبط با رمزارزها از سال ۲۰۱۸ در بورس SIX عرضه شده‌اند. بسیاری از این محصولات در قالب ETP ساختار یافته‌اند؛ یعنی از نظر حقوقی اوراق بهادار بدهی محسوب می‌شوند، نه صندوق سرمایه‌گذاری به معنای دقیق این اصطلاح. در آلمان نیز محدودیت‌های چارچوب صندوق‌های سرمایه‌گذاری باعث شده است محصولات تک‌دارایی مبتنی بر بیت کوین معمولاً در قالب‌هایی مانند ETP عرضه شوند.

همچنین، هنگ‌کنگ در آوریل ۲۰۲۴ نخستین مجموعه ETFهای اسپات دارایی‌های مجازی آسیا را در بورس خود پذیرفت که شامل محصولات مبتنی بر بیت کوین نیز بود. در برزیل نیز صندوق‌هایی مانند QBTC11 و محصولات شاخص‌محور رمزارزی در بورس B3 معامله می‌شوند.

این نمونه‌ها نشان می‌دهند که سرمایه‌گذاران در بازارهای مختلف می‌توانند از مسیر محصولات بورسی به تغییرات قیمت بیت کوین دسترسی پیدا کنند؛ اما ساختار حقوقی، مقررات، شیوه نگهداری دارایی‌ها و شرایط دسترسی به هر محصول با توجه به کشور محل عرضه متفاوت است.

تأثیر ETF بیت کوین بر قیمت بیت کوین

ETFهای اسپات بیت‌ کوین، از طریق جریان ورود و خروج سرمایه می‌توانند بر عرضه و تقاضای این رمزارز اثر بگذارند. وقتی سرمایه‌گذاران پول بیشتری وارد یک صندوق می‌کنند، صندوق برای پاسخ‌گویی به تقاضا ممکن است واحدهای جدید منتشر کند و در نتیجه، بیت‌ کوین بیشتری بخرد. این خریدها، به‌ویژه اگر در مقیاس بزرگ انجام شوند، می‌توانند تقاضا در بازار نقدی را افزایش دهند و به رشد قیمت کمک کنند. در جهت مقابل، خروج سرمایه و بازخرید واحدهای صندوق می‌تواند به فروش BTC و افزایش فشار فروش منجر شود. البته شدت این اثر به حجم جریان سرمایه، شرایط نقدینگی بازار و میزان عرضه و تقاضای سایر معامله‌گران بستگی دارد.

برای ارزیابی اثر ETFها، باید بین حجم معاملات صندوق و جریان خالص سرمایه به آن تفاوت قائل شد. حجم معاملات نشان می‌دهد واحدهای صندوق در یک بازه زمانی چه میزان خریدوفروش شده‌اند؛ اما این معاملات عمدتاً میان خریداران و فروشندگان در بازار بورس انجام می‌شوند و به‌خودی‌خود به معنای ورود پول جدید به صندوق نیستند. در مقابل، جریان خالص سرمایه نشان می‌دهد پس از محاسبه ورود و خروج سرمایه، چه مقدار پول به صندوق اضافه شده یا از آن خارج شده است. این شاخص، در کنار تغییرات دارایی تحت مدیریت صندوق‌ها و سازوکار ایجاد و بازخرید واحدها، معیار مناسب‌تری برای بررسی ارتباط ETFها با تقاضای بیت‌ کوین است.

تأیید ETFهای اسپات بیت‌ کوین در آمریکا در ژانویه ۲۰۲۴، دسترسی سرمایه‌گذاران به بیت‌ کوین از طریق بازارهای مالی سنتی را گسترش داد. در ادامه، قیمت بیت‌ کوین در دسامبر ۲۰۲۴ برای نخستین بار از مرز ۱۰۰ هزار دلار عبور کرد. اما نمی‌توان این رشد را صرفاً به راه‌اندازی ETFها نسبت داد؛ زیرا قیمت بیت‌ کوین هم‌زمان از عواملی مانند شرایط اقتصاد کلان، انتظارات درباره نرخ بهره، تحولات سیاسی، میزان نقدینگی و تقاضای کلی بازار رمزارزها تأثیر می‌گیرد.

مزایای سرمایه‌گذاری در ETF‌های بیت کوین

ETF بیت کوین به سرمایه‌گذاران اجازه می‌دهد از طریق یک ابزار بورسی در معرض تغییرات قیمت این رمزارز قرار بگیرند. میزان سودمندی این روش به نیاز سرمایه‌گذار، شرایط بازار و ویژگی‌های صندوق بستگی دارد. مهم‌ترین مزایای آن را می‌توان در چهار محور بررسی کرد:

دسترسی آسان

ETF بیت کوین امکان سرمایه‌گذاری از طریق حساب کارگزاری و بازار بورس را فراهم می‌کند. در بازارهایی که این محصولات عرضه شده‌اند، سرمایه‌گذار می‌تواند بدون خرید مستقیم بیت کوین از صرافی‌های رمزارزی، واحدهای صندوق را معامله کند. این روش برای افرادی که ترجیح می‌دهند از زیرساخت‌های آشنای بازار سرمایه استفاده کنند، مسیر جایگزینی برای دسترسی به تغییرات قیمت بیت کوین فراهم می‌کند.

تنوع سرمایه‌گذاری

سرمایه‌گذار می‌تواند بیت کوین را از طریق ETF، در کنار دارایی‌هایی مانند سهام، اوراق قرضه و طلا در سبد خود قرار دهد. با این‌ حال، اضافه‌ کردن بیت کوین، الزاماً ریسک کل سبد را کاهش نمی‌دهد. نتیجه به سهم این دارایی در سبد، همبستگی آن با سایر دارایی‌ها و شرایط بازار بستگی دارد.

شفافیت

صندوق‌های بورسی معمولاً اطلاعاتی درباره ساختار، کارمزدها، دارایی‌های پایه و عملکرد خود منتشر می‌کنند. این اطلاعات به سرمایه‌گذار کمک می‌کند ویژگی‌های صندوق را بررسی و آن را با محصولات مشابه مقایسه کند.

مدیریت راحت

سرمایه‌گذاری از طریق ETF نیاز به نگهداری مستقیم بیت کوین و مدیریت کلیدهای خصوصی کیف پول را از بین می‌برد. سرمایه‌گذار می‌تواند واحدهای صندوق را از طریق حساب کارگزاری خود خریدوفروش کند و نگهداری دارایی پایه را به سازوکار تعیین‌شده در ساختار صندوق بسپارد. در مقابل، کاربر کنترل مستقیم بر بیت کوین‌های صندوق ندارد و باید شرایط نگهداری دارایی، متولی و حقوق هولدرهای واحدها را بررسی کند.

معایب سرمایه‌گذاری در ETF‌های بیت کوین

ETF بیت کوین در کنار تمام مزایایی که ارائه می‌کند، محدودیت‌هایی نیز دارد. برخی از این محدودیت‌ها به هزینه و ساختار صندوق مربوطند و برخی دیگر از نوسانات خود بیت کوین یا شرایط بازار ناشی می‌شوند. شناخت این تفاوت‌ها به ارزیابی دقیق‌تر ابزار کمک می‌کند.

هزینه‌های مدیریت

ETFها معمولاً کارمزد مدیریت دارند که به‌صورت دوره‌ای از دارایی‌های صندوق کسر می‌شود و در طول زمان بر بازده سرمایه‌گذار اثر می‌گذارد. بسته به ساختار محصول، هزینه‌های نگهداری دارایی و سایر هزینه‌های عملیاتی نیز می‌تواند در عملکرد صندوق منعکس شوند. این هزینه‌ها با کارمزد خریدوفروش واحدها در کارگزاری یا اختلاف قیمت خرید و فروش در بازار متفاوتند؛ بنابراین، مقایسه هزینه سرمایه‌گذاری باید همه این موارد را در نظر بگیرد.

نداشتن کنترل مستقیم بر بیت کوین

دارنده واحد ETF مالک واحدهای صندوق است، ولی مالک مستقیم بیت کوین‌های نگهداری‌شده در آن نیست. در نتیجه او نمی‌تواند بیت کوین متناظر با سرمایه‌گذاری خود را مستقیماً به کیف پول شخصی انتقال دهد یا از آن برای پرداخت و انجام تراکنش‌های شبکه استفاده کند.

نوسانات قیمت

ETF اسپات بیت کوین همچنان در معرض نوسانات قیمت این رمزارز قرار دارد. اگر قیمت بیت کوین کاهش پیدا کند، ارزش واحدهای صندوق نیز معمولاً تحت تأثیر قرار می‌گیرند. خرید ETF به‌جای خرید مستقیم بیت کوین، ریسک ناشی از تغییرات قیمت دارایی پایه را حذف نمی‌کند و هیچ بازدهی مشخصی را تضمین نمی‌کند.

ریسک‌های ساختاری، نظارتی و عملیاتی

عملکرد ETF علاوه بر قیمت بیت کوین، می‌تواند از ساختار خود محصول نیز تأثیر بگیرد. در صندوق‌های اسپات، کیفیت نگهداری دارایی، عملکرد متولی و سازوکار ایجاد و بازخرید واحدها اهمیت دارد. در صندوق‌های مبتنی بر قراردادهای آتی نیز سررسید و تمدید قراردادها می‌تواند باعث تفاوت بازده صندوق با تغییرات قیمت لحظه‌ای بیت کوین شود.

تغییر مقررات، اختلال در فرایند معاملات، نقدشوندگی ناکافی یا فاصله‌ گرفتن قیمت بازار واحدهای صندوق از ارزش خالص دارایی‌های آن نیز از جمله مواردی هستند که باید بررسی شوند. ماهیت و شدت این ریسک‌ها در همه صندوق‌ها یکسان نیست؛ در نتیجه، پیش از سرمایه‌گذاری باید اسناد رسمی محصول، ساختار حقوقی، هزینه‌ها و شرایط معاملاتی آن را مطالعه کرد.

بررسی صندوق‌های ETF سایر ارزهای دیجیتال

محصولات بورسی مرتبط با ارزهای دیجیتال به بیت کوین محدود نیستند. اتریوم یکی از مهم‌ترین نمونه‌ها است که محصولات اسپات مبتنی بر آن از ژوئیه ۲۰۲۴ در بازار آمریکا معامله می‌شوند. این محصولات امکان سرمایه‌گذاری در معرض تغییرات قیمت اتریوم (ETH) را از طریق بازار بورس فراهم می‌کنند؛ سرمایه‌گذار در این روش الزاماً خود ETH را در کیف پول شخصی نگهداری نمی‌کند. البته ساختار حقوقی محصولات عرضه‌شده یکسان نیست و برخی از آن‌ها از نظر مقرراتی در دسته محصولات قابل معامله در بورس (ETP) قرار می‌گیرند؛ ETP با صندوق‌های متعارف تحت قانون شرکت‌های سرمایه‌گذاری آمریکا تفاوت دارد.

در بازارهای بین‌المللی، محصولات قابل معامله مرتبط با رمزارزهایی مانند سولانا (SOL)، ریپل (XRP) و کاردانو (ADA) نیز عرضه شده‌اند. برای نمونه، در اروپا می‌توان به ETP سولانا بیت‌وایز (Bitwise Physical Solana ETP)، ETP ریپل بیت‌وایز (Bitwise Physical XRP ETP) و ETP کاردانو بیت‌وایز (Bitwise Physical Cardano ETP) اشاره کرد. همچنین، صندوق ETP مبتنی بر ۱۰ دارایی ۲۱شرز (21Shares Crypto Basket 10 Core ETP)، سبدی از چند دارایی دیجیتال را دنبال می‌کند و به‌جای تمرکز بر یک رمزارز، امکان سرمایه‌گذاری در مجموعه‌ای از دارایی‌ها را فراهم می‌سازد.

در آمریکا نیز محصولات بورسی مرتبط با برخی رمزارزها، از جمله XRP و سولانا، وارد بازار شده‌اند و محصولات مرتبط با کاردانو نیز در قالب‌های مشخصی عرضه یا پیگیری شده‌اند. اما باید میان صندوق اسپات که دارایی پایه را نگهداری می‌کند، صندوق مبتنی بر قراردادهای آتی و محصولات اهرمی تفاوت گذاشت. برای مثال، صندوق اهرمی ممکن است بازده روزانه‌ای چند برابر تغییرات دارایی پایه را هدف بگیرد؛ این ویژگی با دنبال‌ کردن ساده قیمت اسپات یکسان نیست. بنابراین، هنگام بررسی هر محصول باید بازار محل عرضه، دارایی پایه، ساختار حقوقی و هدف سرمایه‌گذاری آن را جداگانه بررسی کرد.

خرید بیت کوین بدون ETF چگونه انجام می‌شود؟

متاسفانه با توجه به شرایط موجود، کاربران ایرانی به ETFهای بیت کوین دسترسی مستقیم ندارید، اگر در ایران زندگی می‌کنید یا به‌صورت شخصی ترجیح می‌دهید که خود بیت کوین را در اختیار داشته باشید، می‌توانید آن را از طریق یک صرافی ارز دیجیتال خریداری کنید. در این روش، بیت کوین مستقیماً به دارایی شما تبدیل می‌شود و می‌توانید آن را در حساب صرافی نگه دارید یا به کیف پول شخصی انتقال دهید. در مقابل، مسئولیت حفاظت از کلیدهای خصوصی و رعایت نکات امنیتی هنگام نگهداری در کیف پول شخصی بر عهده خودتان خواهد بود.

در خرید ETF، شما واحدهای صندوق را در بازار بورس معامله می‌کنید؛ اما در خرید مستقیم، خود بیت کوین را در اختیار دارید. انتخاب میان این دو روش به دسترسی قانونی و عملی شما، هزینه‌ها، نیاز به انتقال رمزارز و میزان تمایلتان به مدیریت مستقیم دارایی بستگی دارد. برای آشنایی با روش خرید مستقیم، می‌توانید صفحه ⁠خرید بیت کوین در نوبیتکس را بررسی کنید.

جمع‌بندی

ETF بیت کوین راهی برای سرمایه‌گذاری در معرض تغییرات قیمت این رمزارز، از طریق بازارهای بورسی است؛ اما خرید واحدهای این صندوق‌ها، با مالکیت مستقیم بیت کوین تفاوت دارد. در این روش، سرمایه‌گذار تابع ساختار، هزینه‌ها و شرایط معاملاتی محصول و صندوق مربوطه است، اما خرید مستقیم امکان نگهداری و انتقال خود رمزارز را فراهم می‌کند و مسئولیت‌های مربوط به امنیت و نگهداری آن را نیز به همراه دارد.

برای انتخاب میان این دو روش، ابتدا باید دسترسی خود به بازار مربوطه و محدودیت‌های قانونی را بررسی کنید؛ سپس هزینه‌های معامله و نگهداری، ساختار محصول و میزان کنترلی را که بر دارایی می‌خواهید، در نظر بگیرید. هیچ‌یک از این روش‌ها برای همه سرمایه‌گذاران برتری مطلق ندارد و انتخاب مناسب به هدف، شرایط و میزان تحمل ریسک هر فرد بستگی دارد.

سوالات متداول (FAQ)

تفاوت ETF اسپات و ETF فیوچرز بیت کوین چیست؟

ETF اسپات، بیت کوین واقعی را به‌عنوان دارایی پایه نگهداری می‌کند؛ اما ETF فیوچرز برای مواجهه با تغییرات قیمت بیت کوین از قراردادهای آتی استفاده می‌کند. به همین دلیل، عملکرد صندوق آتی می‌تواند با تغییرات قیمت لحظه‌ای بیت کوین تفاوت داشته باشد.

آیا سهام ETF بیت کوین در بازار بورس ایران وجود دارد؟

خیر؛ ETF بیت‌ کوین هنوز به‌عنوان صندوقی قابل معامله در بورس ایران عرضه نشده است. البته در سال ۱۴۰۴ طرح ایجاد گواهی سپرده بیت‌ کوین در بورس کالای ایران مطرح شد و مسئولان از آماده‌سازی این ابزار خبر دادند.

آیا خرید ETF بیت کوین به معنای مالکیت مستقیم بیت کوین است؟

خیر. با خرید ETF، شما مالک واحدهای صندوق می‌شوید، نه لزوماً بیت کوین قابل‌انتقال به کیف پول شخصی. نگهداری دارایی پایه و نحوه دسترسی به آن تابع ساختار حقوقی و شرایط همان محصول است.

آیا ETF بیت کوین برای سرمایه‌گذاری کم‌ریسک مناسب است؟

ETF بیت کوین ریسک نوسانات قیمت خود بیت کوین را از بین نمی‌برد و ممکن است با ریسک‌های دیگری مانند کارمزد، اختلاف قیمت بازار با ارزش خالص دارایی‌ها یا محدودیت‌های ساختاری نیز همراه باشد.

بزرگ‌ترین ETF اسپات بیت کوین کدام است؟

صندوق آی‌شِرز بیت کوین تراست (IBIT) متعلق به بلک‌راک؛ بر اساس داده‌های منتشرشده، این شرکت در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ حدود ۶۷٫۱ میلیارد دلار دارایی تحت مدیریت داشته و در میان محصولات اسپات بیت کوین آمریکا در جایگاه پیشرو قرار دارد.