متاورس چیست؟ همه چیز درباره Metaverse و دنیای مجازی

خلاصه مطلب

متاورس را می‌توان نسل بعدی اینترنت دانست؛ جایی که ارتباطات ما از صفحات دوبعدی به جهان‌های تعاملی و سه‌بعدی ارتقا می‌یابد. این دنیای مجازی که هرگز متوقف نمی‌شود، مرزهای میان واقعیت فیزیکی و فضای دیجیتال را در هم می‌شکند. زیرساخت‌های متاورس برپایه فناوری‌هایی نظیر واقعیت توسعه‌یافته، بلاکچین، هوش مصنوعی و شبکه‌های پرسرعت بنا شده است. کاربردهای متاورس فراتر از بازی و سرگرمی است و به‌زودی تحولاتی عمیق در حوزه‌های آموزش، دورکاری، پزشکی و اقتصاد جهانی ایجاد خواهد کرد. بااین‌حال، توسعه چنین ایده‌ای با چالش‌های جدی متعددی در زمینه حریم خصوصی و امنیت روبه‌روست و از همین حالا باید برای آن‌ها چاره‌ای اندیشید. باتوجه‌به سرمایه‌گذاری میلیارد دلاری غول‌های فناوری مانند متا، اپل و مایکروسافت، پیش‌بینی می‌شود که آینده متاورس در سه فاز تدریجی تا سال ۲۰۳۵ محقق شود. درنهایت، موفقیت این اکوسیستم به قانون‌گذاری اصولی و انتخاب‌های اخلاقی انسان‌ها در مدیریت داده‌ها گره خورده است.

مقدمه

متاورس (Metaverse) که در لغت به‌معنای «فراتر از جهان» است، از ترکیب دو واژه «متا» به‌معنای فراتر و «ورس» به‌معنای جهان تشکیل شده است. اگر بخواهیم آن را به ساده‌ترین شکل ممکن تعریف کنیم، متاورس همان نسخه سه‌بعدی و تجسم‌یافته از اینترنت است. جذابیت این دنیای جدید به‌حدی است که غول‌های فناوری مانند شرکت متا (فیسبوک سابق) میلیاردها دلار برای توسعه آن سرمایه‌گذاری کرده‌اند. در همین حال، مؤسسات مالی بزرگ نیز با تکیه بر پیشرفت‌های چشمگیر در فناوری‌های واقعیت مجازی، بلاکچین، هوش مصنوعی و اینترنت پرسرعت، پیش‌بینی می‌کنند که اقتصاد متاورس در سال‌های پیش‌رو به یک بازار چند تریلیون دلاری تبدیل خواهد شد.

اگر این پدیده شگفت‌انگیز ذهن شما را هم درگیر کرده و کنجکاوید بدانید متاورس چیست، چگونه مرزهای دنیای فیزیکی و دیجیتال را محو می‌کند و چه ارتباطی با ارزهای دیجیتال دارد، تا انتهای این مقاله از نوبیتکس با ما همراه باشید.

تاریخچه متاورس؛ از رمان‌های علمی‌تخیلی تا تکامل وب

برای درک عمیق‌تر پدیده متاورس، بهتر است ابتدا نگاهی به ریشه‌های آن بیندازیم. برخلاف تصور رایج، متاورس یک ایده ناگهانی و نوظهور نیست که غول‌های فناوری امروزی آن را به‌تازگی اختراع کرده باشند؛ بلکه حاصل دهه‌ها رویاپردازی نویسندگان رمان‌های علمی‌تخیلی و برنامه‌نویسان است. به‌طور کلی می‌توانیم مسیر تکامل متاورس را در سه مرحله اصلی بررسی کنیم:

مرحله اول: تولد واژه متاورس در ادبیات سایبرپانک

واژه متاورس را اولین بار نیل استیونسون (Neal Stephenson) در رمان مشهور اسنو کرش (Snow Crash) به کار برد. این کتاب که در سال ۱۹۹۲ به چاپ رسید، یک رمان پادآرمانشهری بود که در آن انسان‌ها برای فرار از واقعیت تاریک و فروپاشی اقتصادی جهانی، با استفاده از عینک‌های ویژه‌ای وارد یک فضای مجازی سه‌بعدی به‌نام متاورس می‌شدند. اتفاقاً واژه آواتار (Avatar) هم برای اولین بار در همین کتاب معرفی شد. احتمالاً می‌دانید که آواتار همان نماینده گرافیکی ما در دنیای دیجیتال است.

در آن زمان، چه کسی تصور می‌کرد روزی برسد که این ایده به نقشه راهی برای برنامه‌نویسان در دهه‌های بعد تبدیل شود؟

مرحله دوم: دنیای بازی‌ها

اولین پلتفرمی که به‌شکل جدی برای خلق یک دنیای مجازیِ متاورس‌مانند تلاش کرد، سکند لایف (Second Life) بود. این پلتفرم که ساخت شرکت لیندن لب (Linden Lab) است، در سال ۲۰۰۳ راه‌اندازی شد. سکند لایف به کاربران امکان ساخت آواتار، خرید زمین، طراحی لباس و معامله با ارز اختصاصی پلتفرم را می‌داد. بسیاری از شرکت‌های واقعی مانند آی‌بی‌ام (IBM) و خبرگزاری‌هایی مانند رویترز در این پلتفرم دفتر مجازی تأسیس کردند.

بااین‌حال، سکند لایف نتوانست به متاورس ایدئالی که امروز در ذهن داریم تبدیل شود؛ زیرا در آن دوران هنوز زیرساخت‌های کلیدی مانند قدرت پردازش سخت‌افزارها و پهنای باند اینترنت برای پشتیبانی از یک دنیای مجازی پیوسته و باکیفیت، به‌اندازه کافی پیشرفت نکرده بودند.

پس از سکند لایف، صنعت بازی‌های ویدیویی به ساخت فضاهای مجازی پیشرفته‌تر روی آورد. بازی‌هایی ازجمله ماینکرفت، فورتنایت و روبلاکس (Roblox)، باعث شدند ارتباط اجتماعی در فضای مجازی و خرید دارایی‌های دیجیتالی برای نسل جدید عادی شود. برگزاری کنسرت مجازی تراویس اسکات در فورتنایت که میلیون‌ها نفر در آن حضور داشتند، نشان داد که می‌توان رویدادهای زنده را در فضای مجازی برگزار کرد و به کاربر همان تجربه‌ای را بخشید که با حضور واقعی در رویداد به آن دست می‌یافت.

مرحله سوم: تکامل اینترنت و پیدایش وب ۳.۰

متاورس امروزی، به‌طرز پیچیده‌ای با مسیر تکامل خودِ اینترنت گره خورده است. نسل‌های قدیمی‌تر می‌دانند که اینترنت از ابتدا به‌شکلی که امروز از آن استفاده می‌کنیم نبوده و در گذر زمان، تحولاتی را تجربه کرده است. تا به امروز، سه نسل از اینترنت را شناخته‌ایم که عبارت‌اند از:

نسل اول؛ Web 1.0

وب ۱ به دهه‌های ۱۹۹۰ تا اوایل ۲۰۰۰ تعلق دارد. اینترنتی که فقط برای خواندن طراحی شده بود و کاربران صرفاً اطلاعات را «مصرف می‌کردند».

نسل دوم؛ Web 2.0

وب ۲ که از حدود سال ۲۰۰۴ با ظهور شبکه‌های اجتماعی مانند فیسبوک آغاز شد. این وب هم برای خواندن و هم برای نوشتن طراحی شده است. کاربران خودشان محتوا تولید می‌کنند و خودشان هم محتوا را مصرف می‌کنند. بااین‌حال، کنترل داده‌ها، هویت‌ها و درآمدها در انحصار چند شرکت بزرگ متمرکز و غول‌های فناوری است.

نسل سوم؛ Web 3.0

وب ۳ که آینده اینترنت را شکل می‌دهد، بر پایه بلاکچین و تمرکززدایی ساخته خواهد شد. اینترنت نسل سوم نه‌تنها خواندنی و نوشتنی خواهد بود، مالکیت همه‌چیز را به کاربران خواهد سپرد. متاورس امروزی به نسل سوم وب نیاز دارد.

درنهایت، تعریف متاورس چیست؟

باتوجه‌به آنچه گفتیم، متاورس را می‌توان رابط کاربری و بصری وب ۳ دانست؛ اینترنت تجسم‌یافته‌ای که در آن، کاربر مالک واقعی داده‌ها و دارایی‌های دیجیتال خود است و همه‌چیز را در محیط کاملاً سه‌بعدی و تعاملی تجربه می‌کند. از اواخر سال ۲۰۲۱ که فیسبوک نام خود را به متا تغییر داد و سرمایه‌های میلیارد دلاری از شرکت‌های فناوری به متاورس سرازیر شد، دیگر با یک مفهوم صرفاً تخیلی و وابسته به بازی‌ها مواجه نیستیم. ما دیگر به محتوای اینترنتی «نگاه نمی‌کنیم»، با آواتارهای خود وارد اینترنت می‌شویم.

فناوری‌های زیرساختی متاورس

یکی از مهم‌ترین پرسش‌هایی که درباره متاورس مطرح می‌شود این است که این دنیای جدید اساساً از چه اجزایی ساخته شده است؟ بسیاری از افراد متاورس را معادل واقعیت مجازی می‌دانند و گروهی دیگر آن را یک فناوری واحد و مستقل به شمار می‌آورند. بااین‌حال، حقیقت این است که متاورس نه یک فناوری واحد است و نه همان واقعیت مجازی؛ بلکه یک اکوسیستم عظیم و پیچیده است که از همگرایی چندین فناوری پیشرفته شکل گرفته است. این فناوری‌ها در واقع موتورهای محرک این جهان موازی هستند که در ادامه به مهم‌ترین آن‌ها اشاره می‌کنیم:

واقعیت توسعه‌یافته (XR)

واقعیت توسعه‌یافته (Extended Reality) ترکیبی از سه فناوری است که ممکن است برایتان آشنا باشند:

• واقعیت مجازی (VR): فناوری مبتنی بر هدست‌هایی که شما را کاملاً از دنیای فیزیکی جدا کرده و به یک محیط مجازی سه‌بعدی وارد می‌کنند؛
• واقعیت افزوده (AR): فناوری‌ای که برخلاف واقعیت مجازی ارتباط کاربر با دنیای واقعی را قطع نمی‌کند؛ بلکه عناصر دیجیتال را روی محیط فیزیکی قرار می‌دهد (مانند فیلترهایی که در اینستاگرام روی تصویر خود قرار می‌دهید)؛
• واقعیت ترکیبی (MR): فناوری پیشرفته‌تری که باعث می‌شود اشیای فیزیکی و دیجیتالی نه‌تنها در کنار هم قرار بگیرند، بلکه با یکدیگر تعامل نیز داشته باشند. هدست اپل ویژن پرو نمونه‌ای از فناوری MR است.

این سه فناوری در کنار هم واقعیت توسعه‌یافته را تشکیل می‌دهند و به‌منزله چشم و گوش ما در متاورس عمل می‌کنند.

بلاکچین و ارزهای دیجیتال

ازآنجاکه متاورس واقعی بر پایه وب ۳ ساخته می‌شود و ماهیتی غیرمتمرکز دارد، پایگاه‌های داده سنتی در آن کارآیی لازم را ندارند. اینجاست که بلاکچین و فناوری‌های وابسته به آن، نقش مهم خود را در اقتصاد و اجرای قوانین در متاورس ایفا می‌کنند. برای نمونه:

• ارزهای دیجیتال به‌عنوان پول رایج برای خرید، فروش و تبادلات مالی در این فضا استفاده می‌شوند؛
• توکن‌های غیرمثلی (NFT) به‌عنوان سند مالکیت قطعی برای هر دارایی دیجیتال (خواه یک قطعه زمین مجازی باشد یا یک اثر هنری یا حتی لباس آواتار شما) به کار می‌روند. ثبت این مالکیت در بلاکچین، غیرقابل‌تغییر و دستکاری است و هیچ‌کس نمی‌تواند دارایی شما را مصادره کند؛
• قراردادهای هوشمند برای اجرای خودکار، امن و شفاف قوانین و تراکنش‌ها ضروری‌اند زیرا در متاورس هیچ واسطه یا نهاد ناظری وجود ندارد.

هوش مصنوعی (AI)

در متاورس مرزهای جغرافیایی وجود ندارند. بنابراین، هر کاربری از هر نقطه در جهان می‌تواند در یک محیط مشترک با کاربران دیگر حضور داشته باشد. حال سؤال اینجاست که ما چگونه می‌توانیم با دیگران تعامل برقرار کنیم وقتی حتی زبان یکدیگر را نمی‌فهمیم؟ آواتارهای ما چگونه می‌توانند نسبت به یکدیگر واکنش‌های احساسی نشان دهند؟ چطور به‌طور دستی می‌توان اشیا، ساختمان‌ها و مناظر جهانی به این بزرگی را ساخت؟

اینجاست که نقش هوش مصنوعی به‌عنوان مغز متفکر دنیای متاورس آشکار می‌شود. برخی از کارهایی که به کمک AI در متاورس انجام می‌شود عبارت‌اند از:

خلق محتوای خودکار

الگوریتم‌های AI می‌توانند به تولید خودکار محتوا کمک کنند. با این ویژگی، در کسری از ثانیه می‌توان همه مناظر، ساختمان‌ها، پل‌ها، خیابان‌ها و میدان‌های یک جهان سه‌بعدی را ایجاد کرد. بدون هوش مصنوعی، این کار بسیار زمان‌بر است و حتی غیرممکن به نظر می‌رسد.

هوشمندسازی NPCها

NPCها همان شخصیت‌های غیرقابل‌بازی در متاورس هستند. آیا تاکنون بازی‌های جهان آزاد مانند GTA را بازی کرده‌اید؟ یادتان هست در آن بازی‌ها یک‌سری عابر پیاده، فروشنده و حتی مأمور پمپ‌بنزین در شهر بودند که نقشی در بازی اصلی نداشتند اما می‌توانستید با آن‌ها تعامل برقرار کنید؟ مثلاً اگر به یک عابر پیاده تنه می‌زدید، عصبانی می‌شد و حتی ممکن بود روی شما اسلحه بکشد! در متاورس هم چنین شخصیت‌هایی وجود دارند.

تا قبل از پیشرفت واقعی AI، برنامه‌نویس بازی برای هر NPC چند جمله یا واکنش ثابت می‌نوشت و آن‌ها فقط می‌توانستند همان چند جمله‌ها و واکنش‌ها را تکرار کنند. برای مثال، اگر در یک بازی به فروشگاه می‌رفتید، فروشنده از شما می‌پرسید: «سلام مسافر، چطور می‌تونم کمکت کنم؟» و دفعه بعد ممکن بود بگوید: «چیز خاصی لازم داری در خدمتم». اگر صدبار دیگر به فروشگاه برمی‌گشتید، او همین جملات را می‌گفت.

به‌لطف هوش مصنوعی، با NPCهای کاملاً هوشمند در متاورس تعامل برقرار می‌کنیم. آن‌ها می‌توانند در لحظه فکر کنند و به پرسش‌های ما پاسخ‌های طبیعی و منطقی بدهند. برای نمونه، به یک فروشگاه بروید و به زبان طبیعی خودتان با مشتری یا صاحب مغازه، درباره قیمت بیت کوین صحبت کنید. متوجه می‌شوید که کاملاً طبیعی با شما بحث می‌کند. می‌توانید انتظار واکنش‌های احساسی را هم داشته باشید؛ برای مثال، اگر به او توهین کنید ممکن است به شما اخم کند یا حتی فحش بدهد! واقعیت این است که در متاورس به‌سختی می‌توان فهمید طرف مقابل یک NPC هوشمند است یا یک آواتار واقعی.

ویژگی‌های کلیدی متاورس

هر فضای سه‌بعدی یا بازی واقعیت مجازی، لزوماً متاورس نیست. برای اینکه یک جهان مجازی metaverse به شمار رود، باید از ویژگی‌های مشخصی برخوردار باشد. در ادامه به پنج ویژگی بنیادین متاورس که نظریه‌پردازان این حوزه مطرح کرده‌اند اشاره می‌کنیم:

تداوم و خاموشی‌ناپذیری

متاورس هرگز ریست نمی‌شود، متوقف نمی‌شود و به پایان نمی‌رسد. درست مانند دنیای واقعی، همیشه در جریان است. اگر از پلتفرم خارج شوید و یک هفته بعد برگردید، می‌بینید که در نبود شما، تغییراتی در شهر، رویدادها و اقتصاد صورت گرفته است. برای نمونه، فرض کنید در متاورس یک قطعه زمین خریده‌اید. بعد از یک هفته وارد پلتفرم می‌شوید و می‌بینید که کاربر همسایه، در زمین خود یک ویلای دوبلکس ساخته و منظره زمین شما کاملاً تغییر کرده است!

به‌عنوان مثالی دیگر، فرض کنید امروز یک قطعه زمین می‌خرید و از پلتفرم خارج می‌شوید. یک هنرمند مشهور در خیابانی که شما زمین خریده‌اید، ویلا می‌خرد. کاربران زیادی هجوم می‌آورند که برای همسایه‌شدن با او، در همان ناحیه زمین بخرند. فردای آن روز شما وارد متاورس می‌شوید و می‌بینید که قیمت زمین شما رشد کرده و ۱۰ برابر شده است! این نشان می‌دهد وقتی شما در متاورس نیستید، زندگی در آن ادامه دارد.

همگامی و حضور در لحظه

همه رویدادها و اتفاقات در متاورس در لحظه و به‌صورت زنده رخ می‌دهند. کاربران مختلف از سراسر جهان یک رویداد را دقیقاً در یک لحظه واحد تجربه می‌کنند. برای مثال، اگر یک کنسرت یا مراسم در متاورس برگزار شود، شما و هزاران آواتار دیگر در یک فضای مشترک کنار هم هستید و کنسرت را تماشا می‌کنید.

قابلیت تعامل و همکاری

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های متاورس، امکان‌پذیری قابلیت تعامل بین دنیاهای مختلف است؛ چیزی که در نسخه‌های دوبعدی اینترنت وجود نداشت. برای نمونه، اگر شما در بازی فورتنایت یک شمشیر داشته باشید، می‌توانید آن را به ماینکرفت ببرید؟ آیا می‌توانید سلاح‌های تامی ورستی در GTA وایس سیتی را به GTA سن آندریاس ببرید تا CJ از آن‌ها استفاده کند؟ مسلماً نه. شما حتی نمی‌توانید پروفایل خود را از پلتفرم متا به اکس (توییتر سابق) منتقل کنید.

این در حالی است که در متاورس، هرچیزی که مالک آن هستید، در هر جای دیگری و در هر پلتفرم دیگری متعلق به شماست. شما حتی می‌توانید لباسی را که در یک پلتفرم برای آواتار خود خریده‌اید، به پلتفرم دیگری منتقل کنید و در یک جلسه کاری در آنجا بپوشید. داده‌ها، دارایی‌ها و هویت شما در سراسر متاورس از هر پلتفرمی، یکپارچه و قابل‌انتقال است. درست مانند دنیای فیزیکی که شما می‌توانید تلفن‌همراهتان را از تهران به خرم‌آباد ببرید!

اقتصاد پویا و کارآمد

یکی دیگر از ویژگی‌های کلیدی متاورس، اقتصاد واقعی و پویای آن است. متاورس فقط برای سرگرمی نیست؛ شما به‌همراه دیگران می‌توانید در این فضا کار کنید، ارزش خلق کنید، کالاها و خدمات دیجیتال و فیزیکی بخرید، بفروشید و درآمد کسب کنید. این اقتصاد با استفاده از رمزارزها و فناوری بلاکچین مدیریت می‌شود. این دارایی‌ها حتی در جهان واقعی هم قابل‌استفاده هستند. بنابراین، آنهایی که فکر می‌کنند متاورس قرار است همان ماجرای شهر بازی در داستان پینوکیو را روی کاربران پیاده کند، تفکری ساده‌انگارانه دارند.

گنجایش بی‌نهایت

در متاورس، سرورها گنجایش نامحدودی دارند. اگر میلیون‌ها کاربر همزمان در یک رویداد یا یک خیابان حضور داشته باشند، متاورس برای همه آن‌ها ظرفیت دارد. همین ویژگی آن را از بازی‌ها که در بهترین حالت، معمولاً بیشتر از ۱۰۰ نفر را نمی‌توانند در یک نقشه جا دهند متمایز می‌کند. درنتیجه، متاورس قرار است یک شبکه پیوسته و بدون مرز باشد.

کاربردهای متاورس در صنایع مختلف

بسیاری از افراد تصور می‌کنند متاورس فقط یک بازی رایانه‌ای پیشرفته است؛ درحالی‌که این فناوری می‌تواند در همه زمینه‌ها از کار و آموزش گرفته تا زندگی تحول ایجاد کند. متاورس مرزهای بین دنیای دیجیتال و فیزیکی را از بین می‌برد و به همین دلیل، پتانسیل عظیمی برای ایجاد تغییر در صنایع گوناگون دارد. در ادامه، به بررسی برخی حوزه‌های کلیدی که بیشترین تأثیر را از متاورس می‌پذیرند خواهیم پرداخت.

آموزش و یادگیری

متاورس کلاس‌های درس خسته‌کننده را به محیطی سه‌بعدی و جذاب تبدیل می‌کند.

در متاورس می‌توانید همه‌چیز را به‌شکل واقعی تجربه کنید. در زنگ تاریخ، نیازی نیست روی نیمکت بنشینید و معلم یک‌ریز درباره روم باستان برایتان صحبت کند. می‌توانید خودتان در یک محیط شبیه‌سازی‌شده به روم باستان قدم بزنید و درباره جنگ‌ها و تاریخ آن به‌شکل ملموس مطالعه کنید. در زنگ زیست‌شناسی، می‌توانید وارد یکی از سلول‌های بدن انسان شوید و همه اجزای آن را از نزدیک ببینید.

دانشجویان پزشکی می‌توانند جراحی‌های پیچیده را روی بیماران مجازی تمرین کنند. ازآنجاکه همه‌چیز واقعی است و به‌صورت عملی یاد می‌گیرند، بعدها راحت‌تر می‌توانند به درمان بیماران حقیقی بپردازند. دانشجویان مهندسی امکان آن را خواهند داشت که روش‌های ایمن‌سازی ساختمان‌ها را در محیط متاورس بیازمایند و سپس با اطمینان، این روش‌ها را روی سازه‌های دنیای واقعی پیاده کنند.

تسهیل کسب‌وکار آنلاین و دورکاری

دوران جلسات خسته‌کننده در محیط‌های دوبعدی و الزام به حضور فیزیکی مداوم در دفاتر کاری رو به پایان است.

در دوران پاندمی کرونا، جهان به ارزش واقعی دورکاری و ضرورت استفاده از زیرساخت‌های آنلاین پی برد و اینترنت توانست اقتصاد جهانی را از توقف کامل نجات دهد. بااین‌حال، پلتفرم‌های فعلی ازجمله اسکایپ و زوم، پاسخگوی نیاز شرکت‌ها برای تعاملات عمیق و طبیعی نیستند. اکنون با ظهور متاورس، کسب‌وکارها می‌توانند دفتر مرکزی خود را در جهان‌های سه‌بعدی بسازند؛ جایی که کارمندان از سراسر جهان با آواتارهای خود وارد دفتر می‌شوند، دور یک میز مشترک می‌نشینند، روی وایت‌برد مجازی ایده‌پردازی می‌کنند و حتی زبان بدن یکدیگر را می‌فهمند. این تحول بزرگ، تجربه دورکاری را از یک تماس تصویری ساده به احساس عمیق «حضور مشترک» ارتقا می‌دهد.

پزشکی و سلامت

در حوزه پزشکی و سلامت، ترکیب متاورس با اینترنت اشیا (IoT) افق‌های جدیدی را پیش روی کادر درمان قرار داده است. برای نمونه، پزشکان می‌توانند با بهره‌گیری از اسکن‌های پیشرفته و داده‌های لحظه‌ای دریافتی از سنسورهای فیزیکی، یک نسخه دیجیتال بسیار دقیق از آناتومی بدن بیمار در محیط متاورس ایجاد کنند. این فناوری به متخصصان اجازه می‌دهد پیش از اتخاذ تصمیم نهایی، رویکردهای مختلف درمانی یا جراحی‌های پیچیده را روی این مدل سه‌بعدی شبیه‌سازی و آزمایش کنند. پس از اطمینان از اثربخشی کامل نوع درمان، امکان انجام بهترین و کم‌خطرترین روش درمانی روی بیمار واقعی فراهم می‌شود.

متاورس می‌تواند در زمینه سلامت روان هم کاربرد داشته باشد. روان‌درمانگران می‌توانند در محیط‌های کنترل‌شده واقعیت مجازی در متاورس، فوبیاهایی ازجمله ترس از پرواز، ترس از ارتفاع یا ترس از فضاهای بسته را درمان کنند.

نکته: همه این موارد هنوز به بررسی‌های بیشتری نیاز دارند و نتایج حاصل‌شده باید به‌طور کامل و دقیق مطالعه شوند.

خرده‌فروشی و تجارت الکترونیک

در اینترنت فعلی (web 2.0)، تجربه خرید آنلاین به گشت‌وگذار در صفحات وب، اسکرول‌کردن عکس‌های دوبعدی و گمانه‌زنی درباره کیفیت محصول خریداری‌شده محدود می‌شود. در بیشتر مواقع، محصولی که به دستتان می‌رسد، به همان خوبی که در عکس‌ها می‌دیدید نیست. این در حالی است که متاورس مفهوم خرده‌فروشی را کاملاً متحول کرده است. در این فضای سه‌بعدی، امکان شبیه‌سازی دقیق همه محصولات فراهم است و می‌توانید هرچیزی را قبل از سفارش نسخه فیزیکی آن امتحان کنید.

به‌عنوان نمونه، فرض کنیم می‌خواهید لباس بخرید. وارد یک فروشگاه مجازی می‌شوید و لباس موردنظرتان را انتخاب می‌کنید. برای اطمینان از اندازه و تن‌خور آن، ابتدا لباس را بر تن آواتار اختصاصی خودتان که ابعاد آن دقیقاً با فیزیک بدنی شما یکسان است، پرو می‌کنید. حتی می‌توانید کیفیت و جنس پارچه را با لمس‌کردن بررسی کنید. سنسورهای دقیق طوری حس لامسه‌تان را شبیه‌سازی می‌کنند که انگار دارید پارچه واقعی را لمس می‌کنید. با این ویژگی، حتی امتحان‌کردن مدل مو پیش از مراجعه به آرایشگاه و چیدن دکوراسیون در نسخه دیجیتال منزلتان قبل از خرید امکان‌پذیر خواهد بود. همین پتانسیل عظیم باعث شده است غول‌های صنعت مد مانند نایکی (Nike) و گوچی (Gucci) سرمایه‌گذاری‌های کلانی برای توسعه فروشگاه‌های متاورسی خود انجام دهند.

سرگرمی و گردشگری مجازی

در متاورس هنرمندان می‌توانند کنسرت‌هایی با حضور همزمان میلیون‌ها نفر برگزار کنند، بدون اینکه نگران محدودیت تعداد صندلی یا خطر ازدحام فیزیکی باشند. افراد سالمند یا کسانی که توانایی مالی یا جسمی برای سفر ندارند، می‌توانند در متاورس از موزه لوور پاریس یا اهرام مصر به‌صورت مجازی و با کیفیت خیره‌کننده‌ای بازدید کنند. حتی می‌توانند یک راهنمای تور مجازی (NPC هوشمند) برای خودشان داشته باشند.

چالش‌ها، خطرات و موانع متاورس

تا بدینجا از وعده‌های متاورس برای آینده‌ای روشن گفتیم؛ اما آیا مسیر رسیدن به آن هموار است؟ هنوز نه. منتقدان و کارشناسان چالش‌های نگران‌کننده و مهمی را برای این فناوری برمی‌شمارند که عبارت‌اند از:

نقض حریم خصوصی و امنیت داده‌های بیومتریک

در شبکه‌های اجتماعی وب ۲ مانند اینستاگرام، شرکت سازنده پلتفرم فقط می‌داند ما روی چه چیزی «کلیک» می‌کنیم؛ اما در متاورس که از هدست‌های واقعیت مجازی استفاده می‌شود، شرکت‌ها می‌توانند داده‌های بیومتریک ما را جمع‌آوری کنند. آن‌ها حتی می‌توانند بفهمند مردمک چشم ما چه زمانی گشاد می‌شود (مثلاً هیجان داریم)، چشم‌های ما دقیقاً به کدام نقطه از صفحه‌نمایش خیره شده است و ضربان قلبمان چقدر است!

این حجم از اطلاعات شخصی، امکان دستکاری احساسی و تبلیغات ناخواسته را بسیار پیچیده و خطرناک می‌کند.

ایمنی کاربران

در اینترنت فعلی، آزار و اذیت کاربران معمولاً با متن یا تصویر انجام می‌شود؛ اما در متاورس، ممکن است این را به‌صورت حسی و جسمی درک کنید. برای نمونه، اگر یک آواتار مزاحم در متاورس بیش‌ازحد به شما نزدیک شود یا مثلاً فریاد بزند، مغز شما آن را به‌عنوان یک تهدید فیزیکی واقعی تفسیر می‌کند. گزارش‌هایی از آزارهای جنسی کلامی و فیزیکی (مثل لمس‌کردن آواتار) در پلتفرم‌های اولیه متاورس ثبت شده و به همین دلیل، قابلیت‌هایی مانند منطقه امن (Safe Zone) به متاورس اضافه شده است.

سلامت روان و اعتیاد به فضای مجازی

اگر دنیای مجازی برای کاربری زیباتر، جذاب‌تر و راحت‌تر از دنیای واقعی باشد، بیم آن می‌رود که به فرار از واقعیت (Escapism) روی آورد. برخی افراد به‌ویژه نوجوانان ممکن است دیگر تمایلی به بازگشت به دنیای واقعی و مواجهه با مشکلات زندگی نداشته باشند.

علاوه بر آن، زندگی در یک دنیای ایدئال با چهره‌ها و اندام‌های فیلترشده، ممکن است به تشدید نارضایتی از بدن یا زندگی واقعی و درنتیجه افسردگی منجر شود.

چالش‌های سخت‌افزاری و شکاف دیجیتال

متاورس به قدرت پردازشی عظیم و اینترنت فوق‌سریع 5G یا 6G نیاز دارد. هدست‌های  VRو AR باکیفیت و سیستم‌های رایانه‌ای قدرتمند بسیار گران‌قیمت هستند. این موضوع ممکن است باعث ایجاد یک «شکاف طبقاتی دیجیتال» شود؛ جایی که ثروتمندان در متاورس از امکانات آموزش و تجارت بهره‌مند می‌شوند ولی کم‌درآمدها از آن جا می‌مانند.

قانون‌گذاری و مالکیت

اگر در متاورس جرمی اتفاق بیفتد، کدام پلیس مسئول رسیدگی به آن خواهد بود؟ برای مثال، اگر سرورهای پلتفرم انتخابی در آمریکا باشند، قربانی اهل آلمان و مجرم اهل ایتالیا باشد، قوانین کدام کشور باید برای اجرای عدالت در نظر گرفته شود؟ اگر سرورهای یک شرکت متاورسی مثل دیسنترالند برای همیشه خاموش شود، تکلیف زمین‌ها و NFTهایی که مردم هزاران دلار بابت آن‌ها پرداخته‌اند چه می‌شود؟

متاورس بدون حل این چالش‌های اخلاقی و فنی، نمی‌تواند به پذیرش عمومی برسد و ممکن است به‌جای یک آرمان‌شهر (Utopia)، به یک ویران‌شهر (Dystopia) تبدیل شود.

مراحل تکامل و آینده متاورس

مهم‌ترین نکته درباره آینده متاورس این است که این فناوری یک محصول نیست که یک‌شبه از آن رونمایی کنند (مثل معرفی آخرین مدل آیفون)؛ بلکه حاصل یک تکامل تدریجی است. کارشناسان فناوری، مسیر رسیدن به متاورس واقعی در آینده را به سه فاز اصلی تقسیم می‌کنند:

فاز اول؛ کوتاه‌مدت (زمان حال تا سال ۲۰۳۰)

هم‌اکنون در این فاز قرار داریم. هنوز یک متاورس یکپارچه وجود ندارد، بلکه جزیره‌های متاورسی پراکنده‌ای شکل گرفته‌اند. سخت‌افزارها درحال پیشرفت هستند. هدست‌های واقعیت مجازی (VR) سبک‌تر، ارزان‌تر و باکیفیت‌تر می‌شوند. محصولاتی مانند Meta Quest و Apple Vision Pro در آینده بهبود می‌یابند.

در این مرحله، تمرکز اصلی روی سازمان‌ها است. بیشترین استفاده واقعی و سودآور از متاورس در حوزه تجارت، شبیه‌سازی‌های صنعتی و آموزش پزشکی و مهندسی است. براساس گزارش مؤسسات مالی معتبری مانند مک‌کینزی احتمالاً اقتصاد متاورس می‌تواند تا سال ۲۰۳۰ ارزشی بین ۵ تا ۱۳ تریلیون دلار پیدا کند.

فاز دوم: میان‌مدت (سال‌های ۲۰۳۰ تا ۲۰۳۵)

این مرحله، نقطه عطف ورود متاورس به زندگی روزمره مردم عادی خواهد بود.

عینک‌های AR جایگزین گوشی‌های هوشمند می‌شوند. پیش‌بینی می‌شود که این عینک‌ها آن‌قدر ظریف و کارآمد باشند که بتوانیم در خیابان از آن‌ها به‌جای تلفن همراه استفاده کنیم. اطلاعات دیجیتال ازجمله مسیریاب، پیام‌ها و نام افراد، مستقیماً روی میدان دید واقعی ما در خیابان به نمایش در می‌آید. ویژگی انتقال‌پذیری و قابلیت همکاری در این مرحله پیشرفت بیشتری خواهد داشت. شما می‌توانید آواتار و لباس دیجیتال خود را که در یک پلتفرم خریده‌اید، بدون مشکل به یک پلتفرم و بازی دیگر منتقل کنید.

فاز سوم: بلندمدت (پس از سال ۲۰۳۵)

این همان تصویری است که در فیلم‌های علمی‌تخیلی مانند «بازیکن شماره یک، حاضر» (Ready Player One) دیده‌ایم. احتمالاً در این فاز به عصر غوطه‌وری کامل در متاورس خواهیم رسید.

در این فاز، فناوری از مرز بینایی و شنوایی عبور می‌کند. با استفاده از لباس‌های لمسی پیشرفته می‌توانیم حتی سرمای باد یا لمس‌شدن در دنیای مجازی را روی پوست خود احساس کنیم. حتی شرکت‌هایی هستند که روی انتقال بو و طعم به‌صورت دیجیتال کار می‌کنند. مثلاً شما می‌توانید مزه یک غذای جدید را قبل از خرید آن در دنیای واقعی، در متاورس تست کنید.

رابط مغز و رایانه (BCI) هم احتمالاً در این فاز ایجاد خواهد شد. شاید عجیب به نظر برسد؛ اما فناوری‌های فوق‌پیشرفته‌ای مانند آنچه شرکت نورولینک (Neuralink) در تلاش برای توسعه آن است، ممکن است درنهایت ما را از هدست‌ها و عینک‌ها بی‌نیاز کنند. با اتصال مستقیم سیگنال‌های مغزی به اینترنت، می‌توانیم مستقیماً و با قدرت فکر، وارد متاورس شویم و در آن تعامل کنیم. انگار کمی ترسناک به نظر می‌رسد!

در هر صورت، هنوز در روزهای ابتدایی متاورس هستیم و تا رسیدن به یک دنیای کاملاً سه‌بعدی، بی‌نقص و متصل که میلیاردها نفر را به‌طور همزمان پشتیبانی کند، حداقل یکی دو دهه فاصله داریم.

بازیگران اصلی و شرکت‌های پیشرو در متاورس

متاورس فقط یک «ایده» نیست؛ بلکه یک میدان رقابت چند صد میلیارد دلاری است که بزرگ‌ترین شرکت‌های جهان برای تسلط روی آن تلاش می‌کنند. این رقابت را می‌توان به «تب طلا» در قرن نوزدهم تشبیه کرد؛ با این تفاوت که این بار معدن طلای ما دیجیتالی است. هر شرکت استراتژی ویژه خودش را در آن پیاده می‌کند. بیایید با برخی از آن‌ها آشنا شویم.

متا (Meta)

مارک زاکربرگ با تغییر نام فیسبوک به متا، اولین گام‌های پذیرش متاورس را برداشت. استراتژی متا، تمرکز بر اجتماع و ارتباطات است و می‌خواهد پلتفرمی بسازد که جایگزین شبکه‌های اجتماعی فعلی شود. آن‌ها با تولید هدست‌های سری Quest در تلاش‌اند ارزان‌ترین و دردسترس‌ترین دروازه ورود به متاورس را برای عموم مردم فراهم کنند.

مایکروسافت (Microsoft)

مایکروسافت رویکردی کاملاً متفاوت و جدی‌تر دارد و می‌خواهد متاورس را برای کار و تجارت آماده کند. آن‌ها می‌خواهند جلسات کاری در «تیمز» را با آواتارهای سه‌بعدی و محیط‌های مجازی ترکیب کنند تا دورکاری به فرایند جذاب‌تری تبدیل شود. همچنین، با تولید عینک‌های هولولنز (HoloLens) به مهندسان و پزشکان کمک می‌کند مدل‌های دیجیتال را در دنیای واقعی ببینند. از سوی دیگر، با خرید اکتیویژن بلیزارد (Activision Blizzard)، دارد زیرساخت‌های عظیم بازی‌سازی را برای متاورس آماده می‌کند.

اپل (Apple)

اپل معمولاً از واژه متاورس استفاده نمی‌کند و ترجیح می‌دهد آن را رایانش فضایی (Spatial Computing) بنامد.

استراتژی اپل تمرکز بر کیفیت بالا و اکوسیستم بسته است. آن‌ها با هدست Apple Vision Pro تلاش می‌کنند تجربه کاربری بی‌نظیری ارائه دهند که در آن محتوای دیجیتال به‌نرمی با فضای فیزیکی اتاق شما ترکیب می‌شود. هدف اپل جایگزینی نهایی لپ‌تاپ و تلویزیون با این عینک‌هاست.

انویدیا (NVIDIA)

اگر متاورس یک ساختمان باشد، انویدیا آجر و سیمان آن را می‌فروشد!

انویدیا پلتفرمی به نام اُمنی‌ورس (Omniverse) ساخته است که به مهندسان و طراحان اجازه می‌دهد کپی دیجیتال (همزاد دیجیتال) کارخانه‌ها، شهرها و خودروها را با دقت فیزیکی واقعی شبیه‌سازی کنند. آن‌ها زیرساخت‌های گرافیکی و هوش مصنوعی این جهان مجازی را تأمین می‌کنند.

اپیک گیمز (Epic Games) و روبلاکس (Roblox)

این دو شرکت همین حالا هم نزدیک‌ترین تجربه به متاورس را ارائه می‌دهند. برای مثال، روبلاکس پلتفرمی است که در آن نوجوانان بازی‌های بلاکچینی خودشان را می‌سازند و اقتصاد خودشان را دارند. از آن طرف، اپیک گیمز بازی فورتنایت را طراحی کرده است که فقط یک بازی نیست؛ مکانی است برای برگزاری کنسرت‌های میلیون‌نفری و حتی برندهایی مانند نایکی و فراری محصولاتشان را در آن می‌فروشند.

دیسنترالند (Decentraland) و سندباکس (The Sandbox)

دیسنترالند و سندباکس دو غول اصلی و پیشگام در دنیای متاورس‌های غیرمتمرکز مبتنی بر بلاکچین هستند. هر دو پلتفرم بر بستر شبکه اتریوم ساخته شده‌اند و به کاربران اجازه می‌دهند زمین بخرند، بازی کنند و کسب درآمد داشته باشند؛ اما فلسفه، ظاهر و مخاطبان هدف آن‌ها کاملاً با هم متفاوت است.

دیسنترالند

دیسنترالند یکی از قدیمی‌ترین پروژه‌های متاورسی است که بیشتر مشابه به یک نسخه سه‌بعدی و تعاملی از شبکه‌های اجتماعی عمل می‌کند. این پلتفرم مستقیماً از طریق مرورگر وب قابل‌دسترسی است و گرافیک واقع‌گرایانه‌تری نسبت به سندباکس دارد. تمرکز اصلی آن بر برگزاری رویدادهای مجازی، کنسرت‌ها، فستیوال‌ها، گالری‌های هنری  NFTو تعاملات اجتماعی است. برندهای بزرگی مانند سامسونگ و مؤسساتی مانند بانک جی‌پی مورگان در این پلتفرم شعبه مجازی تأسیس کرده‌اند.

یک سازمان خودگردان غیرمتمرکز یا دائو (DAO) دیسنترالند را اداره می‌کند. بنابراین، کنترل آن به هیچ شرکت مرکزی وابسته نیست و تصمیمات آن را دارندگان توکن می‌گیرند. توکن بومی دیسنترالند مانا (MANA) است که برای خریدوفروش در این فضا کاربرد دارد.

سندباکس

این پلتفرم از گرافیک پیکسلی و بلوکی (Voxel) استفاده می‌کند که ناخودآگاه شما را به یاد بازی محبوب ماینکرفت می‌اندازد. سندباکس که بهشت گیمرها و تولیدکنندگان محتوا به شمار می‌رود، بر بازی‌سازی و تولید محتوا تمرکز دارد. کاربران در این پلتفرم می‌توانند بدون نیاز به دانش برنامه‌نویسی، کاراکتر، آیتم و حتی بازی‌های کامل بسازند و آن‌ها را در قالب  NFTبفروشند.

سندباکس در جذب سلبریتی‌ها و برندهای مطرح فوق‌العاده عمل کرده است. برندهایی مانند آدیداس، گوچی و افراد مشهوری همچون اسنوپ داگ، زمین‌های بزرگی در سندباکس دارند و بازی‌ها و رویدادهای اختصاصی خود را در آنجا برگزار می‌کنند. توکن بومی آن سند (SAND) است که برای پرداخت کارمزد تراکنش‌ها، پاداش‌ها و خرید تجهیزات در این اکوسیستم استفاده می‌شود.

برخلاف متا یا اپل، کاربران این پلتفرم‌ها واقعاً مالک زمین‌ها و آیتم‌های خود هستند و تصمیم‌گیری‌ها برعهده خود کاربران است. درنتیجه، جنگ متاورس، جنگ بین دو دیدگاه است: دنیای بسته که در آن اپل و متا قوانین را تعیین می‌کنند و دنیای باز که بر پایه بلاکچین است و کاربران مالک آنند. هنوز مشخص نیست کدام مدل پیروز خواهد شد.

پیوند ناگسستنی اقتصاد متاورس با ارزهای دیجیتال

جهان‌های سه‌بعدی متاورس هر چقدر هم که از نظر گرافیکی خیره‌کننده باشند، بدون یک سیستم اقتصادی پویا و مستقل کامل نمی‌شوند. در یک جهان مجازی و غیرمتمرکز، نمی‌توان از پول فیات استفاده کرد زیرا سیستم‌های مالی سنتی با محدودیت‌های جغرافیایی گره خورده‌اند. این در حالی است که متاورس بدون مرز است. به همین دلیل، ارزهای دیجیتال و فناوری بلاکچین به‌عنوان ستون فقرات اقتصاد متاورس حیاتی هستند.

در این اکوسیستم، حق مالکیت تمام دارایی‌ها از قطعات زمین مجازی و لباس آواتارها گرفته تا آثار هنری، از طریق توکن‌های غیرمثلی در بلاکچین ثبت می‌شود. برای تعامل مالی در این فضا، به ارزهای دیجیتال نیاز است که به دو دسته تقسیم می‌شوند:

• توکن‌های بومی که ارزهای دیجیتال اختصاصی هر پلتفرم هستند. به‌عنوان مثال، خرید زمین یا کالا در دیسنترالند با خرید مانا (MANA) و در سندباکس، با خرید سند (SAND) انجام می‌شود.
• ارزهای زیرساختی که نقش سوخت این اقتصاد را ایفا می‌کنند. برای مثال، ازآنجاکه بیشتر جهان‌های متاورسی بر بستر بلاکچین اتریوم ساخته شده‌اند، داشتن اتر برای خرید NFTها در بازارهای ثانویه یا پرداخت کارمزد تراکنش‌ها ضروری است.

نقش نوبیتکس در ورود به اقتصاد متاورس

اگر از علاقه‌مندان به پروژه‌های وب ۳.۰ هستید و نمی‌خواهید از این قطار دیجیتال جا بمانید، گام اول برای ورود به متاورس، خرید ارزهای دیجیتالی مانند مانا، سند، AXS (توکن بازی اکسی اینفینیتی) یا اتر است. برای خرید و فروش ارزهای دیجیتال، بهترین و امن‌ترین پلتفرم داخلی، صرافی ارز دیجیتال نوبیتکس است. این صرافی از بزرگ‌ترین جامعه کاربری در داخل ایران پشتیبانی می‌کند و درنتیجه، عمق بازار و نقدشوندگی بسیار بالایی دارد. این ویژگی‌ها به شما اطمینان می‌دهد که دارایی‌های متاورسی خود را با منصفانه‌ترین قیمت و منطبق با نرخ‌های جهانی معامله کنید.

نوبیتکس در سخت‌ترین شرایط و حتی با اینترنت ملی، به ارائه خدمات خود به کاربران اهتمام ورزیده و اجازه نداده است که در فرایند معاملات اختلال جدی ایجاد شود. این صرافی متعهد است که امنیت اطلاعات هویتی و سرمایه‌های ارزشمند کاربران را حفظ کند.

متاورس در ایران

ورود و توسعه متاورس در ایران، مانند بسیاری از فناوری‌های نوظهور، با اشتیاق فراوان کاربران ایرانی همراه بوده است. بااین‌حال، چالش‌های زیرساختی متعددی در این میان وجود دارد. برای مثال، یکی از مهم‌ترین پیش‌نیازهای حضور در جهان‌های سه‌بعدی و همگام‌سازی بی‌درنگ (Real-time)، دسترسی به اینترنت با تأخیر (پینگ) بسیار پایین و پهنای باند بالا مانند شبکه‌های 5G است. علاوه بر محدودیت‌های زیرساختی شبکه، هزینه‌های بالای تهیه سخت‌افزارهای مورد نیاز مانند هدست‌های واقعیت مجازی و و همچنین محدودیت‌های بین‌المللی در دسترسی مستقیم به برخی پلتفرم‌های جهانی، موانعی هستند که تجربه واقعی متاورس را برای کاربران ایرانی با دشواری‌هایی روبه‌رو کرده‌اند.

با وجود این موانع، جامعه جوان و علاقه‌مند به فناوری در ایران، حضور چشمگیری در بخش‌های قابل‌دسترس متاورس داشته است. توسعه‌دهندگان بازی، هنرمندان دیجیتال فعال در بازار NFT و استارتاپ‌های نوآور، تلاش‌های قابل‌توجهی برای کسب درآمد و فعالیت در پلتفرم‌های غیرمتمرکز دیسنترالند و سندباکس انجام داده‌اند. برخی پلتفرم‌های داخلی تلاش کرده‌اند با استفاده از واقعیت مجازی و مدل‌سازی سه‌بعدی، امکان بازدید از بناهای تاریخی و جاذبه‌های گردشگری ایران را فراهم کنند. تور مجازی یکی از اولین نمونه‌های کاربرد متاورس در حوزه گردشگری داخلی است.

تکامل متاورس در ایران نیازمند سرمایه‌گذاری جدی در توسعه زیرساخت‌های ارتباطی و سخت‌افزاری است. برخی سازمان‌ها مثل بانک پاسارگاد، پلتفرم‌های متاورسی مانند پادورس را توسعه داده‌اند که خدمات یک شعبه واقعی بانک را در فضای مجازی شبیه‌سازی می‌کند. بااین‌حال، هنوز استفاده از پلتفرم‌های متاورسی در ایران بیشتر حول محور سرگرمی، بازی و فعالیت‌های اقتصادی در اکوسیستم رمزارزها می‌چرخد. انتظار می‌رود با شکل‌گیری استارتاپ‌های بومی و پیشرفت تدریجی فناوری، نیروی انسانی خلاق ایران در همگامی با اقتصاد دیجیتال نوین جهانی، برای برگزاری نمایشگاه‌های هنری مجازی، شکل‌گیری انجمن‌های تخصصی و فعالیت‌های گسترده‌تر در صنایع مختلف تلاش کند.

آموزش ورود به دنیای متاورس

برای تجربه ورود به متاورس، باید ابتدا الزامات زیر را در اختیار داشته باشید:

• اینترنت پرسرعت؛
• گوشی، رایانه یا هدست واقعیت مجازی؛
• کیف پول ارز دیجیتال برای فعالیت‌های اقتصادی در متاورس.

پس از فراهم‌کردن این پیش‌نیازها باید وارد یک پلتفرم متاورسی شوید و حساب کاربری و آواتار خود را بسازید. این آواتار برای هر پلتفرم متاورسی دیگری قابل‌استفاده است. برخی از بهترین پلتفرم‌ها را در جدول زیر مرتب کرده‌ایم:

نام پلتفرم	ابزار موردنیاز	روش ورود	توکن بومی	توضیحات
دیسنترالند	رایانه (با گوشی هم می‌شود ولی محدودیت دارد)	مرورگر اینترنت	MANA	ورود مستقیم به متاورس بدون نیاز به نصب اجباری برنامه؛ تمرکز بر تعاملات اجتماعی و رویدادها.
زپتو (Zepeto)	گوشی هوشمند	اپلیکیشن موبایل	ZEM (ارز درون‌برنامه‌ای)	نصب برنامه در موبایل؛ تمرکز بر شخصی‌سازی آواتارها و مد.
سندباکس	رایانه	نرم‌افزار دسکتاپ	SAND	نیازمند دانلود و نصب؛ گرافیک پیکسلی مشابه ماینکرفت، تمرکز قوی بر تولید محتوا و بازی‌سازی توسط کاربر.
سکند لایف	رایانه	نرم‌افزار دسکتاپ	دلار لیندن (ارز غیرکریپتویی)	نیازمند نصب؛ مبتنی بر بلاکچین نیست.
هورایزن ورلدز	هدست واقعیت مجازی (متا کوئست)	اپلیکیشن اختصاصی VR	ندارد. پرداخت‌های درون برنامه با ارز فیات انجام می‌شود	پلتفرم اختصاصی متا که شما را به واقعیت مجازی می‌برد اما متمرکز است و مبتنی بر بلاکچین نیست.
اکسی اینفینیتی	رایانه شخصی یا گوشی هوشمند	نرم‌افزار دسکتاپ/ اپلیکیشن موبایل	AXS و SLP	نیازمند نصب. این بازی بلاکچینی از نوع بازی برای کسب درآمد است.

نکته: بیشتر متاورس‌ها رایگان هستند و برای ورود به آن‌ها نیازی به پرداخت هزینه نخواهید داشت.

سخن پایانی

متاورس چیزی فراتر از یک بازی ویدئویی پیشرفته یا یک ترند زودگذر در دنیای فناوری است. این پدیده نشان‌دهنده تکامل طبیعی اینترنت از صفحات دوبعدی به فضاهای سه‌بعدی جذاب است. متاورس پتانسیل آن را دارد که مفاهیم مالکیت و ارتباط و حضور در اینترنت را بازتعریف کند.

در مقاله‌ای که خواندید، دیدیم که زیرساخت‌های متاورس با کمک فناوری‌هایی مثل بلاکچین، هوش مصنوعی و واقعیت توسعه‌یافته ایجاد می‌شود. متاورس می‌تواند حوزه‌های کلیدی مانند آموزش، پزشکی و اقتصاد جهانی را دگرگون کند. بااین‌حال، این آینده روشن نمی‌تواند بدون چالش باشد. برخی از نگرانی‌های عمیق آن به حریم خصوصی، داده‌های بیومتریک، سلامت روان افراد به‌ویژه نسل جوان و خطر مونوپولی غول‌های فناوری مربوط می‌شوند. ساخت، مدیریت و استفاده از متاورس به انتخاب‌های اخلاقی و انسانی تک‌تک ما بستگی دارد و صرفاً با پیشرفت فناوری و بهبود کدها قابل‌دستیابی نیست. اگر امروز برای این مشکلات چاره‌ای نیندیشیم، متاورس به یک دیستوپیای واقعی تبدیل خواهد شد نه بهشتی برای خلاقیت و آزادی.

سؤالات متداول