ماینینگ چیست؟ آموزش استخراج ارز دیجیتال

خلاصه مطلب

ماینینگ یا استخراج ارز دیجیتال فرایندی است که در بلاک چین‌های مبتنی بر اثبات کار (PoW)، ماینرها با اختصاص توان پردازشی به شبکه در فرایند تولید و اعتبارسنجی بلاک‌ها مشارکت می‌کنند و در ازای آن پاداش دریافت می‌کنند. سودآوری استخراج به عواملی مانند نوع و قیمت دستگاه، نرخ هش، سختی شبکه، هزینه برق، کارمزد استخر و قیمت ارز دیجیتال وابسته است و به همین دلیل استخراج لزوماً برای هر فرد یا در هر شرایطی سودآور نیست. امروزه استخراج بیت کوین عمدتاً به دستگاه‌های تخصصی ASIC و فعالیت در استخرهای استخراج وابسته است، در حالی که برخی رمزارزهای دیگر از سخت‌افزارهای متفاوتی استفاده می‌کنند. همچنین استخراج با موبایل و روش‌های موسوم به استخراج ابری نیازمند احتیاط بیشتری هستند و نباید بدون بررسی فنی و اقتصادی به‌عنوان راهی آسان برای کسب درآمد در نظر گرفته شوند.

مقدمه

اگر تصور می‌کنید ماینینگ یعنی یک دستگاه را به برق بزنید و بعد از مدتی ارز دیجیتالی مثل بیت کوین دریافت کنید، بخش مهمی از ماجرا را از دست داده‌اید. پشت هر بلاکی که در شبکه‌های بلاکچینی مانند بیت کوین ساخته می‌شود، رقابتی دائمی میان ماینرها برای پیدا کردن یک پاسخ معتبر رمزنگاری‌شده وجود دارد؛ رقابتی که به توان پردازشی، برق و تجهیزات تخصصی نیاز دارد و در نهایت امنیت شبکه را هم تأمین می‌کند.

ماینینگ یا استخراج ارز دیجیتال در سال‌های گذشته از یک فعالیت قابل انجام با کامپیوترهای خانگی به صنعتی تخصصی و سرمایه‌بر تبدیل شده است. امروز برای استخراج بیت کوین به‌طور معمول به دستگاه‌های ASIC، برق مناسب و اغلب عضویت در یک استخر استخراج نیاز دارید و سودآوری آن نیز به عواملی مانند قیمت بیت کوین، سختی شبکه، نرخ هش و هزینه برق بستگی دارد. وضعیت سایر شبکه‌ها هم بسته به میزان رقابت ماینرها متفاوت است. در این مقاله از مجله نوبیتکس بررسی می‌کنیم که اصلا ماینینگ یعنی چه و سازوکار استخراج ارزهای دیجیتال را از مفاهیم پایه تا تجهیزات، روش‌ها، سودآوری و شرایط قانونی آن در ایران بررسی می‌کنیم.

ماینینگ یا استخراج ارز دیجیتال چیست؟

اگر بخواهیم تعریف ماینینگ را در یک جمله ساده خلاصه کنیم، می‌توان گفت:

استخراج ارز دیجیتال فرایندی است که در آن ماینرها با استفاده از توان پردازشی دستگاه‌های خود به تأیید تراکنش‌ها و ساخت بلاک‌های جدید در شبکه کمک می‌کنند و در ازای این کار پاداش می‌گیرند.

برای اینکه بهتر متوجه شویم ماینینگ دقیقا چیست، تصور کنید در یک شبکه غیرمتمرکز، تعداد زیادی تراکنش در حال انجام است؛ اما برخلاف بانک‌ها و سیستم‌های پرداخت سنتی، یک شرکت یا نهاد مرکزی وجود ندارد که این تراکنش‌ها را بررسی و ثبت کند. در شبکه‌های قابل استخراج، این کار بر عهده ماینرهاست. آنها تراکنش‌های معتبر را جمع‌آوری می‌کنند، آنها را در یک بلاک پیشنهادی قرار می‌دهند و سپس برای ثبت آن بلاک با یکدیگر رقابت می‌کنند.

این رقابت همان چیزی است که ماینینگ را از یک فرایند ساده ثبت تراکنش‌ها جدا می‌کند. استخراج‌کنندگان باید با استفاده از دستگاه‌های ماینر خود حجم بسیار زیادی محاسبه انجام دهند تا به نتیجه‌ای برسند که شرایط تعیین‌شده توسط شبکه را داشته باشد. هر ماینری که زودتر یک بلاک معتبر پیدا کند، می‌تواند آن را به شبکه بفرستد. سایر نودها نیز بلاک را بررسی می‌کنند و اگر با قوانین شبکه سازگار باشد، آن را می‌پذیرند و به بلاک‌چین اضافه می‌کنند.

در این میان، ماینر برنده نیز به پاس زحماتش در تامین امنیت شبکه و تایید تراکنش‌ها، پاداش بلاک و کارمزد تراکنش‌های موجود در آن را دریافت می‌کند.

البته یک نکته مهم وجود دارد؛ همه ارزهای دیجیتال قابل استخراج نیستند. ماینینگ مخصوص شبکه‌هایی است که از مکانیزم اجماع اثبات کار (Proof of Work یا PoW) استفاده می‌کنند. در این شبکه‌ها، ماینرها با اختصاص توان پردازشی خود در فرایند ساخت بلاک رقابت می‌کنند. هرچه سهم یک ماینر از توان پردازشی کل شبکه بیشتر باشد، احتمال اینکه زودتر از رقبا بلاک بعدی را پیدا کند نیز بیشتر می‌شود.

برای انجام این کار، بسته به نوع ارز دیجیتال و الگوریتم آن، ممکن است از سخت‌افزارهای متفاوتی استفاده شود. دستگاه‌های ASIC، کارت‌های گرافیک (GPU) و پردازنده‌های CPU از جمله تجهیزاتی هستند که در شبکه‌های مختلف برای استخراج به کار می‌روند. برای مثال، استخراج بیت کوین امروزه به‌طور عمده با دستگاه‌های تخصصی ASIC انجام می‌شود، در حالی که برخی دیگر از شبکه‌های مبتنی بر اثبات کار از سخت‌افزارهای متفاوتی پشتیبانی می‌کنند.

در نتیجه، وقتی از ماینینگ صحبت می‌کنیم، منظور فقط روشن کردن یک دستگاه و دریافت ارز دیجیتال نیست. ماینینگ یک فرایند رقابتی است که در آن ماینرها توان پردازشی و برق خود را در اختیار شبکه قرار می‌دهند، برای ایجاد بلاک بعدی رقابت می‌کنند و در صورت موفقیت، پاداش می‌گیرند.

نقش مکانیزم اثبات کار (PoW) در استخراج ارز دیجیتال

حالا که با مفهوم ماینینگ آشنا شدیم، سؤال مهم این است که شبکه چطور تصمیم می‌گیرد کدام ماینر حق اضافه کردن بلاک بعدی را دارد؟ اینجاست که مکانیزم اجماع وارد عمل می‌شود.

در یک بلاک‌چین غیرمتمرکز، خبری از یک بانک یا شرکت مرکزی نیست که تراکنش‌ها را تأیید کند و درباره ترتیب ثبت آنها تصمیم بگیرد. بنابراین، شبکه به مجموعه‌ای از قوانین نیاز دارد تا هزاران کامپیوتر مستقل بتوانند درباره وضعیت بلاک‌چین به توافق برسند. به این مجموعه قوانین، مکانیزم اجماع گفته می‌شود.

بیشتر بخوانید: الگوریتم اجماع چیست؟ با الگوریتم‌های اجماع بیشتر آشنا شوید

یکی از این مکانیزم‌ها اثبات کار است؛ همان روشی که ماینینگ را در شبکه‌هایی مانند بیت کوین و دوج کوین ممکن می‌کند. در اثبات کار، ماینرها برای ایجاد بلاک بعدی با یکدیگر رقابت می‌کنند و باید مقدار زیادی توان محاسباتی صرف کنند تا بلاکی پیدا کنند که شرایط تعیین‌شده توسط شبکه را داشته باشد.

اما همه شبکه‌های بلاکچینی برای رسیدن به اجماع از الگوریتم اثبات کار استفاده نمی‌کنند و سازوکارهای دیگری نیز وجود دارد. یکی از معروف‌ترین الگوریتم‌ها، اثبات سهام (Proof of Stake یا PoS) است که بلاکچین‌های معروفی مثل اتریوم از آن استفاده می‌کنند. در این شبکه‌ها، ماینرها دیگر مسئول ایجاد بلاک نیستند و فرایند تأیید شبکه از طریق سازوکاری متفاوت و با مشارکت اعتبارسنج‌ها انجام می‌شود. بنابراین، نمی‌توان هر ارز دیجیتالی را استخراج کرد و ابتدا باید دید شبکه موردنظر از چه مکانیزم اجماعی استفاده می‌کند.

از جمله شناخته‌شده‌ترین ارزهای دیجیتال قابل استخراج می‌توان به بیت کوین (BTC)، لایت کوین (LTC)، مونرو (XMR)، زی کش (ZEC)، دوج کوین (DOGE) و بیت کوین کش (BCH) اشاره کرد. البته قابل استخراج بودن یک رمزارز لزوماً به معنی سودآور بودن ماینینگ آن نیست؛ چراکه هزینه برق، قیمت و نوع دستگاه، سختی شبکه، میزان رقابت ماینرها و قیمت خود رمزارز نیز در سودآوری نقش دارند.

یکی از مهم‌ترین ایرادهایی که به اثبات کار وارد می‌شود نیز همین مصرف انرژی است. دستگاه‌های استخراج برای انجام حجم بالای محاسبات به برق قابل‌توجهی نیاز دارند و علاوه بر هزینه انرژی، باید هزینه خرید تجهیزات، خنک‌سازی و نگهداری آنها را نیز در نظر گرفت.

نگاهی تخصصی به نحوه کارکرد استخراج ارز دیجیتال

برای اینکه دقیق‌تر بفهمیم ماینینگ چگونه انجام می‌شود، باید ببینیم یک تراکنش از لحظه ارسال شدن در شبکه تا زمانی که به یک بلاک جدید تبدیل می‌شود چه مسیری را طی می‌کند.

هر تراکنشی که در یک شبکه مبتنی بر اثبات کار انجام می‌شود، ابتدا در فضایی به نام ممپول (Mempool) قرار می‌گیرد. ممپول را می‌توان مانند یک صف انتظار در نظر گرفت که تراکنش‌های تاییدنشده در آن جمع می‌شوند. ماینرها این تراکنش‌ها را بررسی می‌کنند، تراکنش‌های معتبر را انتخاب کرده و همراه با اطلاعات لازم، یک بلاک پیشنهادی می‌سازند.

یک بلاک را می‌توان مانند صفحه‌ای از دفتر کل بلاک چین تصور کرد که مجموعه‌ای از تراکنش‌ها در آن ثبت می‌شود. اما ساختن این بلاک به‌تنهایی کافی نیست؛ ماینر باید ثابت کند که برای ایجاد آن، مقدار مشخصی کار محاسباتی انجام داده است. اینجاست که مکانیزم اثبات کار وارد عمل می‌شود.

ماینرها برای معتبر کردن بلاک پیشنهادی خود، باید خروجی هشی را پیدا کنند که با قوانین شبکه مطابقت داشته باشد. این کار با امتحان کردن حالت‌های مختلف و انجام تعداد بسیار زیادی محاسبه انجام می‌شود. هرچه توان پردازشی یک ماینر بیشتر باشد، تعداد بیشتری تلاش در هر ثانیه انجام می‌دهد و شانس بیشتری برای پیدا کردن بلاک بعدی خواهد داشت.

برای مثال، در شبکه بیت کوین، ماینرها باید با تغییر مقادیری مانند عدد نانس (Nonce) و محاسبه مداوم هش بلاک، به خروجی‌ای برسند که کمتر از مقدار هدف تعیین‌شده توسط شبکه باشد. این فرایند شبیه حدس زدن یک رمز بسیار طولانی است که تنها راه رسیدن به جواب، امتحان کردن تعداد زیادی حالت مختلف است.

در ادامه، مراحل اصلی استخراج یک بلاک را بررسی می‌کنیم.

مرحله ۱: انتخاب و هش کردن تراکنش‌ها

اولین مرحله، انتخاب تراکنش‌های تاییدنشده از ممپول است. ماینرها معمولاً تراکنش‌هایی را انتخاب می‌کنند که معتبر باشند و کارمزد بیشتری برای آنها به همراه داشته باشند. سپس اطلاعات این تراکنش‌ها از طریق یک تابع هش پردازش می‌شود.

تابع هش، داده‌های ورودی را به یک خروجی با اندازه ثابت تبدیل می‌کند؛ خروجی‌ای که مانند یک اثر انگشت دیجیتال برای آن داده عمل می‌کند و حتی کوچک‌ترین تغییر در اطلاعات ورودی باعث تغییر کامل هش خروجی می‌شود.

ماینر علاوه بر تراکنش‌های کاربران، یک تراکنش مخصوص نیز به بلاک اضافه می‌کند که در آن پاداش استخراج به آدرس خودش اختصاص داده می‌شود. این تراکنش که «کوین‌بیس» (Coinbase Transaction) نام دارد، یکی از بخش‌های مهم هر بلاک استخراج‌شده است و امکان ایجاد کوین‌های جدید به عنوان پاداش را فراهم می‌کند. در بیشتر موارد، این تراکنش اولین تراکنشی است که در یک بلاک جدید ثبت می‌شود و به دنبال آن تمام تراکنش‌های در انتظار تایید قرار می‌گیرند.

مرحله ۲: ایجاد درخت مرکل

پس از هش شدن هر تراکنش، هش ها به شکل درخت مرکل (Merkle Tree) (که به نام درخت هش نیز شناخته می‌‎‎شود) سازماندهی می‌شوند. درخت مرکل هش‌های تراکنش‌ها را به صورت جفت سازماندهی کرده و سپس آنها را هش می‌کند.

سپس خروجی‌های هش جدید دوباره به صورت جفت سازماندهی می‌شوند و دوباره هش می شوند. این فرآیند تا زمانی که یک هش واحد ایجاد شود تکرار می‌شود. این آخرین هش، هش ریشه یا ریشه درخت مرکل (Merkle Root) نامیده می‌شود.

ریشه مرکل در واقع خلاصه‌ای از تمام تراکنش‌های موجود در یک بلاک است. اگر حتی یکی از تراکنش‌های داخل بلاک تغییر کند، این مقدار نیز تغییر خواهد کرد و شبکه متوجه دستکاری اطلاعات می‌شود.

مرحله ۳: پیدا کردن هدر بلاک (هش بلاک) معتبر

در این مرحله، ماینر باید بلاک پیشنهادی خود را به یک بلاک معتبر تبدیل کند. هر بلاک علاوه بر فهرست تراکنش‌ها، بخشی به نام «هدر بلاک» (Block Header) دارد که اطلاعات مهمی مانند هش بلاک قبلی، ریشه مرکل، زمان ساخت بلاک، سختی شبکه و یک عدد متغیر به نام نانس (Nonce) در آن ذخیره می‌شود.

هدر بلاک در واقع مانند شناسنامه یک بلاک عمل می‌کند و ماینرها از اطلاعات موجود در آن برای تولید هش استفاده می‌کنند. برای معتبر شدن یک بلاک، ماینر باید هشی پیدا کند که با شرایط تعیین‌شده توسط شبکه مطابقت داشته باشد.

از آنجا که امکان پیش‌بینی هش درست وجود ندارد، ماینرها با تغییر مداوم مقدار نانس و محاسبه دوباره هش هدر بلاک، حالت‌های مختلف را امتحان می‌کنند تا در نهایت به یک خروجی معتبر برسند. در شبکه‌هایی مانند بیت کوین، این هش باید کمتر از مقدار هدفی باشد که پروتکل مشخص کرده است.

به بیان ساده، ماینرها مجبورند میلیون‌ها یا حتی میلیاردها حالت مختلف را در هر ثانیه آزمایش کنند تا یکی از آنها موفق شود. هر ماینری که زودتر این هش را پیدا کند، امکان ثبت بلاک جدید و دریافت پاداش استخراج را به دست می‌آورد.

مرحله ۴: انتشار و تایید بلاک استخراج‌شده

وقتی یک ماینر موفق به پیدا کردن هش معتبر می‌شود، بلاک جدید را برای سایر اعضای شبکه ارسال می‌کند. نودهای شبکه بررسی می‌کنند که آیا تراکنش‌های داخل بلاک معتبر هستند و آیا بلاک قوانین پروتکل را رعایت کرده است یا خیر.

اگر همه‌چیز درست باشد، بلاک جدید به بلاک چین اضافه می‌شود و ماینر موفق، پاداش خود را دریافت می‌کند. ماینرهایی که نتوانستند به موقع هش معتبری پیدا کنند نیز بلاک کاندید خود را کنار می‌گذارند و فرآیند ماینینگ بلاک را از نو شروع می‌کنند.

اگر دو بلاک همزمان استخراج شود چه اتفاقی می‌افتد؟

گاهی ممکن است دو ماینر تقریباً همزمان موفق شوند یک بلاک معتبر پیدا کنند و آن را به شبکه ارسال کنند. در این حالت، برای مدت کوتاهی دو نسخه متفاوت از بلاک چین ایجاد می‌شود و بخشی از ماینرها روی یکی از بلاک‌ها و بخشی دیگر روی بلاک رقیب ادامه فعالیت می‌دهند.

اما این وضعیت دائمی نیست. شبکه در نهایت زنجیره‌ای را که کار بیشتری روی آن انجام شده است به عنوان نسخه اصلی انتخاب می‌کند. بلاکی که در این رقابت کنار گذاشته می‌شود، «بلاک یتیم» (Orphan Block) نام دارد و تراکنش‌های آن دوباره به ممپول بازمی‌گردند تا در بلاک‌های بعدی قرار بگیرند.

سختی استخراج چیست؟

برای اینکه بدانیم چرا استخراج ارزهای دیجیتال با گذشت زمان دشوارتر می‌شود، باید با مفهومی به نام «سختی استخراج» (Mining Difficulty) آشنا شویم. سختی استخراج در واقع معیاری است که نشان می‌دهد پیدا کردن یک بلاک جدید در یک شبکه مبتنی بر اثبات کار چقدر دشوار است.

در فرآیند ماینینگ، ماینرها با استفاده از قدرت پردازشی دستگاه‌های خود تلاش می‌کنند هشی پیدا کنند که با قوانین شبکه مطابقت داشته باشد. هرچه سختی استخراج بیشتر باشد، ماینرها باید تعداد بیشتری محاسبه انجام دهند و حالت‌های بیشتری را آزمایش کنند تا به یک هش معتبر برسند.

اما چرا شبکه به چنین سازوکاری نیاز دارد؟ اگر با افزایش تعداد ماینرها، قدرت پردازشی کل شبکه بیشتر شود، بدون وجود سختی استخراج ممکن است بلاک‌ها خیلی سریع‌تر از حد انتظار تولید شوند و تعداد کوین‌های جدید با سرعت بیشتری وارد بازار شود. به همین دلیل، شبکه‌هایی مانند بیت کوین به‌صورت خودکار سختی استخراج را تنظیم می‌کنند تا زمان ایجاد بلاک‌ها تقریباً ثابت باقی بماند.

برای مثال، در شبکه بیت کوین هدف این است که به‌طور میانگین هر ۱۰ دقیقه یک بلاک جدید به بلاک چین اضافه شود. اگر تعداد ماینرها افزایش پیدا کند و قدرت پردازشی شبکه بالاتر برود، پروتکل سختی استخراج را افزایش می‌دهد تا پیدا کردن هش معتبر دشوارتر شود. در مقابل، اگر بخشی از ماینرها از شبکه خارج شوند و هش‌ریت کاهش پیدا کند، سختی استخراج کاهش می‌یابد تا زمان استخراج بلاک دوباره به محدوده موردنظر بازگردد.

این تنظیم خودکار باعث می‌شود عرضه ارزهای دیجیتال مبتنی بر اثبات کار قابل پیش‌بینی‌تر باشد و شبکه بدون توجه به تغییرات قدرت پردازشی ماینرها، بتواند با نظم مشخص به فعالیت خود ادامه دهد.

انواع روش‌های استخراج ارزهای دیجیتال

استخراج ارز دیجیتال همیشه با یک نوع دستگاه یا روش مشخص انجام نمی‌شود. بسته به نوع شبکه، الگوریتم مورد استفاده و میزان سرمایه‌ای که در اختیار دارید، می‌توان از سخت‌افزارها و روش‌های مختلفی برای ماینینگ استفاده کرد.

در ادامه، رایج‌ترین روش‌های استخراج ارز دیجیتال را بررسی می‌کنیم.

استخراج با ماینرهای ای سیک (ASIC)

دستگاه‌های ASIC (مخفف Application-Specific Integrated Circuit) سخت‌افزارهایی هستند که به‌طور اختصاصی برای انجام یک نوع محاسبات خاص طراحی شده‌اند. این دستگاه‌ها برخلاف کامپیوترهای معمولی، تنها برای استخراج ارزهای دیجیتال ساخته شده‌اند و به همین دلیل قدرت پردازشی بسیار بالاتری ارائه می‌کنند و معمولا گران‌قیمت هستند.

برای مثال، دستگاه‌های ASIC استخراج بیت کوین برای اجرای الگوریتم SHA-256 طراحی شده‌اند و امروزه اصلی‌ترین ابزار استخراج این ارز دیجیتال محسوب می‌شوند.

به دلیل افزایش سختی شبکه بیت کوین، استخراج این ارز با تجهیزات معمولی دیگر صرفه اقتصادی ندارد و ماینرهای حرفه‌ای معمولاً از دستگاه‌های ای سیک استفاده می‌کنند.

استخراج با کارت گرافیک (GPU)

کارت‌های گرافیک یا GPU یکی دیگر از روش‌های رایج استخراج ارزهای دیجیتال هستند. این کارت‌ها در ابتدا برای پردازش تصاویر و اجرای بازی‌های کامپیوتری طراحی شدند، اما به دلیل توانایی انجام تعداد زیادی محاسبه همزمان، برای برخی الگوریتم‌های استخراج نیز مورد استفاده قرار گرفتند.

GPUها نسبت به دستگاه‌های ASIC انعطاف‌پذیری بیشتری دارند و می‌توان از آنها برای استخراج ارزهای مختلف از جمله زی‌کش استفاده کرد. با این حال، قدرت آنها در بسیاری از شبکه‌ها به پای دستگاه‌های ASIC نمی‌رسد.

استخراج با سی‌پی‌یو (CPU)

سی‌پی‌یو همان پردازنده اصلی موجود در کامپیوترها و لپ‌تاپ‌ها است. در سال‌های ابتدایی شکل‌گیری ارزهای دیجیتال، برخی رمزارزها با استفاده از پردازنده‌های معمولی قابل استخراج بودند، اما افزایش رقابت و سختی شبکه باعث شد استفاده از CPU برای بسیاری از ارزها دیگر سودآور نباشد. البته ارز دیجیتالی مانند مونرو الگوریتم خود را به شکلی طراحی کرده‌اند که در برابر دستگاه‌های ای سیک مقاوم باشد و امکان استخراج با CPU همچنان وجود داشته باشد.

مشارکت در استخرهای استخراج (Mining Pools)

با افزایش تعداد ماینرها و بالا رفتن سختی شبکه، استخراج انفرادی برای بسیاری از افراد دشوار شد. به همین دلیل، بسیاری از ماینرها به جای فعالیت مستقل، به استخرهای استخراج می‌پیوندند.

در یک استخر استخراج، قدرت پردازشی تعداد زیادی ماینر با یکدیگر ترکیب می‌شود تا شانس پیدا کردن بلاک افزایش پیدا کند. اگر استخر موفق به استخراج یک بلاک شود، پاداش آن بین اعضا بر اساس میزان توان پردازشی که در اختیار شبکه قرار داده‌اند تقسیم می‌شود.

این روش باعث می‌شود درآمد ماینرها نسبت به استخراج انفرادی منظم‌تر باشد، هرچند بخشی از پاداش معمولاً به عنوان کارمزد به مدیریت استخر پرداخت می‌شود.

هر ارز دیجیتال، استخرهای استخراج مختص خود را دارد که بسته به شرایط خود باید با تحقیقات لازم، بهترین استخر را انتخاب کنید.

استخراج انفرادی (Solo Mining)

در استخراج انفرادی، ماینر بدون کمک گرفتن از استخرها و به تنهایی برای پیدا کردن بلاک تلاش می‌کند. در این روش، اگر ماینر موفق شود بلاک جدیدی استخراج کند، تمام پاداش آن را دریافت خواهد کرد.

با این حال، احتمال پیدا کردن بلاک در این روش برای بسیاری از افراد بسیار پایین است؛ زیرا رقابت با مزارع استخراج بزرگ و دستگاه‌های قدرتمند دشوار است. به همین دلیل، استخراج انفرادی بیشتر برای افرادی مناسب است که تجهیزات پردازشی قابل توجهی در اختیار دارند. البته هر از چندگاهی اخباری منتشر می‌شود که ماینرهای انفرادی با دستگاه‌های معمولی نیز موفق به استخراج بیت کوین شده‌اند!

استخراج ابری (Cloud Mining)

در استخراج ابری نیازی به تهیه هیچگونه سخت‌افزاری ندارید و به صورت کلی درگیر فرآیند استخراج نمی‌شوید. با این روش، شما به شرکت‌هایی که در زمینه استخراج ارز دیجیتال فعال هستند هزینه پرداخت می‌کنید. شرکت با دستگاه‌های ماینر خود ارز دیجیتال استخراج کرده و سپس متناسب با درصدی که سرمایه‌گذاری کردید، به شما پاداش پرداخت می‌کند.

در استخراج ابری باید با شرکت‌های معتبر قرارداد ببندید و حتماً از صحت و اعتبار و صداقت شرکت ماینینگ موردنظر اطمینان حاصل کنید. همچنین به‌عنوان یک قائده کلی در نظر داشته باشید که اکثر مجموعه‌هایی که ادعای فعالیت در زمینه استخراج ابری را دارند، صرفاً طرح‌هایی برای کلاهبرداری و سوءاستفاده از افراد کم‌تجربه هستند.

استخراج ارز دیجیتال با موبایل

از نظر فنی، استخراج برخی ارزهای دیجیتال با تلفن همراه امکان‌پذیر است، اما در عمل برای بیشتر رمزارزهای مطرح بازار سودآوری ندارد.

دلیل این موضوع ساده است: گوشی‌های موبایل توان پردازشی بسیار کمتری نسبت به تجهیزات تخصصی استخراج دارند و در رقابت با ماینرهای حرفه‌ای شانسی برای دریافت پاداش قابل توجه ندارند. علاوه بر این، فعالیت مداوم پردازنده می‌تواند باعث افزایش دما، کاهش عمر باتری و آسیب به دستگاه شود.

همچنین از سال ۲۰۱۸ (۱۳۹۷) گوگل پلی و اپ استور برنامه‌های مخصوص استخراج با گوشی موبایل را تحریم کردند. به همین دلیل اگر برنامه‌ای در این خصوص پیدا کردید، حتماً از صحت و اعتبار آن مطمئن شوید.

مصرف برق در استخراج ارزهای دیجیتال

استخراج ارز دیجیتال به مصرف برق بالایی نیاز دارد. تجهیزات سخت‌افزاری استخراج دائماً با حداکثر قدرت خود کار می‌کنند و مقادیر زیادی انرژی به صورت گرمای اضافی هدر می‌رود.

جدا از مصرف برق ماینرها، برای اینکه این دستگاه‌ها با حداکثر کارایی خود استخراج کنند باید کنار آنها خنک‌کننده نصب کرد. به همین دلیل است که عمده عملیات استخراج ارز دیجیتال در کشورهای شمالی انجام می‌شوند، جایی که کاهش هزینه برق مرتبط با نصب خنک‌کننده‌ها آسان‌تر است.

از طرف دیگر، بسیاری از مردم در کشورهایی که هزینه برق پایین‌تر است به استخراج ارزهای دیجیتال روی می‌آورند، چراکه با کاهش هزنیه‌های برق سود حاصل از ماینینگ افزایش پیدا می‌کند. برای محاسبه سود حاصل از استخراج با محاسبه هزینه برق و نرخ هش دستگاه خود، می‌توانید از ماشین‌حساب‌هایی مانند CryptoCompare استفاده کنید.

ارزیابی دقیق تأثیر استخراج بیت کوین و سایر ارزهای دیجیتال بر محیط زیست دشوار است، اما واضح است که استخراج آنها گرمایش جهانی را بیشتر کرده و خطرات زیست‌محیطی به همراه دارد. بسته به نحوه تولید برق در منطقه، استخراج ارزهای دیجیتال در تولید گازهای گلخانه‌ای نیز نقش دارد.

آموزش استخراج ارز دیجیتال

اگر تصمیم گرفتید وارد فضای استخراج ارز دیجیتال شوید، به‌طور کلی باید مراحل زیر را دنبال کنید:

یک ارز دیجیتال برای استخراج انتخاب کنید

اولین قدم، انتخاب ارز دیجیتالی است که امکان استخراج داشته باشد. همان‌طور که گفته شد، همه رمزارزها قابل استخراج نیستند و تنها شبکه‌هایی که از مکانیزم اثبات کار استفاده می‌کنند، به ماینر نیاز دارند.

در انتخاب ارز مناسب باید عواملی مانند الگوریتم استخراج، سختی شبکه، قیمت ارز، هزینه برق و تجهیزات مورد نیاز را بررسی کنید.

سخت‌افزار مناسب استخراج آن رمزارز را تهیه کنید

قدم بعد برای شروع استخراج، سرمایه‌گذاری روی سخت‌افزار مناسب است. در بخش قبل توضیح دادیم که هر ارز دیجیتال نیازمند دستگاهی متفاوت با قدرت پردازشی متفاوت است. اگر از سی‌پی‌یو یا کامپیوتر شخصی برای استخراج استفاده می‌کنید، یک کامپیوتر سریع و قدرتمند با نرخ هش بالا شانس موفقیت شما را افزایش می‌دهد.

در چند سال اول پیدایش بیت کوین، استفاده از رایانه‌های خانگی معمولی و کارت‌های گرافیک درجه یک برای استخراج آن کافی بود، اما در سال‌های اخیر این دستگاه‌ها تا حد زیادی بی‌اثر شده‌اند و برای استخراج بیت کوین تنها داشتن ماینرهای ای سیک سودآور است.

همچنین ارز دیجیتال اتریوم (ETH) تا سپتامبر ۲۰۲۲ (شهریور ۱۴۰۱)، قابل استخراج بود چون از مکانیزم اثبات کار استفاده می‌کرد، اما از آن به بعد به مکانیزم اثبات سهام منتقل شد. بنابراین الان تنها می‌توان با خرید اتریوم از صرافی‌های ارز دیجیتال، آن را استیک یا سپرده‌گذاری کرد تا سود به دست آورد.

بیشتر بخوانید: استیکینگ چیست و چگونه می‌توانید در نوبیتکس دارایی دیجیتال خود را استیک کنید؟

نرم‌افزار مناسب را نصب و پیکربندی کنید

هنگامی که سخت‌افزار مناسب خود را تهیه کردید، باید نرم‌افزار متناسب با آن را نیز دانلود کنید. این نرم‌افزارها، رابط اتصال و ارتباط بین شما و سخت‌افزار ماینینگ است. با استفاده از نرم‌افزار مناسب و رعایت دستورالعمل‌هایی که هر نرم‌افزار دارد، تجهیزات ماینینگ خود را پیکربندی کرده و عملیات استخراج را آغاز می‌کنید.

یک کیف پول ارز دیجیتال تهیه کنید

اکنون که فرآیند استخراج را شروع کردید، باید یک کیف پول ارز دیجیتال نیز داشته باشید تا پاداش‌های حاصل از استخراج به آن واریز شود. وبسایت هر ارز دیجیتال معمولاً توصیه‌هایی در مورد کیف پول‌های سازگار با آن رمزارز ارائه می‌دهد.

کیف پول های دیجیتال زیادی برای اکثر رمزارزها وجود دارند که به صورت رایگان در دسترس هستند. وقتی کیف پول خود را راه‌اندازی کردید، می‌توانید آدرس دریافت رمزارز را در آن ایجاد کنید و هنگام پیکربندی تجهیزات، این آدرس را وارد کنید. همچنین بهتر است مقادیر بالای ارز دیجیتال خود را در کیف پول‌های سرد ذخیره کنید.

استخراج انفرادی یا پیوستن به استخرهای استخراج

استخراج ارز دیجیتال به صورت انفرادی امکان‌پذیر است، اما ممکن سود بالا و منظمی نداشته باشد. وقتی به تنهایی استخراج می‌کنید، کسب پاداش بلاک سخت‌تر است. به همین دلیل، اکثر ماینرها پیوستن به استخرهای ماینینگ را انتخاب می‌کنند. از آنجایی که یک استخر استخراج دارای گروهی از ماینرها است که قدرت محاسباتی دستگاه‌های خود را با هم ترکیب می‌کنند، درآمد حاصل از استخرهای استخراج منظم‌تر است.

سودآوری استخراج ارز دیجیتال به چه عواملی بستگی دارد؟

استخراج ارز دیجیتال همیشه به معنی کسب درآمد قطعی نیست. سودآوری ماینینگ به عوامل مختلفی بستگی دارد و ممکن است با تغییر شرایط شبکه، قیمت رمزارز یا هزینه‌های عملیاتی، میزان درآمد ماینرها تغییر کند.

یکی از مهم‌ترین عوامل، قدرت پردازشی یا نرخ هش (Hash Rate) دستگاه استخراج است. هرچه دستگاه بتواند محاسبات بیشتری در هر ثانیه انجام دهد، شانس آن برای مشارکت موفق در استخراج بلاک و دریافت پاداش بیشتر خواهد بود. البته افزایش قدرت پردازشی معمولاً به معنی مصرف برق بیشتر و هزینه اولیه بالاتر نیز است.

هزینه برق یکی دیگر از عوامل تعیین‌کننده در سودآوری استخراج است. دستگاه‌های ماینینگ معمولاً به‌صورت شبانه‌روزی فعالیت می‌کنند و مصرف انرژی بالایی دارند. به همین دلیل، حتی یک دستگاه قدرتمند ممکن است در منطقه‌ای با هزینه برق بالا سودآوری مناسبی نداشته باشد.

عامل مهم دیگر، سختی شبکه است. هرچه تعداد ماینرها و قدرت پردازشی کل شبکه افزایش پیدا کند، رقابت برای استخراج بلاک بیشتر می‌شود و ماینرها برای دریافت پاداش باید محاسبات بیشتری انجام دهند. افزایش سختی شبکه می‌تواند درآمد یک دستگاه استخراج را کاهش دهد، حتی اگر قدرت پردازشی آن ثابت بماند.

در کنار این موارد، قیمت ارز دیجیتالی که استخراج می‌شود نیز تأثیر مستقیمی بر درآمد ماینر دارد. برای مثال، افزایش قیمت یک رمزارز می‌تواند درآمد حاصل از استخراج آن را بیشتر کند، در حالی که کاهش قیمت ممکن است باعث شود ادامه فعالیت برای برخی ماینرها دیگر صرفه اقتصادی نداشته باشد.

هزینه خرید و نگهداری تجهیزات، کارمزد استخر استخراج، هزینه‌های خنک‌سازی و شرایط بازار نیز از دیگر عواملی هستند که باید پیش از ورود به حوزه ماینینگ بررسی شوند. به همین دلیل، قبل از خرید دستگاه استخراج بهتر است تمام هزینه‌ها و درآمد احتمالی به‌صورت دقیق محاسبه شود.

قوانین استخراج ارز دیجیتال در ایران

استخراج ارز دیجیتال در ایران برخلاف تصور برخی افراد به‌طور کامل ممنوع نیست، اما فعالیت ماینینگ بدون دریافت مجوزهای لازم و استفاده غیرمجاز از منابع انرژی، غیرقانونی محسوب می‌شود. طبق آیین‌نامه استخراج رمزدارایی‌ها، راه‌اندازی مراکز استخراج باید در چارچوب قوانین کشور و با دریافت مجوزهای مربوط انجام شود.

برای فعالیت قانونی در این حوزه، متقاضیان باید مجوزهای لازم را از وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) دریافت کنند. همچنین تأمین برق یا سوخت مورد نیاز مراکز استخراج باید مطابق مقررات انجام شود؛ به همین دلیل استفاده از انشعاب برق یا گازی که برای مصارف دیگری مانند خانگی، کشاورزی یا صنعتی در نظر گرفته شده است، برای استخراج رمزارز ممنوع است.

یکی از مهم‌ترین چالش‌های استخراج ارز دیجیتال در ایران، موضوع مصرف انرژی است. دستگاه‌های ماینر برای فعالیت مداوم به برق قابل توجهی نیاز دارند و به همین دلیل، مراکز استخراج باید شرایط تأمین انرژی و الزامات فنی مربوط به راه‌اندازی تجهیزات را رعایت کنند. همچنین واردات، تولید، فروش و تعمیر تجهیزات استخراج نیز باید از مسیرهای قانونی و با مجوزهای مربوط انجام شود. بنابراین خرید یا استفاده از دستگاه‌های فاقد مجوز و تجهیزات واردشده از مسیرهای غیرقانونی نیز می‌تواند برای فعالان این حوزه مشکل‌ساز شود.

در سال‌های گذشته، به دلیل فعالیت گسترده برخی مراکز استخراج بدون مجوز و استفاده غیرمجاز از برق، برخورد با فارم‌ها و دستگاه‌های ماینینگ غیرقانونی افزایش پیدا کرده است. بنابراین افرادی که قصد ورود به حوزه استخراج را دارند، باید پیش از خرید تجهیزات، علاوه بر بررسی سودآوری ماینینگ، قوانین مربوط به مجوز، هزینه انرژی و شرایط فعالیت قانونی را نیز در نظر بگیرند.

روش‌های دیگر کسب ارز دیجیتال؛ خرید رمزارز به جای استخراج

استخراج ارز دیجیتال یکی از روش‌های به‌دست آوردن رمزارز است، اما همیشه برای همه افراد بهترین گزینه محسوب نمی‌شود. خرید تجهیزات گران‌قیمت، هزینه برق، نیاز به دانش فنی و نوسانات بازار باعث شده بسیاری از کاربران به جای استخراج، خرید ارزهای دیجیتال را انتخاب کنند.

در این روش، کاربران می‌توانند بدون نیاز به راه‌اندازی دستگاه ماینر یا درگیر شدن با فرآیندهای فنی استخراج، رمزارز موردنظر خود را خریداری و نگهداری کنند. برای مثال، افرادی که قصد خرید بیت کوین، اتریوم یا سایر ارزهای دیجیتال را دارند، می‌توانند از طریق صرافی‌های ارز دیجیتال اقدام کنند.

در نوبیتکس امکان خرید ارز دیجیتال برای کاربران فراهم است و افراد می‌توانند قیمت لحظه‌ای رمزارزهای مختلف را در صفحات قیمتی مشاهده کرده و متناسب با اهداف خود، دارایی دیجیتال موردنظرشان را خریداری کنند.

جمع‌بندی

استخراج ارز دیجیتال یکی از مهم‌ترین بخش‌های شبکه‌های مبتنی بر اثبات کار است که علاوه بر ایجاد کوین‌های جدید، نقش مهمی در تأمین امنیت و ثبت تراکنش‌های بلاک چین دارد. در این فرآیند، ماینرها با استفاده از قدرت پردازشی دستگاه‌های خود برای ایجاد بلاک‌های جدید رقابت می‌کنند و در ازای مشارکت موفق، پاداش دریافت می‌کنند.

با این حال، ماینینگ مانند هر فعالیت اقتصادی دیگری نیازمند بررسی دقیق هزینه‌ها و شرایط بازار است. قیمت دستگاه‌های استخراج، هزینه برق، سختی شبکه، قیمت رمزارز موردنظر و تغییرات بازار همگی می‌توانند روی میزان سودآوری این فعالیت تأثیر بگذارند.

همچنین باید توجه داشت که همه ارزهای دیجیتال قابل استخراج نیستند و تنها شبکه‌هایی که از الگوریتم‌هایی مانند اثبات کار استفاده می‌کنند، امکان ماینینگ دارند. به همین دلیل، قبل از ورود به این حوزه باید ابتدا سازوکار شبکه، تجهیزات مورد نیاز و هزینه‌های واقعی استخراج را بررسی کرد.

پرسش‌های متداول