ایردراپ چیست؟ آموزش دریافت ارز دیجیتال رایگان با Airdrop

خلاصه مطلب

گاهی در دنیای کریپتو، یک پروژه بخشی از دارایی‌های دیجیتال خود را بین کاربران توزیع می‌کند؛ نه در ازای خرید مستقیم، بلکه به‌عنوان پاداشی برای حضور، فعالیت یا مشارکت در اکوسیستم. همین سازوکار ساده، ایردراپ را به یکی از جذاب‌ترین مفاهیم بازار ارزهای دیجیتال تبدیل کرده است؛ اما پشت این توزیع‌های ظاهراً رایگان، شرایط، استراتژی‌ها و البته ریسک‌هایی وجود دارد که شناخت آن‌ها قبل از هر اقدامی ضروری است.

مقدمه

ایردراپ (Airdrop) یکی از روش‌های رایج در اکوسیستم ارزهای دیجیتال برای توزیع توکن یا NFT میان گروهی از کاربران است. پروژه‌ها ممکن است از این روش برای معرفی یک محصول، جذب کاربران جدید، پاداش‌ دادن به مشارکت‌کنندگان یا گسترش جامعه خود استفاده کنند. با این‌ حال، دریافت ایردراپ همیشه به معنای دریافت یک دارایی کاملاً رایگان و بدون هیچ پیش‌شرطی نیست و شرایط هر پروژه می‌تواند متفاوت باشد.

اگر می‌خواهید بدانید ایردراپ چیست، چه انواعی دارد و چگونه می‌توان ایردراپ‌های معتبر را پیدا و دریافت کرد، در این مقاله از مجله نوبیتکس با سازوکار ایردراپ، نمونه‌های مشهور، روش‌های دریافت و مهم‌ترین ریسک‌های آن آشنا می‌شوید.

ایردراپ چیست؟

ایردراپ (Airdrop) یکی از روش‌های توزیع دارایی‌های دیجیتال در اکوسیستم بلاکچین است که در آن پروژه، مقدار مشخصی از توکن یا در برخی موارد NFT را میان گروهی از کاربران یا آدرس‌های واجد شرایط توزیع می‌کند. مفهوم ایردراپ ساده است: پروژه بخشی از دارایی خود را به‌صورت رایگان یا در ازای انجام برخی فعالیت‌ها و برآورده‌کردن شرایط مشخص، در اختیار کاربران قرار می‌دهد.

ایردراپ‌ها را می‌توان از نظر نوع دارایی توزیع‌شده به ایردراپ توکن و ایردراپ NFT تقسیم کرد؛ البته این تقسیم‌بندی تنها یکی از روش‌های دسته‌بندی ایردراپ‌هاست و در ادامه با انواع دیگر آن‌ها نیز آشنا می‌شویم.

• ایردراپ توکن: در این نوع ایردراپ، پروژه بخشی از توکن‌های خود را میان کاربران واجد شرایط توزیع می‌کند. برای مثال، یک پروتکل یا پلتفرم می‌تواند پس از راه‌اندازی توکن بومی خود، بخشی از آن را بر اساس سابقه فعالیت، میزان مشارکت یا سایر معیارهای تعیین‌شده میان کاربران توزیع کند. این توزیع ممکن است به‌صورت خودکار انجام شود یا کاربر برای دریافت توکن نیاز به ثبت درخواست و انجام تراکنش داشته باشد.

• ایردراپ NFT: در این نوع ایردراپ، دارایی توزیع‌شده یک NFT است؛ یعنی توکن منحصربه‌فردی که روی بلاکچین ثبت می‌شود و با توکن‌های قابل‌تعویض مانند بسیاری از ارزهای دیجیتال تفاوت دارد. برای نمونه، یک پروژه ممکن است NFT جدیدی را به دارندگان مجموعه قبلی اختصاص دهد. در این حالت، هدف می‌تواند پاداش‌ دادن به هولدرهای فعلی، ایجاد انگیزه برای حفظ دارایی یا افزایش تعامل جامعه با پروژه باشد.

چرا پروژه‌ها از روش ایردراپ استفاده می‌کنند؟

اغلب اوقات یکی از چالش‌های اصلی راه‌اندازی یک پروژه نوظهور یا استارتاپ بلاکچینی، ایجاد جامعه‌ای از کاربران فعال است. بنابراین، ایردراپ می‌تواند به‌عنوان بخشی از استراتژی بازاریابی و رشد پروژه، روشی برای جلب توجه کاربران و تشویق آن‌ها به آشنایی و استفاده از محصول باشد. افزایش تعداد کاربران و توزیع گسترده‌تر توکن نیز می‌تواند به شکل‌گیری جامعه و گسترش اکوسیستم پروژه کمک کند.

پروژه‌هایی که از قبل فعالیت خود را آغاز کرده‌اند و پایگاه کاربری دارند نیز ممکن است از ایردراپ برای تشویق کاربران به مشارکت بیشتر استفاده کنند. در این حالت، میزان یا سابقه فعالیت کاربران می‌تواند یکی از معیارهای دریافت پاداش باشد. برای مثال، یک پروتکل ممکن است بخشی از توکن‌های خود را میان کاربرانی توزیع کند که پیش از راه‌اندازی توکن، از خدمات آن استفاده کرده‌اند. چنین ایردراپی علاوه بر ایجاد انگیزه برای ادامه فعالیت، می‌تواند روشی برای پاداش‌ دادن به پذیرندگان اولیه و مشارکت‌کنندگان اکوسیستم باشد.

در نتیجه، ایردراپ صرفاً یک حرکت سخاوتمندانه از طرف پروژه نیست؛ بلکه ابزاری برای توزیع توکن، بازاریابی، ایجاد جامعه و در برخی پروژه‌ها گسترش مشارکت در اکوسیستم است. نوع هدف و نحوه توزیع نیز به مرحله فعالیت پروژه و استراتژی آن بستگی دارد.

یک ایردراپ چگونه اجرا می‌شود؟

مکانیزم ایردراپ‌ها بسته به اهداف پروژه، نوع دارایی و معیارهای تعیین‌شده برای دریافت‌کنندگان می‌تواند متفاوت باشد. اما بیشتر ایردراپ‌ها را می‌توان در چند مرحله کلی بررسی کرد. پروژه ابتدا معیارهای دریافت پاداش را مشخص می‌کند، سپس کاربران واجد شرایط را شناسایی کرده و در نهایت توکن یا NFT را میان آن‌ها توزیع می‌کند.

راه‌اندازی کمپین ایردراپ

اولین گام برای انجام بسیاری از ایردراپ‌ها، اعلام آن به جامعه کاربران و مخاطبان پروژه است. برای این کار، پروژه می‌تواند کمپینی عمومی در وب‌سایت، شبکه‌های اجتماعی و پلتفرم‌هایی مانند X (توییتر سابق) یا دیسکورد راه‌اندازی کند. در این مرحله معمولاً شرایط مشارکت، زمان‌بندی، شبکه مورد استفاده و معیارهای دریافت پاداش مشخص می‌شوند.

البته همه ایردراپ‌ها از ابتدا با یک کمپین عمومی معرفی نمی‌شوند. گاهی پروژه بدون اعلام قبلی، بر اساس فعالیت‌های گذشته کاربران، معیارهای واجد شرایط بودن را تعیین می‌کند و بعد از اجرای ایردراپ، امکان دریافت پاداش را در اختیار آن‌ها قرار می‌دهد.

شناسایی کاربران واجد شرایط

پس از تعیین معیارهای ایردراپ، پروژه باید مشخص کند چه آدرس‌هایی واجد شرایط دریافت پاداش هستند. روش انجام این کار به نوع ایردراپ بستگی دارد. برای مثال، ممکن است پروژه از کاربران بخواهد در یک کمپین ثبت‌نام کنند یا وظایف مشخصی انجام دهند. در مدل‌های دیگر، واجد شرایط‌ بودن از روی داده‌های بلاکچین و سابقه فعالیت کاربران تعیین می‌شود.

یکی از روش‌های رایج، استفاده از اسنپ‌شات (Snapshot) است. در این روش، وضعیت کاربران در یک بازه زمانی مشخص بررسی و ثبت می‌شود تا مشخص شود کدام آدرس‌ها معیارهای لازم را داشته‌اند. برای مثال، پروژه ممکن است بررسی کند کدام کیف پول‌ها پیش از تاریخ مشخص‌شده مقدار معینی از یک توکن را نگهداری کرده‌اند یا با پروتکل تعامل داشته‌اند.

با این‌ حال، اسنپ‌شات تنها روش تعیین واجد شرایط بودن نیست. پروژه‌ها می‌توانند معیارهای مختلفی مانند سابقه تراکنش‌ها، میزان یا تعداد تعامل با قراردادهای هوشمند، مدت فعالیت، مشارکت در یک اکوسیستم یا ترکیبی از چند معیار را بررسی کنند. در ایردراپ‌های گذشته‌نگر (Retroactive)، همین سابقه فعالیت آن‌چین می‌تواند مبنای اصلی شناسایی دریافت‌کنندگان باشد.

آماده‌سازی قرارداد هوشمند و توزیع دارایی

پس از تعیین کاربران واجد شرایط، پروژه باید سازوکار توزیع توکن‌ها یا NFTها را مشخص کند. در بسیاری از موارد، این کار با استفاده از قرارداد هوشمند انجام می‌شود. قرارداد هوشمند مجموعه‌ای از کدهای اجراشونده روی بلاکچین است که می‌تواند بر اساس شرایط ازپیش‌تعریف‌شده، انتقال دارایی را انجام دهد.

نحوه توزیع نیز یکسان نیست. در توزیع خودکار (Automatic Distribution)، پروژه مربوطه دارایی را مستقیماً به آدرس‌های واجد شرایط ارسال می‌کند و کاربر معمولاً برای دریافت آن نیازی به ثبت درخواست ندارد.

در مقابل، در مدل Claim، مقدار پاداش برای هر آدرس از قبل مشخص می‌شود اما کاربر باید در یک بازه زمانی مشخص وارد رابط رسمی پروژه شده و با ارسال یک تراکنش، توکن خود را دریافت کند. در این حالت ممکن است پرداخت کارمزد شبکه نیز بر عهده کاربر باشد؛ برای نمونه، ایردراپ یونی‌ سواپ در سال ۲۰۲۰ برای کاربران واجد شرایط به‌صورت Claim در دسترس قرار گرفت.

پس از انجام توزیع یا Claim، تراکنش‌های مربوط به آن روی بلاکچین قابل مشاهده و بررسی هستند. به همین دلیل، برخلاف یک وعده تبلیغاتی صرف، می‌توان سوابق واقعی بسیاری از ایردراپ‌های آن‌چین را از طریق اکسپلورر همان شبکه بررسی کرد.

بررسی انواع ایردراپ‌های ارز دیجیتال

ایردراپ‌ها را می‌توان بر اساس روش توزیع، معیار واجد شرایط‌ بودن و هدف پروژه به شکل‌های مختلفی دسته‌بندی کرد. دسته‌بندی‌های زیر یک استاندارد رسمی و انحصاری برای همه پروژه‌ها نیستند و بعضی ایردراپ‌ها ممکن است هم‌زمان ویژگی‌های چند مدل را داشته باشند.

ایردراپ استاندارد (Standard Airdrop)

در ایردراپ استاندارد، پروژه معمولاً از کاربران علاقه‌مند می‌خواهد برای دریافت پاداش ثبت‌نام کنند یا آدرس کیف پول خود را در اختیار پروژه قرار دهند. در برخی کمپین‌ها تعداد توکن‌های قابل‌توزیع محدود است و کاربران واجد شرایط بر اساس زمان ثبت‌نام یا ظرفیت کمپین انتخاب می‌شوند. بنابراین، صرف اعلام علاقه همیشه به معنای دریافت قطعی ایردراپ نیست و شرایط هر کمپین باید جداگانه بررسی شود.

ایردراپ جایزه‌ای (Bounty Airdrop)

در ایردراپ‌های جایزه‌ای، کاربران برای انجام فعالیت‌های مشخص پاداش دریافت می‌کنند. این فعالیت‌ها معمولاً با هدف افزایش آگاهی از پروژه یا تشویق کاربران به مشارکت در جامعه انجام می‌شوند و می‌توانند شامل تولید یا انتشار محتوا، معرفی پروژه، فعالیت در شبکه‌های اجتماعی یا انجام برخی وظایف مشخص باشند. بنابراین، برخلاف مدل استاندارد، دریافت پاداش در این نوع ایردراپ معمولاً به انجام یک یا چند فعالیت از پیش تعیین‌شده وابسته است.

ایردراپ هولدر (Holder Airdrop)

در این مدل، نگهداری مقدار مشخصی از یک دارایی در بازه زمانی محدود می‌تواند یکی از معیارهای دریافت ایردراپ باشد. پروژه ممکن است با استفاده از اسنپ‌شات، موجودی کیف پول‌ها را در زمان مشخصی بررسی کند و سپس توکن یا NFT جدید را میان آدرس‌های واجد شرایط توزیع کند. مقدار پاداش نیز می‌تواند ثابت باشد یا بر اساس میزان دارایی نگهداری‌شده تعیین شود.

ایردراپ گذشته‌نگر (Retroactive Airdrop)

در ایردراپ رتروکتیو یا گذشته‌نگر، پروژه پس از شکل‌گیری محصول یا پروتکل، به فعالیت‌های گذشته کاربران نگاه می‌کند و بر اساس معیارهای مشخص به برخی از آن‌ها پاداش می‌دهد. برای مثال، سابقه استفاده از یک پروتکل، انجام تراکنش یا مشارکت در فعالیت‌های آن می‌تواند در تعیین شرایط نقش داشته باشد. در این مدل، کاربر ممکن است پیش از اعلام ایردراپ اصلاً از دریافت چنین پاداشی مطمئن نبوده باشد؛ به همین دلیل، این مدل با کمپین‌هایی که از ابتدا شرایط دریافت توکن را اعلام می‌کنند تفاوت دارد.

ایردراپ یونی‌سواپ یکی از نمونه‌های مشهور این رویکرد بود. بخشی از عرضه اولیه توکن UNI بر اساس سابقه استفاده از پلتفرم Uniswap و یک اسنپ‌شات از وضعیت کاربران، در اول سپتامبر ۲۰۲۰ میان کاربران و تأمین‌کنندگان نقدینگی توزیع شد.

ایردراپ هاردفورک (Hard Fork Airdrop)

گاهی یک بلاکچین به دو شبکه جداگانه تقسیم می‌شود که به این اتفاق هاردفورک می‌گویند. در چنین شرایطی، ممکن است کاربران زنجیره اصلی بر اساس دارایی خود در زمان هاردفورک، مقدار مشخصی از توکن زنجیره جدید را دریافت کنند. به همین دلیل، این نوع توزیع را گاهی ایردراپ هاردفورک می‌نامند.

برای مثال، پس از به‌روزرسانی Merge اتریوم در سال ۲۰۲۲، شبکه‌ای به نام EthereumPoW (ETHW) از اتریوم جدا شد. در این فرایند، موجودی کاربران در زمان جدایی مبنای تعیین مقدار دارایی آن‌ها در زنجیره جدید قرار گرفت.

ایردراپ انحصاری (Exclusive Airdrop)

ایردراپ انحصاری معمولاً به گروه مشخصی از کاربران اختصاص پیدا می‌کند؛ برای مثال، کاربران اولیه، مشارکت‌کنندگان فعال، تأمین‌کنندگان نقدینگی یا افرادی که سابقه تعامل قابل‌توجهی با یک پروژه داشته‌اند. در این مدل، هدف لزوماً تعداد زیاد دریافت‌کنندگان نیست و پروژه می‌تواند گروه محدودتری را که از نظر خود ارزش بیشتری برای اکوسیستم ایجاد کرده‌اند، هدف قرار دهد.

ایردراپ بخت‌آزمایی (Raffle Airdrop)

در مدل Raffle، تعداد دریافت‌کنندگان به دلیل محدودیت تعداد توکن‌ها یا ظرفیت کمپین، کمتر از تعداد متقاضیان است و پروژه از یک سازوکار انتخاب تصادفی برای تعیین برندگان استفاده می‌کند. این روش می‌تواند به‌تنهایی یا در کنار سایر معیارها استفاده شود.

مزایا و معایب ایردراپ

ایردراپ می‌تواند برای پروژه‌ها و کاربران فرصت‌های مختلفی ایجاد کند، اما همیشه به نتیجه مطلوب نمی‌رسد. تأثیر آن به نحوه طراحی ایردراپ، معیارهای انتخاب کاربران و شرایط بازار بستگی دارد.

مزایای ایردراپ

• افزایش آگاهی از پروژه: ایردراپ می‌تواند توجه کاربران را به یک پروژه جدید جلب کند. انتشار خبر ایردراپ در شبکه‌های اجتماعی و میان جوامع کریپتویی نیز به بیشتر دیده‌ شدن پروژه کمک می‌کند.

• جذب کاربر و رشد اکوسیستم: پروژه‌ها می‌توانند با توزیع توکن، کاربران را به استفاده از محصول یا مشارکت در اکوسیستم تشویق کنند. افزایش فعالیت کاربران نیز در صورت طراحی درست ایردراپ می‌تواند به رشد جامعه و استفاده بیشتر از خدمات پروژه کمک کند.

• پاداش به کاربران اولیه: برخی پروژه‌ها بخشی از توکن‌های خود را به کاربرانی اختصاص می‌دهند که در مراحل اولیه از محصول استفاده کرده یا در رشد آن مشارکت داشته‌اند. این کار می‌تواند انگیزه‌ای برای ادامه فعالیت و مشارکت در پروژه ایجاد کند، هرچند دریافت ایردراپ لزوماً به وفاداری بلندمدت کاربران منجر نمی‌شود.

معایب و ریسک‌های ایردراپ

• فشار فروش پس از توزیع: بسیاری از کاربران ممکن است پس از دریافت توکن، آن را بفروشند. اگر تعداد فروشندگان زیاد باشد، فشار فروش ایجاد می‌شود و در صورت نبود تقاضای کافی، قیمت توکن می‌تواند کاهش پیدا کند. به این اتفاق گاهی Airdrop Dump نیز گفته می‌شود؛ البته هر کاهش قیمتی را نمی‌توان مستقیماً به ایردراپ نسبت داد.

• جذب کاربران چندحسابی: اگر شرایط دریافت ایردراپ به‌درستی طراحی نشود، ممکن است برخی افراد با استفاده از چند کیف پول یا حساب، تلاش کنند سهم بیشتری از پاداش بگیرند. این رفتار که به آن Sybil Attack گفته می‌شود، می‌تواند توزیع توکن را از هدف اصلی پروژه دور کند.

• محدودیت منابع و اثرگذاری: پروژه باید مقدار توکن اختصاص‌یافته به ایردراپ را با اهداف و منابع خود هماهنگ کند. توزیع بیش‌ از حد می‌تواند فشار فروش ایجاد کند و توزیع بسیار محدود نیز ممکن است انگیزه کافی برای مشارکت کاربران ایجاد نکند.

در نتیجه، ایردراپ نه یک روش تضمینی برای رشد پروژه است و نه لزوماً به ضرر آن تمام می‌شود. نتیجه نهایی به طراحی کمپین، کیفیت کاربران جذب‌شده، نحوه توزیع توکن و شرایط بازار بستگی دارد.

چگونه ایردراپ دریافت کنیم؟ آموزش مرحله به مرحله

دریافت ایردراپ در ظاهر ساده است، اما پیدا کردن فرصت‌های معتبر، بررسی شرایط لازم و انجام درست مراحل دریافت اهمیت زیادی دارد. در ادامه، این فرایند را در چهار مرحله خلاصه و بررسی می‌کنیم.

مرحله اول: انتخاب کیف پول

قبل از شروع، به یک کیف پول ارز دیجیتال نیاز دارید که از شبکه و دارایی موردنظر شما پشتیبانی کند. بهتر است برای شرکت در ایردراپ‌ها یک کیف پول جداگانه از ولتی که دارایی‌های اصلی خود را در آن نگهداری می‌کنید داشته باشید. این کار در صورت مواجهه با یک پروژه یا قرارداد مشکوک، ریسک درگیر شدن کیف پول اصلی را کاهش می‌دهد.

هنگام انتخاب ولت، به این موارد توجه کنید:

• پشتیبانی از شبکه موردنظر: اگر ایردراپ روی اتریوم (Ethereum)، سولانا (Solana)، آربیتروم (Arbitrum) یا شبکه دیگری برگزار می‌شود، کیف پول باید با همان شبکه و استاندارد دارایی سازگار باشد.
• امنیت و کنترل کلیدها: در کیف پول غیرامانی، کلید خصوصی یا عبارت بازیابی در اختیار خود کاربر است. بنابراین امنیت آن بیشتر از هر چیز به نحوه نگهداری این اطلاعات بستگی دارد.
• پشتیبانی چندزنجیره‌ای: کیف پول‌های Multi-chain می‌توانند کار با چند شبکه را ساده‌تر کنند، اما این موضوع به معنی پشتیبانی از همه شبکه‌ها یا یکسان‌ بودن امکانات آن‌ها نیست. قبل از اتصال، سازگاری کیف پول با شبکه و برنامه موردنظر را بررسی کنید.
• امکانات امنیتی: قابلیت‌هایی مانند هشدار تراکنش، نمایش جزئیات امضا و شناسایی قراردادهای مشکوک می‌توانند مفید باشند. احراز هویت دوعاملی (2FA) بیشتر در سرویس‌های متمرکز مانند صرافی‌ها کاربرد دارد و نباید آن را یک ویژگی الزامی برای همه کیف پول‌های غیرامانی دانست.
• کارمزد و سهولت استفاده: هزینه تراکنش به شبکه و شرایط آن بستگی دارد و لزوماً به خود کیف پول مربوط نیست. رابط کاربری مناسب نیز می‌تواند احتمال خطا هنگام انجام تراکنش را کاهش دهد.

هرگز عبارت بازیابی یا کلید خصوصی کیف پول را برای دریافت ایردراپ در اختیار سایت، پروژه یا فرد دیگری قرار ندهید.

مرحله دوم: پیدا کردن ایردراپ‌های معتبر

پیدا کردن ایردراپ معتبر، مهم‌تر از پیدا کردن تعداد زیادی ایردراپ است. بسیاری از صفحات و حساب‌هایی که با عنوان «ایردراپ» فعالیت می‌کنند، ممکن است جعلی باشند یا کاربر را به یک سایت فیشینگ هدایت کنند. بنابراین، به‌جای اعتماد به یک فهرست یا کانال ناشناس، بهتر است اطلاعات را از منابع رسمی پروژه دنبال کنید.

برای پیدا کردن فرصت‌های احتمالی می‌توانید این مسیرها را بررسی کنید:

۱. کانال‌های رسمی پروژه‌ها را دنبال کنید: وب‌سایت رسمی، حساب‌های رسمی شبکه‌های اجتماعی، دیسکورد و وبلاگ پروژه معمولاً معتبرترین منابع برای اطلاع از کمپین‌ها و شرایط آن‌ها هستند.

۲. پروژه‌هایی را که واقعاً استفاده می‌کنید زیر نظر داشته باشید: بعضی ایردراپ‌های گذشته‌نگر بر اساس فعالیت قبلی کاربران در یک پروتکل یا اکوسیستم انجام شده‌اند. استفاده واقعی از یک محصول ممکن است در آینده در معیارهای یک ایردراپ قرار بگیرد، اما هیچ پروژه‌ای را نمی‌توان صرفاً بر اساس این احتمال، مستحق ایردراپ دانست.

۳. پلتفرم‌های اطلاع‌رسانی کریپتو را بررسی کنید: وب‌سایت‌های تخصصی و تقویم‌های ایردراپ می‌توانند برای پیدا کردن پروژه‌های جدید مفید باشند، اما اطلاعات آن‌ها را پیش از اتصال کیف پول یا انجام تراکنش، با منابع رسمی پروژه تطبیق دهید.

۴. قبل از انجام هر فعالیتی شرایط پروژه را مطالعه کنید: مشخص کنید ایردراپ واقعاً اعلام شده است یا فقط یک احتمال و شایعه است، چه شبکه‌ای مدنظر قرار گرفته، چه زمانی اسنپ‌شات گرفته شده است، معیارهای واجد شرایط بودن چیست و روند برداشت یا Claim از چه طریقی انجام خواهد شد.

خرید یک توکن ناشناخته صرفاً با هدف دریافت ایردراپ، استراتژی پرریسکی است. ممکن است پروژه مربوطه اصلاً ایردراپی برگزار نکند، شرایط آن تغییر کند یا ارزش توکن خریداری‌شده کاهش پیدا کند. بنابراین، نباید صرفاً برای دریافت پاداش احتمالی وارد یک پروژه شد.

مرحله سوم: بررسی شرایط لازم (Eligibility) و انجام فعالیت‌های موردنیاز

بعد از پیدا کردن یک پروژه، باید مشخص کنید آیا واجد شرایط دریافت ایردراپ هستید یا باید فعالیت مشخصی انجام دهید. معیارهای Eligibility در پروژه‌های مختلف متفاوت‌اند و ممکن است شامل یک یا چند مورد از فعالیت‌های زیر باشند:

• استفاده از یک پروتکل یا برنامه غیرمتمرکز؛
• انجام تراکنش یا تعامل با قراردادهای هوشمند؛
• تأمین نقدینگی یا استفاده از برخی محصولات یک پروتکل؛
• مشارکت در رأی‌گیری‌های حاکمیتی؛
• فعالیت در تست‌نت و آزمایش قابلیت‌های شبکه؛
• انجام برخی فعالیت‌های اجتماعی یا تکمیل مأموریت‌های مشخص.

در برخی ایردراپ‌ها، معیارها بر اساس داده‌های آن‌چین و سابقه فعالیت کاربران تعیین می‌شوند و در برخی دیگر، انجام وظایف مشخص یا ثبت‌نام نیز بخشی از فرایند است. همچنین ممکن است پروژه از اسنپ‌شات یا داده‌های یک بازه زمانی مشخص برای تعیین شرایط‌ استفاده کند.

پس از بررسی شرایط، اگر تصمیم گرفتید در کمپین شرکت کنید، فقط از لینک‌های رسمی پروژه وارد شوید و پیش از تأیید هر تراکنش، جزئیات آن را بررسی کنید.

مرحله چهارم: Claim و دریافت ایردراپ

بعد از پایان کمپین، پروژه وضعیت Eligibility کاربران را مشخص می‌کند. در این مرحله، دو حالت کلی وجود دارد.

در توزیع خودکار، توکن یا NFT بدون نیاز به اقدام اضافی به آدرس‌های واجد شرایط ارسال می‌شود. در این حالت، شاید کافی باشد وضعیت کیف پول خود را در اکسپلورر شبکه بررسی کنید.

در مدل Claim، کاربر باید در بازه زمانی مشخص وارد رابط رسمی پروژه شود، وضعیت خود را بررسی کند و با ارسال یک تراکنش، دارایی تخصیص‌یافته را دریافت کند. در این حالت معمولاً پرداخت کارمزد شبکه نیز بر عهده کاربر است.

در زمان Claim، امنیت اهمیت ویژه‌ای دارد. قبل از اتصال کیف پول یا تأیید تراکنش، دامنه و URL سایت را با آدرس اعلام‌شده در کانال‌های رسمی پروژه تطبیق دهید. همچنین قرارداد هوشمند، شبکه مورد استفاده و نوع تراکنشی را که کیف پول از شما می‌خواهد تأیید کنید، بررسی کنید. به‌خصوص در زمان امضای پیام یا تراکنش، نباید بدون اطلاع از محتوای آن گزینه تأیید را انتخاب کنید.

هیچ پروژه معتبری برای دریافت ایردراپ به عبارت بازیابی یا کلید خصوصی شما نیاز ندارد. اگر سایتی چنین اطلاعاتی را درخواست کرد، فرایند را متوقف کنید.

ایردراپ‌های مشهور دنیای کریپتو

در سال‌های مختلف، پروژه‌های متعددی از ایردراپ برای توزیع توکن، پاداش‌ دادن به کاربران اولیه یا جذب کاربران به یک اکوسیستم استفاده کرده‌اند. بعضی از این نمونه‌ها به دلیل اندازه توزیع یا تأثیرشان بر بازار کریپتو، به نمونه‌های شناخته‌شده‌ای تبدیل شده‌اند. البته شهرت یک ایردراپ به معنی موفقیت قطعی پروژه یا سودآوری برای دریافت‌کنندگان نیست.

یونی‌سواپ (Uniswap)

ایردراپ یونی‌سواپ یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های ایردراپ گذشته‌نگر است. در ۱ سپتامبر ۲۰۲۰، یونی‌سواپ ۱۵درصد از عرضه اولیه یک میلیارد واحدی UNI را برای کاربران و تأمین‌کنندگان نقدینگی تاریخی اختصاص داد. در این توزیع، ۴۰۰ UNI به هر یک از ۲۵۱٬۵۳۴ آدرس تاریخی که پیش از زمان تعیین‌شده با قراردادهای Uniswap تعامل کرده بودند، اختصاص یافت. تأمین‌کنندگان نقدینگی و دارندگان یا بازخریداران SOCKS نیز بر اساس معیارهای جداگانه سهمی از توزیع دریافت کردند.

این نمونه اهمیت فعالیت کاربران پیش از راه‌اندازی توکن را در مدل ایردراپ گذشته‌نگر نشان می‌دهد. اگرچه، نمی‌توان افزایش یا کاهش قیمت یونی‌سواپ یا رشد بعدی Uniswap را صرفاً به ایردراپ نسبت داد؛ عوامل مختلفی در عملکرد یک پروژه و قیمت توکن آن نقش دارند.

آربیتروم (Arbitrum)

آربیتروم در ۲۳ مارس ۲۰۲۳ توکن حاکمیتی ARB را راه‌اندازی کرد و ۱٫۱۶۲ میلیارد واحد ARB، معادل ۱۱٫۶۲درصد از عرضه کل، برای کاربران واجد شرایط توزیع شد. تعداد آدرس‌های واجد شرایط ۶۲۵٬۱۴۳ مورد بود. معیارهای Eligibility بر اساس سیستم امتیازدهی طراحی شده بود و عواملی مانند سابقه استفاده از Arbitrum One و Nova، تعداد ماه‌های فعالیت، تعامل با قراردادها و برخی آستانه‌های تراکنش در آن نقش داشتند.

در نخستین ساعت آغاز Claim، بیش از ۴۲ میلیون ARB توسط حدود ۲۳ هزار کیف پول دریافت شد. این حجم بالای تقاضا باعث ایجاد اختلال در دسترسی به برخی سرویس‌های مرتبط با فرایند برداشت شد. این اتفاق نمونه‌ای از مقیاس بسیار بزرگ یک ایردراپ و اهمیت آماده‌سازی زیرساخت در زمان توزیع را نشان می‌دهد.

ایپ‌کوین (ApeCoin)

ایپ‌کوین در ۱۷ مارس ۲۰۲۲ راه‌اندازی شد و بخشی از عرضه آن میان دارندگان مجموعه‌های NFT مرتبط با اکوسیستم Bored Ape توزیع شد. در مجموع، ۱۵۰ میلیون APE، معادل ۱۵درصد از عرضه یک میلیارد واحدی، برای مجموعه‌های BAYC و MAYC در نظر گرفته شد. میزان تخصیص بر اساس نوع NFT متفاوت بود؛ برای هر BAYC مقدار ۱۰٬۰۹۴ APE و برای هر MAYC مقدار ۲٬۰۴۲ APE قابل برداشت بود و در صورت داشتن Bored Ape Kennel Club همراه با آن‌ها، مقدار تخصیص متفاوت می‌شد.

این ایردراپ را باید از رویداد راه‌اندازی Mutant Ape Yacht Club در سال ۲۰۲۱ جدا کرد. در ۲۸ اوت ۲۰۲۱، هر دارنده BAYC یک Serum دریافت کرد که می‌توانست از آن برای تبدیل Bored Ape خود به یک Mutant Ape استفاده کند.

لوکزریر (LooksRare)

LooksRare در ژانویه ۲۰۲۲ برای جذب کاربران فعال بازار NFT، توکن LOOKS را میان بخشی از معامله‌گران OpenSea توزیع کرد. کاربرانی که در فاصله ۱۶ ژوئن تا ۱۶ دسامبر ۲۰۲۱ حداقل ۳ ETH در بازار اوپن‌سی (OpenSea) معامله کرده بودند، می‌توانستند واجد شرایط دریافت LOOKS باشند. این ایردراپ حدود ۱۲درصد از عرضه یک میلیارد واحدی LOOKS را شامل می‌شد و برای دریافت آن، کاربر باید حداقل یک NFT را نیز در LooksRare برای فروش قرار می‌داد.

این نمونه نشان می‌دهد ایردراپ می‌تواند بخشی از استراتژی جذب کاربران رقیب باشد. با این‌ حال، حجم بالای فعالیت یک پلتفرم در دوره کوتاه پس از ایردراپ را نباید به‌تنهایی نشانه موفقیت پایدار آن دانست؛ زیرا نوع مشوق‌ها و رفتار کاربران پس از پایان پاداش‌ها نیز اهمیت دارد.

استلار (Stellar)

در نوامبر ۲۰۱۸، بنیاد Stellar با همکاری Blockchain.com برنامه‌ای برای توزیع حدود ۱۲۵ میلیون دلار XLM میان کاربران این کیف پول اجرا کرد. در آن زمان، این برنامه یکی از بزرگ‌ترین توزیع‌های کریپتویی از نظر ارزش دلاری اعلام‌شده بود و بخشی از هدف آن افزایش دسترسی کاربران به XLM و استفاده از اکوسیستم Stellar بود. گزارش‌های آن زمان از حدود ۳۰ میلیون کیف پول Blockchain.com در جامعه هدف این برنامه صحبت می‌کردند؛ البته، این عدد را نباید با تعداد واقعی دریافت‌کنندگان نهایی یکسان دانست.

ارزش دلاری اعلام‌شده برای چنین ایردراپ‌هایی نیز باید با تاریخ آن‌ها خوانده شود؛ قیمت دارایی در زمان اعلام یا توزیع با ارزش فعلی آن یکسان نیست و استفاده از اعداد تاریخی بدون این زمینه می‌تواند تصویر نادرستی ایجاد کند.

بیت‌کوین کش (Bitcoin Cash)

بیت‌کوین کش در ۱ اوت ۲۰۱۷ در نتیجه یک هاردفورک از شبکه بیت‌ کوین ایجاد شد. در زمان این انشعاب، موجودی BTC کاربران مبنای ایجاد موجودی BCH روی زنجیره جدید قرار گرفت و نسبت اولیه به‌صورت یک BCH به ازای هر BTC بود. البته دسترسی واقعی به توکن BCH به نحوه نگهداری BTC و پشتیبانی کیف پول یا صرافی از فورک نیز بستگی داشت.

قیمت BCH در دسامبر ۲۰۱۷ به بیش از ۴٬۳۰۰ دلار رسید، اما این قیمت مربوط به یک دوره تاریخی مشخص است و نباید به‌عنوان ارزش فعلی یا نتیجه مستقیم هاردفورک تلقی شود.

ریسک‌های مرتبط با ایردراپ‌ها و راه‌های اجتناب از آن‌ها

ایردراپ به دلیل رایگان‌ بودن یا احتمال دریافت توکن، ممکن است توجه زیادی جلب کند؛ اما همین ویژگی می‌تواند زمینه سوءاستفاده کلاهبرداران را فراهم کند.

مهم‌ترین نکته این است که صرف دریافت یک توکن یا NFT ناشناخته در کیف پول به معنی هک‌ شدن کیف پول یا در اختیار گرفتن دارایی‌های شما نیست. خطر معمولاً زمانی جدی می‌شود که کاربر با یک سایت یا قرارداد مخرب تعامل کند، پیام یا تراکنش خطرناکی را امضا کند یا دسترسی غیرمنطقی به توکن‌های خود بدهد.

ایردراپ جعلی و فیشینگ

در ایردراپ جعلی، کلاهبردار خود را به‌جای یک پروژه معتبر معرفی می‌کند و با وعده دریافت توکن، کاربر را به یک وب‌سایت یا برنامه جعلی هدایت می‌کند. این صفحات ممکن است از کاربر بخواهند کیف پول خود را متصل کند، تراکنشی را تأیید کند یا حتی عبارت بازیابی و کلید خصوصی را وارد کند.

فیشینگ نیز معمولاً با جعل وب‌سایت، حساب شبکه‌های اجتماعی یا پیام‌های رسمی پروژه انجام می‌شود. برای مثال، ممکن است لینکی با دامنه‌ای بسیار شبیه دامنه اصلی پروژه برای برداشت پاداش ایردراپ منتشر شود.

چطور به دام نیفتیم؟

• لینک ایردراپ را از کانال‌های رسمی پروژه پیدا کنید و روی لینک‌های ارسالی افراد ناشناس کلیک نکنید.
• دامنه و URL سایت را با آدرس رسمی پروژه تطبیق دهید.
• به پیام‌ها، تبلیغات و حساب‌هایی که صرفاً به دلیل ظاهر رسمی قابل‌اعتماد به نظر می‌رسند، اکتفا نکنید.
• برای دریافت ایردراپ، هیچ‌وقت Seed Phrase، عبارت بازیابی یا Private Key خود را وارد نکنید.
• اگر سایتی از شما می‌خواهد ابتدا ارز دیجیتال ارسال کنید تا توکن بیشتری دریافت کنید، با احتیاط بسیار بالا برخورد کنید.

توکن یا NFT مخرب

گاهی یک توکن یا NFT بدون درخواست کاربر در کیف پول او ظاهر می‌شود. ممکن است نام، تصویر یا حتی ارزش ظاهری آن طوری طراحی شده باشد که کاربر را به یک سایت خاص هدایت کند. در چنین شرایطی، بهترین کار این است که اگر منشأ دارایی را نمی‌شناسید، با آن تعامل نکنید.

صرف نمایش یک توکن ناشناخته در کیف پول، به این معنی نیست که آن توکن می‌تواند خودش دارایی‌های دیگر کیف پول را برداشت کند. خطر زمانی بیشتر می‌شود که کاربر برای انتقال، فروش، Swap یا برداشت آن وارد یک سایت مشکوک شود و تراکنش یا امضای مخربی را تأیید کند.

بنابراین اگر توکن یا NFT ناشناخته‌ای دریافت کردید، ابتدا منشأ آن را از طریق منابع رسمی پروژه بررسی کنید. اگر هیچ ارتباط معتبری پیدا نکردید، بهتر است آن را نادیده بگیرید و برای بررسی بیشتر، از تعامل مستقیم با آن خودداری کنید.

تأییدیه (Approval) یا امضای (Signature) مخرب

یکی از مهم‌ترین ریسک‌های ایردراپ، تأیید کردن درخواست‌هایی است که کاربر از محتوای واقعی آن‌ها اطلاع ندارد. هنگام اتصال کیف پول به یک DApp، ممکن است فقط اتصال کیف پول انجام شود؛ اما در مراحل بعد، سایت می‌تواند از شما بخواهد یک پیام، تراکنش یا Token Approval را تأیید کنید.

تأییدیه یا Approval می‌تواند به یک قرارداد اجازه دهد مقدار مشخصی از یک توکن را از طرف شما جابه‌جا کند. اگر این مجوز بیش از نیاز واقعی باشد یا به یک قرارداد مخرب داده شود، ممکن است دارایی‌های قابل‌دسترسی از طریق آن مجوز در معرض سرقت قرار بگیرند.

به همین دلیل، قبل از تأیید هر درخواست، مقصد تراکنش، نوع عملیات، مقدار توکن و قرارداد مربوطه را بررسی کنید. اگر دقیقاً نمی‌دانید یک امضا یا تراکنش چه کاری انجام می‌دهد، آن را تأیید نکنید. همچنین بهتر است مجوزهای قدیمی و غیرضروری توکن‌ها را به‌صورت دوره‌ای بررسی و در صورت نیاز لغو کنید.

راگ پول (Rug Pull)

راگ پول نوعی کلاهبرداری یا سوءاستفاده در یک پروژه رمزارزی است که در آن توسعه‌دهندگان یا هولدرهای اصلی پروژه پس از جذب سرمایه یا ایجاد نقدینگی، دارایی‌ها یا منابع پروژه را خارج یا پروژه را رها می‌کنند و در نتیجه ارزش توکن می‌تواند به‌شدت کاهش پیدا کند.

راگ پول صرفاً در دنیای ایردراپ‌ها اتفاق نمی‌افتد و ممکن است پروژه‌ای بدون برگزاری ایردراپ نیز دچار آن شود. با این‌ حال، یک پروژه می‌تواند از ایردراپ یا مشوق‌های توکنی برای جذب کاربران و ایجاد توجه اولیه استفاده کند و بعداً با مشکلات جدی مواجه شود.

برای مثال، در سال ۲۰۲۲ تیم LooksRare حدود ۱۰٬۵۰۰ WETH از دارایی‌های مرتبط با پاداش‌های تیم برداشت کرد. این اتفاق با واکنش منفی بخشی از جامعه و افت حدود ۱۵درصدی قیمت LOOKS همراه شد. تیم پروژه این برداشت را بخشی از پاداش‌های خود دانست و اتهام راگ پول را رد کرد.

چطور ریسک راگ پول را کاهش دهیم؟

پیش از خرید یک توکن یا سرمایه‌گذاری در پروژه‌ای که ایردراپ برگزار کرده است، درباره تیم، قراردادهای هوشمند، توکنومیکس، نحوه توزیع توکن، نقدینگی و سابقه پروژه تحقیق کنید. همچنین به وعده‌های سود قطعی یا رشد سریع قیمت اعتماد نکنید.

در نهایت، مهم‌ترین اصل این است که رایگان‌ بودن یک ایردراپ نباید حساسیت شما نسبت به امنیت را کاهش دهد. اطلاعات پروژه را از منابع رسمی بررسی کنید، دامنه و قرارداد را با دقت تطبیق دهید و هیچ تراکنش یا امضایی را صرفاً برای دریافت یک پاداش احتمالی تأیید نکنید.

خرید ارز دیجیتال و ارتباط آن با ایردراپ‌ها

برخی ایردراپ‌ها به سابقه فعالیت کاربر در یک شبکه یا پروتکل وابسته‌اند و برخی دیگر ممکن است نگهداری یک دارایی مشخص در زمان تعیین‌شده را جزو شرایط خود قرار دهند. اگرچه، این موضوع به معنی ضرورت خرید توکن برای دریافت ایردراپ نیست.

اگر پروژه‌ای هنوز ایردراپ خود را به‌صورت رسمی اعلام نکرده باشد، خرید یک دارایی صرفاً با هدف قرار گرفتن در فهرست احتمالی دریافت‌کنندگان می‌تواند ریسک زیادی داشته باشد؛ زیرا ممکن است ایردراپی برگزار نشود یا شرایط آن تغییر کند. بنابراین، پیش از خرید ارز دیجیتال، علاوه بر بررسی قیمت، ریسک سرمایه‌گذاری و هدف اصلی خود از خرید را نیز در نظر بگیرید.

جمع‌بندی

ایردراپ می‌تواند ابزاری برای توزیع توکن و گسترش جامعه باشد و همزمان فرصتی برای دریافت یک دارایی دیجیتال ایجاد کند. اما دریافت ایردراپ را نباید معادل پول رایگان یا سود قطعی دانست؛ زیرا ممکن است شرکت در آن به فعالیت، پرداخت کارمزد یا صرف زمان نیاز داشته باشد و ارزش دارایی دریافت‌شده نیز تضمین‌شده نیست.

شناخت سازوکار ایردراپ، بررسی شرایط دریافت و توجه به امنیت کیف پول به کاربران کمک می‌کند فرصت‌های احتمالی را از ریسک‌های آن جدا کنند. در نهایت، در ایردراپ‌ها همان‌قدر که انتخاب فرصت مناسب اهمیت دارد، دقت در تعامل با سایت‌ها و قراردادهای ناشناس نیز ضروری است.

سؤالات متداول (FAQ)